انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Chemotaxonomy and Palynology Study on Neckera complanata (Hedw.) Huebener and Neckera crispa Hedw in North of Iran مطالعۀ رده‌بندی شیمیایی و هاگ‌شناسی خزه‌های Neckera complanata (Hedw.) Hueener و Neckera crispa Hedw در شمال ایران 311 324 211497 10.22034/ijf.2024.345713.1875 FA فرشاد محمدزاده قره قشلاق دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد سیستماتیک-اکولوژی گیاهی، گروه علوم گیاهی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0003-1540-6735 آرمان محمودی اطاقوری دانشیار گروه علوم گیاهی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. حبیب زارع استادیار پژوهش، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، باغ گیاهشناسی نوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. طاهره السادات آقاجانزاده دانشیار گروه علوم گیاهی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. Journal Article 2022 06 13 Introduction:The species Neckera complanata (Hedw.) Huebener and Neckera crispa Hedw are epiphyte mosses and indicators of many species and trees in Hyrcanian humid forests (northern Iran). Investigating their importance in the ecological studies of these forests is essential, therefore, in order to facilitate the separation or recognition of these two closely related species and express the differences and similarities, chemotaxonomy and sporology were used. Material and Methods: For this purpose, six moss populations from the three provinces of Golestan, Mazandaran and Gilan were collected at almost the same altitudes in the fall of 2017, checked and confirmed by identification keys, and using sporology (10 quantitative and seven qualitative traits) and chemotaxonomy (evaluation of fatty acids using gas chromatography method (GC/MS)). Results: After completing the sporological and phytochemical tests in the laboratory, the results of the sporological study showed that according to the ratio of the length of the polar axis of the spore to the width of the equatorial axis, the shape of the spores in N. complanata populations is spherical and it is oval in N. Crispa populations. The surface decoration in N. complanata moss is of granuloma type and it is completely different from the surface decoration found in N. crispa moss, which indicates the complete separation of the two studied species in different levels from each other. The results of the chemical classification study regarding fatty acid data based on GC/MS showed that N. complanata moss populations have compounds of Hexadecanoic acid, 9,12,15-Octadecatrienoic acid and 15-Octadecenoic acid and N. crispa moss has compounds of Hexadecanoic acid, Nonanedioic acid, Octadecanoic acid, Heneicosanoic acid, 9,12-Octadecadienoic acid, 9,12,15-Octadecatrienoic acid, 5,8,11,14-Eicosatetraenoic acid, Pentanoic acid, 4-oxo and Butanedioic acid. Conclusion: The results of fatty acid data based on GC/MS in N. complanata populations had only a few types of methyl ester compounds, which are completely different from N. crispa populations in terms of the type of compound and its amount, and also the results of micromorphometric data showed that the spore shape in the populations related to N. complanata species is spherical and the spore shape in N. crispa populations is oval and also the P/E ratio in all populations indicates the separation of these two species from each other. Therefore, the type of compounds and their amount are completely different in the two studied species as well as their different populations. The general results obtained from the chemotaxonomy and sporology show the complete separation of the two studied species and populations, which can be considered as an effective method in separating the lesser-known but effective species in the forest environment and similar ecosystems. مقدمه: گونه‌های Neckera complanata (Hedw.) Hueener و Neckera crispa Hedw خزه‌های اپی‌فیت و شاخص بسیاری از گونه‌ها و درختان در جنگل‌های مرطوب هیرکانی (شمال ایران) هستند و بررسی اهمیت آنها در پژوهش‌های اکولوژیک جنگل‌های شمال بسیار ضروری است. برای سهولت در تفکیک یا تشخیص این دو گونه نزدیک به هم و نیز بیان تفاوت‌ها و شباهت‌ها از روش‌های رده‌بندی شیمیایی و هاگ‌شناسی استفاده شد. مواد و روش: برای این منظور، شش جمعیت خزه‌ای از سه استان گلستان، مازندران و گیلان در ارتفاعات به‌نسبت یکسان در پاییز 1396 جمع‌آوری و توسط کلیدهای