انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 مقالات آماده انتشار 2025 08 18 Structure analysis of non-protected forest stands in Boyer-Ahmad county تحلیل ساختار توده های جنگلی قرق نشده در شهرستان بویراحمد 227249 10.22034/ijf.2025.511864.2048 FA یوسف عسکری استادیار، بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان سیدکاظم بردبار دانشیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. مهدی پورهاشمی بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 03 11 Quantitative description of forest structure are recognized as one of the most effective tools in modern forest management. As such, obtaining accurate and comprehensive information about the structure of tree species is crucial for the sustainable management of forest ecosystems. This study, conducted as part of a comprehensive monitoring plan for the Zagros forests using place-based monitoring, evaluates the structure of two forest stands: Sarabtaveh on the northern slope and Parikadan on the southern slope in the forests of Boyer-Ahmad County, Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. In each stand, a one-hectare square sample plot was randomly established, and quantitative variables related to tree bases were measured. The findings revealed that the dominant tree form in both stands was coppice or branch-derived. The spatial distribution pattern for the dominant species, Persian oak, was clumped in both regions. The mingling index was calculated as 0.23 for Parikadan and 0.14 for Sarabtaveh, indicating higher species diversity in Parikadan compared to Sarabtaveh. However, the mingling index for both regions (study area) was relatively low, which aligns with the fact that Persian oak is the predominant species in the studied areas. The Clark-Evans index was 0.61 for Parikadan and 1.13 for Sarabtaveh. The diameter differentiation index was 0.33 for Parikadan and 0.32 for Sarabtaveh, suggesting no significant difference in the average diameter at breast height (DBH) and highlighting the homogeneity of trees in terms of diameter. Additional measurements and calculations included the uniform angle index, diameter dominance indices, canopy cover, neighborhood distance index, and structural diversity index, among others. The results of these indices provide a valuable foundation for comparing the studied forests with other similar ecosystems and identifying deviations caused by natural processes and human activities. Such comparisons will contribute to the development of effective management models and appropriate forestry methods tailored to the region's forests. امروزه توصیف کمی ساختار جنگل به عنوان یکی از مناسب‌ترین ابزار در مدیریت نوین جنگل درنظر گرفته می شود. بنابراین برای مدیریت صحیح اکوسیستم های جنگلی، داشتن اطلاعات کافی در رابطه با ساختار گونه‌های درختی ضروری است. این پژوهش در چارچوب طرح جامع سنجش و پایش جنگل‌های زاگرس که با روش پایش مکان‌محور (Place-base monitoring) طراحی شده است، به ارزیابی ساختار دو توده سرآب‌تاوه (Sarabtaveh) در دامنه شمالی و پریکدان (Parikadan) در دامنه جنوبی در جنگل‌های شهرستان بویراحمد از استان کهگیلویه و بویراحمد می‌پردازد. در هریک از رویشگاه‌ها، قطعه‌نمونه یک‌هکتاری مربعی‌شکل به‌صورت تصادفی پیاده و متغیرهای کمی پایه‌های درختی اندازه‌گیری شد. براساس نتایج، در هر دو رویشگاه فرم غالب درختان توده، جست‌گروه یا شاخه‌زاد بودند. الگوی پراکنش مکانی برای گونه غالب در هر دو منطقه یعنی بلوط ایرانی، کپه ای به‌دست آمد. مقدار شاخص آمیختگی در توده پریکدان (0/23) و در توده سرآب‌تاوه (0/14) محاسبه شد که بیانگر تنوع گونه‌ای بیشتر در توده پریکدان نسبت به رویشگاه سرآب‌تاوه می باشد. البته شاخص آمیختگی هر دو رویشگاه کم بوده و با توجه به اینکه گونه بلوط تشکیل دهنده اصلی مناطق مورد بررسی می‌باشد، این مسئله قابل توجیه است. مقدار شاخص کلارک-ایوانز برای رویشگاه های پریکدان و سرآب‌تاوه به‌ترتیب 0/61، 1/13 به‌دست آمد. شاخص تمایز قطری برای رویشگاه های پریکدان و سرآب‌تاوه نیز به‌ترتیب 0/33، 0/32 بدست آمد. که نشان دهنده‌ی عدم اختلاف بین درختان از نظر متوسط قطر برابر سینه و همچنین همگن بودن درختان از نظر قطری می باشد. اندازه گیری و محاسبه شاخص زاویه یکنواخت، شاخص های چیرگی قطر، سطح تاج پوشش، شاخص فاصله همسایگی، شاخص تنوع ساختاری و غیره از دیگر نتایج تحقیق پیش رو می باشد. نتایج حاصل از این شاخص‌ها مبنایی برای مقایسه با سایر جنگل‌های مشابه و تعیین میزان انحرافات ناشی از فرآیندهای طبیعی و دخالت‌های انسانی خواهد بود. این مقایسه به تدوین یک الگوی مدیریت و شیوه جنگل‌شناسی مناسب در جنگل‌های منطقه کمک می‌کند.