انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 2 2025 08 23 Aboveground carbon storage and its economic evaluation in plantations of Quercus castaneifolia C.A. Mey., Alnus subcordata C.A. Mey. and Acer velutinum Bioss. in Darabkola, Sari ذخیرۀ کربن روی زمینی و برآورد اقتصادی آن در جنگلکاری‌های بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت در دارابکلای ساری 277 292 229670 10.22034/ijf.2025.498274.2031 FA محمد یعقوبی سیس دانشجوی کارشناسی ارشد علوم زیستی جنگل، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان علیرضا مشکی دانشیار گروه جنگل‌داری مناطق خشک، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان مریم اسدیان دکتری علوم جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری مریم ملاشاهی استادیار گروه جنگلداری مناطق خشک، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان Journal Article 2025 01 11 <strong>Introduction:</strong> One of the key strategies for reducing the negative effects of climate change is to increase carbon storage in plant biomass through afforestation with suitable species. An accurate economic estimate of carbon sequestration in afforestation projects can be useful for attracting investments and financial support from both the public and private sectors for these projects. The aim of the present study is to economically evaluate carbon storage in the aboveground biomass (trunk, crown, and litter) of 28-year-old plantations of <em>Quercus castaneifolia</em> CA Mey., <em>Alnus subcordata</em> CA Mey. and <em>Acer velutinum</em> Bioss. in the Darabkola educational-research forest in Sari. <strong>Material and Methods: </strong>In this study, after identifying and locating the desired stands, five square sample plots of 400 square meters were established, and the diameter at breast height (DBH) and height of all trees were measured. Additionally, litter samples were collected from the central part of each sample plot, and the average depth of litter was measured at five random points. The biomass calculation for each tree was performed using allometric equations. Finally, after calculating the carbon storage of the trees (differentiated by trunk and crown) and the carbon storage of the litter, the amount of carbon dioxide (CO₂) equivalent absorbed by them was determined, and the economic value of carbon sequestration for these plantations was calculated in dollars. <strong>Results: </strong>Based on the results, the depth of litter in the three stands of <em>Quercus castaneifolia</em>, <em>Alnus subcordata</em>, and <em>Acer velutinum</em> was 4.54, 3.98, and 3.52 cm, respectively, while the weight of the litter was 17.02, 15.11, and 8.38 t/ha, respectively. The average CO₂ storage of each tree in <em>Quercus castaneifolia</em>, <em>Alnus subcordata</em>, and <em>Acer velutinum</em> was 390, 580 and 520 kg, respectively. Additionally, the three studied stands had a volume of 220.94, 312.92, and 318.15 m³/ha, respectively, which over a period of 28 years stored 101.50, 80.75, and 98.01 t/ha of carbon in their trunks, crowns, and litter. This indicates the absorption of CO₂ equivalent to 372, 296, and 360 t/ha for these three species. The economic value of removing this amount of CO₂from the atmosphere and storing it in aboveground biomass (aerial parts and litter) is estimated to be $27,937, $22,225, and $26,977 per hectare for the <em>Quercus castaneifolia</em>, <em>Alnus subcordata</em>, and <em>Acer velutinum</em> stands, respectively.