انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Timber Smuggling Criminology and Environmental Justice: The Perspective of Forest Guards in the Southern Forests of Guilan جرم شناسی قاچاق چوب و عدالت محیط زیستی: دیدگاه محافظان جنگل در جنگل­های جنوب استان گیلان 531 547 231273 10.22034/ijf.2025.501658.2034 FA حمیدرضا افرندسرخنی دکتری حقوق و سیاست جنگل، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران 0009-0001-6846-160X رامین نقدی استاد گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران 0000-0002-6671-0369 فریبرز دلیری دانشجوی کارشناسی ارشد گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران ایمان خسروی دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2025 01 25 The importance of the Hyrcanian forests, along with the growing wave of environmental concerns about their protection, as well as certain political orientations, led to the Iran’s Sixth Development Plan law banning any timber utilization of forest trees. This ban, which became known as the Forest Breathing Plan, has been viewed by many forest experts as a disregard for the multiple functions of forests, a weakening of Principle 45 of the Constitution, destruction of national wealth and Anfal, layoffs of workers, forest rangers, and chainsaw technicians, leaving them in the abyss of inaction and unemployment, and sometimes creating or strengthening a sense of revenge<span> </span>against the forests and the Natural Resources and Watershed Organization, manifesting in<span> </span>aiding, accessary or stewardship in the crime of timber smuggling. In contrast, the main arguments of those in favor of the Breathing Plan focused on banning forest harvesting, citing the need to protect the Hyrcanian forests as a biosphere reserve, avoiding encroachment on<span> </span>forests by relying on supplying the required wood through imports and tree plantations, allocating budget for forest protection by Parliament, and similar matters. Either way<span dir="RTL"> </span>the cessation of wood harvesting from forest trees has led to a shortage of wood production, increased demand from the wood industry, and rising prices. As a result of local poverty<span> </span>and the greed of some smugglers, the forests have become vulnerable to timber smuggling. This situation undermines the establishment of environmental justice between those who commit smuggling for subsistence purposes compared to professional smugglers. The present study attempts to examine the perspectives of forest guards of the Rostam-Abad Natural Resources Unit in dealing with timber smuggling, using open and semi-structured focus group interview techniques. The interview was recorded and transcribed in Word software and analyzed with NVivo software. From the perspective of the Forest Security Unit, the most important reason for resorting to smuggling is the high profits from selling smuggled timber. Also, the lack of organizational transportation vehicles and the lack of legal protection against smugglers are among the most important challenges for the guards. In their opinion, spreading a culture of respect to environment, seeking help from local people, making a sense of belonging to the forest in forest dwellers, and being aware of the heavy fines for timber smuggling are the most important social and cultural solutions to combat this crime. Additionally, the main policy to combat timber smuggling is stated to be inter-sectoral cooperation between organizations. According to interviewees, the performance of the Natural Resources Organization in combating timber smuggling is considered successful and acceptable, especially after the increase in the number of security companies since 2018. Finally, the research concludes that revising the implementation of the Breathing Plan and the cessation of forest timber utilization, amending laws related to tree felling and formulation of new and positive policies to combat timber smuggling, are among the most important solutions<span> </span>in the southern forests of Guilan province. <span lang="FA">اهمیت جنگل‌های هیرکانی در کنار موج فزاینده نگرانی‌های زیست‌محیطی در خصوص حفاظت از این جنگل‌ها و برخی جهت‌گیری‌های سیاسی دیگر، موجب شد تا در قانون برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران، هرگونه بهره­برداری چوبی از درختان جنگلی ممنوع شود. این ممنوعیت که به طرح تنفس جنگل معروف شد، از نظر بسیاری از کارشناسان جنگل کشور بی­توجهی نسبت به کارکردهای چندگانه جنگل­ها و موجب تضعیف اصل 45 قانون اساسی، نابودی ثروت ملی و انفال، بیکاری کارگران، جنگلبانان، تکنسین­های اره­موتوری و رهاکردن آنان در ورطه بی­عملی و بعضاً ایجاد و تقویت حسّ انتقام ایشان نسبت به جنگل­ها و نیز سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در قالب همکاری، معاونت ویا مباشرت در جرم قاچاق چوب شده است. در مقابل، عمده استدلال موافقان طرح تنفس بر ممنوعیت برداشت از جنگل ها، استناد به لزوم حفاظت از جنگل های هیرکانی به عنوان ذخیره گاه زیست کره، عدم تجاوز به جنگل با تکیه بر تامین چوب مورد نیاز از طریق واردات و درختکاری، اختصاص بودجه برای حفاظت از جنگل ها توسط مجلس و مواردی از این دست بود. به هر روی، توقف برداشت چوبی از درختان جنگلی منجر به کمبود تولید چوب، افزایش تقاضا از سوی صنایع چوب و افزایش قیمت آن شده است. در نتیجه فقر مردم محلی و طمع برخی از قاچاقچیان، جنگل­ها در برابر قاچاق چوب آسیب پذیر شده­اند. این وضعیت برقراری عدالت زیست محیطی را بین کسانی که برای مقاصد معیشتی قاچاق می­کنند در مقایسه با قاچاقچیان حرفه­ای تضعیف می­کند. پژوهش حاضر سعی دارد با استفاده از تکنیک مصاحبه گروهی باز و نیمه ساختاریافته، دیدگاه جنگلبانان واحد منابع طبیعی رستم آباد را در برخورد با قاچاق چوب بررسی کند. مصاحبه ضبط و در نرم افزار</span><span dir="LTR"> Word </span><span lang="FA">ثبت و با نرم افزار</span><span dir="LTR"> NVivo </span><span lang="FA">مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از دیدگاه یگان حفاظت جنگل، مهمترین دلیل روی آوردن به قاچاق، سود بالای ناشی از فروش الوار قاچاق است. همچنین نبود وسایل حمل و نقل سازمانی و عدم حمایت قانونی در برابر قاچاقچیان از مهمترین چالش­های یگان حفاظت می­باشند. به عقیده آن­ها گسترش فرهنگ احترام به محیط زیست، کمک گرفتن از مردم محلی، تعلق جنگل­نشینان به جنگل و آگاهی از جریمه­های سنگین قاچاق چوب از مهمترین راهکارهای اجتماعی و فرهنگی برای مقابله با این جرم است. همچنین سیاست اصلی مبارزه با قاچاق چوب، همکاری بین بخشی بین سازمان­ها عنوان شده است. به گفته مصاحبه شوندگان، عملکرد سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در مبارزه با قاچاق چوب به ویژه پس از افزایش تعداد شرکت­های حفاظتی از سال 1397 موفق و قابل قبول تلقی می­شود. در نهایت، پژوهش به این نتیجه می­رسد که بازنگری در پیاده­سازی طرح تنفس و توقف بهره برداری چوبی از درختان جنگلی، لزوم اصلاح قوانین مرتبط با قطع درختان و تدوین سیاست­های جدید و مثبت در مبارزه با قاچاق چوب، از مهمترین راهکارهای مبارزه با قاچاق چوب در جنگل­های جنوب استان گیلان است. </span> https://www.ijf-isaforestry.ir/article_231273_4369596fa19924f663ad29c25de2364e.pdf