شناسایی بررسی شده و پس از تأیید، با استفاده از روش‌های هاگ‌شناسی (ده صفت کمی و هفت صفت کیفی) و رده‌بندی شیمیایی (ارزیابی اسیدهای چرب با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی (GC/MS)) بررسی شدند. یافته‌ها: پس از پایان آزمایش‌های هاگ‌شناسی و فیتوشیمیایی در آزمایشگاه، نتایج مطالعۀ هاگ‌شناسی، نسبت طول محور قطبی هاگ به عرض محور استوایی نشان داد که شکل هاگ در جمعیت‌های N. complanata کروی و در جمعیت‌های N. Crispa، بیضوی‌ است. تزیینات سطحی در خزۀ N. complanata از نوع گرانالوم بوده و با تزیینات سطحی خزۀ N. crispa کاملاً متفاوت است که این موضوع بیانگر جدایی کامل دو گونه در سطوح مختلف از یکدیگر است. نتایج مطالعۀ رده‌بندی شیمیایی در خصوص داده‌های اسید چرب برپایۀ GC/MS نشان داد که جمعیت‌های خزۀ N. complanata، دارای ترکیبات Hexadecanoic acid، 9,12,15-Octadecatrienoic acid و 15-Octadecenoic acid بوده و خزۀ N. crispa دارای ترکیبات Hexadecanoic acid، Nonanedioic acid، Octadecanoic acid، Heneicosanoic acid، 9,12-Octadecadienoic acid، 9,12,15-Octadecatrienoic acid، 5,8,11,14-Eicosatetraenoic acid، Pentanoic acid, 4-oxo و Butanedioic acid است. نتیجه گیری: نتایج حاصل از داده‌های اسید چرب برپایۀ GC/MS در جمعیت‌های N.complanata فقط دارای چند نوع ترکیب متیل استر شده بود که از نظر نوع ترکیب و مقدار آن با جمعیت‌های N.crispa کاملاً متفاوت است. نتایج حاصل از داده‌های میکرومورفومتری نیز نشان داد که شکل هاگ در جمعیت‌های مربوط به گونۀ N.complanata کروی و در جمعیت‌های N.crispa بیضوی است و نسبت P/E در همۀ جمعیت‌ها بیانگر جدایی این دو گونه از یکدیگر است. بنابراین نوع ترکیبات و مقدار آنها در دو گونه و همچنین جمعیت‌های مختلف آن کاملاً متفاوت است. نتایج کلی پژوهش‌های رده‌بندی شیمیایی و هاگ‌شناسی بیانگر جدایی کامل دو گونه و جمعیت‌های بررسی‌شده است که روشی مؤثر در تفکیک گونه‌های کمتر شناخته‌شده، ولی اثرگذار در محیط جنگل و اکوسیستم‌های مشابه تلقی می‌شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_211497_f5eaa2cf876a6ee8eb76189be1e11318.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Assessment of the effect of livestock traffic on the diversity of understory vegetation and soil characteristics in Zagros Forest ارزیابی اثر مسیرهای تردد دام بر تنوع گونه‌های گیاهی زیراشکوب و خصوصیات خاک در جنگل‌های زاگرس 325 339 207207 10.22034/ijf.2023.397435.1928 FA فرهاد قاسمی آقباش استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر 0000-0002-5681-7138 حسین صارمی نژاد دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر ایمان پژوهان استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر 0000-0002-5605-3107 Journal Article 2023 06 07 Introduction: The activities of local communities, including animal husbandry, may directly and indirectly cause changes in the qualitative characteristics of the soil. Therefore, the current research was conducted with the aim of investigating the effects of livestock traffic on the diversity of understory vegetation and the physical, chemical, and biological characteristics of the soil in a permanent path that has been used for daily livestock transit in Zagros forests (Delfan-Lorestan province). Materials and Methods: Soil sampling on the road was done based on random systematic sampling. In the middle of the main route, a 1 km transect was chosen, and the first plot (1 m2) was randomly sampled. In each sample plot, three soil profiles were sampled at a depth of 15 cm. Parallel to the investigated route, 10 sample plots with 100-meter intervals were established, and soil samples were collected inside the forest area (at least 100 meters away from the center of the route). To study biodiversity indicators, the list and number of understory vegetation were studied in one square meter sample plots. Soil characteristics such as physical (soil texture and bulk density), chemical (organic carbon, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, sodium, acidity, and electrical conductivity), and biological (earthworms) characteristics were estimated in these plots. Results: The results showed that the soil texture was the same for both treatments, and the soil texture was sandy loam. The soil bulk density was significantly greater in samples from the livestock route (2.2 g per cm3) compared to those from the forest stand (1.53 g per cm3). The concentrations of nitrogen, phosphorus, potassium, carbon, and organic matter in the forest area (0.78%, 2.40%, 7.29%, 5.82%, and 10.78%, respectively) were higher than those in the