<strong> </strong> <strong>Conclusion: </strong>In general, <em>Quercus castaneifolia and Acer velutinum</em> have stored higher amounts of aboveground carbon per unit area compared to<em> Alnus subcordata</em>. However, when calculating the individual tree’s contribution to carbon storage in each stand, <em>Alnus subcordata, and Acer velutinum</em> trees show greater potential in this regard compared to<em> Quercus castaneifolia</em>. Therefore, considering these results, <em>Acer velutinum</em> is recommended as a more suitable option for future carbon storage projects. In the future, further studies are needed to investigate the carbon storage in the underground organs and soil under the coverage of these species. <strong>مقدمه: </strong>یکی از راهکارهای مهم کاهش اثرهای منفی تغییر اقلیم، افزایش ذخیرۀ کربن در زی‌تودۀ گیاهی از طریق جنگلکاری با گونه‌های مناسب است. برآورد دقیق اقتصادی ذخیرۀ کربن در پروژه‌های جنگلکاری می‌تواند در جذب سرمایه‌گذاری‌ها و حمایت‌های مالی بخش دولتی و خصوصی برای این پروژه‌ها مفید باشد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اقتصادی ذخیرۀ کربن در زی‌تودۀ روی زمینی (تنه، تاج و لاشریزه‌ها) در جنگلکاری‌های بیست‌وهشت‌سالۀ بلندمازو (<em>Quercus castaneifolia </em>C.A. Mey.)، توسکای ییلاقی (<em>Alnus subcordata </em>C.A. Mey.) و پلت (<em>Acer velutinum</em> Bioss.) در جنگل آموزشی- پژوهشی دارابکلای ساری بود. <strong>مواد و روش‌ها: </strong>در این پژوهش، پس از شناسایی و مکان‌یابی توده‌های مدنظر، در هر توده پنج قطعه نمونۀ مربع‌شکل 400 متر مربعی پیاده‌سازی شده و در هر کدام، قطر برابرسینه و ارتفاع همۀ درختان اندازه‌گیری شد. نمونه‌های لاشریزه از بخش مرکزی هر قطعه نمونه، در قطعه نمونه‌های 50×50 سانتی‌متر مربعی برداشت و متوسط ضخامت لاشریزه در پنج نقطۀ تصادفی اندازه‌گیری شد. محاسبۀ زی‌تودۀ هر یک از درختان با استفاده از معادلات آلومتریک انجام گرفت. در نهایت، پس از محاسبۀ ذخیرۀ کربن درختان (به تفکیک تنه و تاج) و لاشریزه و محاسبۀ مقدار معادل گاز دی‌اکسید کربن جذب‌شده توسط آنها، ارزش اقتصادی جذب کربن این جنگلکاری‌ها به دلار محاسبه شد. <strong>یافته‌ها: </strong>براساس نتایج، ضخامت لاشریزه در سه تودۀ بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 54/4، 98/3 و 52/3 سانتی‌متر و زی‌تودۀ لاشریزه‌ها به‌ترتیب 02/17، 11/15 و 38/8 تن در هکتار بود. میانگین دی‌اکسید کربن جذب‌شدۀ هریک از درختان در توده‌های بلندمازو، توسکا و پلت به‌ترتیب 390، 580 و 520 کیلوگرم بود. حجم توده‌های بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 94/220، 92/312 و 15/318 متر مکعب در هکتار بود که در مجموع و در طی 28 سال به‌ترتیب 50/101، 75/80 و 01/98 تن کربن در هکتار در تنه، تاج و لاشریزه‌های خود ذخیره کرده‌اند که نشان‌دهندۀ جذب گاز دی‌اکسید کربن معادل 372، 296 و 360 تن در هر هکتار برای این سه گونه است. ارزش اقتصادی حذف این مقدار گاز دی‌اکسید کربن از جو و ذخیرۀ آن در رویه ‌زمینی (اندام‌های هوایی و لاشریزه‌ها) در توده‌های بلندمازو، توسکای ییلاقی و پلت به‌ترتیب 27937، 22225 و 26977 دلار در هکتار است. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> در مجموع، توده‌های جنگلکاری‌شدۀ بلندمازو و پلت مقادیر بیشتری کربن روی ‌زمینی در واحد سطح را نسبت به توسکای ییلاقی ذخیره کرده‌اند. اما با محاسبۀ سهم تک‌درخت در هر توده در ذخیرۀ کربن روی زمینی، درختان توسکا و پلت پتانسیل بیشتری در این زمینه نسبت به بلندمازو دارند. بنابراین با در نظر گرفتن مجموع این نتایج، گونۀ پلت، گزینۀ مناسب‌تری برای پروژه‌های ذخیرۀ کربن در آینده پیشنهاد می‌شود. در آینده، پژوهش‌های بیشتری برای بررسی ذخیرۀ کربن اندام‌های زیرزمینی و خاک تحت پوشش این گونه‌ها ضروری است. https://www.ijf-isaforestry.ir/article_229670_7e3d1a96d39026b3df4636aee07f923c.pdf