livestock route (0.67%, 1.39%, 5.46%, 1.60%, and 2.96%, respectively). However, the amounts of calcium and magnesium were significantly greater in the samples from the livestock route (0.29% and 0.00085%, respectively) compared to those from the forest stand (0.26% and 0.00082%, respectively). The EC, pH, and sodium concentration values of the soil samples were not significantly different between both sampling sites. The soil macrofauna characteristics were significantly greater in samples from the forest stand (abundance per m2=36.6, wet biomass=2.06 g/m2, dry biomass=1.20 g/m2) compared to the livestock route (abundance per m2=12.1, wet biomass=1.33 g/m2, dry biomass=0.61 g/m2). The investigation of plant biodiversity showed that the Margalef richness index and the Shannon-Wiener, Brillouin, and N-Hill diversity indices were greater in the forest stand compared to the livestock route. Conclusion: The general results of this research showed that livestock traffic on the livestock route had negative effects on soil properties and understory vegetation. مقدمه: فعالیتهای جوامع محلی از جمله دامداری ممکن است بهطور مستقیم و غیرمستقیم سبب تغییراتی در ویژگیهای کیفی خاک شود. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﯽ اثرهای تردد دام بر تنوع گیاهی زیراشکوب و ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎی ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ و زﯾﺴﺘﯽ ﺧﺎک در یک مسیر دائمی تردد دام در قسمتی از جنگلهای زاگرس (دلفان-لرستان) انجام گرفت. مواد و روشها: نمونهبرداری از خاک روی مسیر براساس طرح منظم تصادفی انجام گرفت. در مسیر مالرو با نقطۀ شروع تصادفی ده قطعه نمونۀ یک مترمربعی با فواصل 100 متری پیاده شد. در هر قطعه نمونه سه نمونه خاک از عمق 15 سانتیمتری جمعآوری شد. به‌موازات مسیر تحت بررسی، در عرصۀ جنگل (دست‌کم 100 متر فاصله از مرکز مسیر) ده قطعه نمونه با فواصل 100 متری پیاده و نمونههای خاک جمعآوری شد. بهمنظور بررسی شاخصهای تنوع زیستی، فهرست و تعداد گونههای علفی زیراشکوب در قطعه نمونههای یک متر مربعی بررسی شدند. خصوصیات خاک شامل ویژگیهای فیزیکی (بافت و وزن مخصوص ظاهری خاک)، شیمیایی (کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، سدیم، واکنش و هدایت الکتریکی خاک) و زیستی (کرمهای خاکی) نیز محاسبه شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که از نظر خصوصیات فیزیکی، بافت خاک در مسیر مالرو و عرصۀ جنگل یکسان است (بافت خاک شنی- لومی). درحالی که وزن مخصوص ظاهری اختلاف معنیداری نشان داد و مقدار آن در مسیر مالرو (2/2 گرم بر سانتیمتر مکعب) بیشتر از عرصۀ جنگل (53/1 گرم بر سانتیمتر مکعب) بود. مقادیر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کربن و مواد آلی در عرصۀ جنگل (بهترتیب 78/0، 40/2، 29/7، 82/5 و 78/10 درصد) بیشتر از مسیر مالرو (بهترتیب 67/0، 39/1، 46/5، 60/1 و 96/2 درصد) بود. در مقابل، مقادیر کلسیم و منیزیم خاک در مسیر مالرو (بهترتیب 29/0 و 00085/0 درصد) بیشتر از عرصۀ جنگل (بهترتیب 26/0 و 00082/0 درصد) بود. در خصوص واکنش خاک، هدایت الکتریکی و سدیم اختلاف معنیداری بین عرصۀ جنگل و مسیر مالرو مشاهده نشد. همچنین بررسی ماکروفون خاک نشان داد اختلاف معنیداری بین بیشتر مشخصههای ماکروفون بین عرصۀ جنگل (فراوانی در متر مربع = 6/30، زیتودۀ تر = 05/2 گرم در متر مربع، زیتودۀ خشک = 28/1 گرم در متر مربع) و مسیر مالرو (فراوانی در متر مربع = 1/13، زیتودۀ تر = 38/1 گرم در متر مربع، زیتودۀ خشک = 81/0 گرم در متر مربع) وجود دارد. بررسی تنوع گیاهی زیراشکوب نشان داد که شاخص غنای مارگالف و شاخصهای تنوع شانون- وینر، بریلوئین و N هیل در عرصۀ جنگل بیشتر از مسیر مالرو بود. نتیجهگیری: نتایج کلی این پژوهش نشان داد که تردد دام در مسیرهای مالرو، اثرهای منفی چشمگیری بر خصوصیات خاک و پوشش گیاهی دارد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_207207_40390d6cdaafc6119fff03cc1c220ef9.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Leaf biomass, Carbon storage and Leaf Area Index of Montpellier maple (Acer monspessulanum L.) in Ilam forests زی‌توده، اندوختۀ کربن و شاخص سطح برگ درختان کیکم (Acer monspessulanum L.) در جنگل‌های ایلام 341 356 206067 10.22034/ijf.2024.396505.1926 FA علی مهدوی استاد گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-5867-3457 روح‌الله یعقوبی کارشناسی ارشد جنگل‌داری، گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. مهدی امیدی استادیار گروه آمار و ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. حمیدرضا ناجی دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-5493-6109 Journal Article 2023 05 13 Introduction: This research was carried out to measure and estimate the amount of leaf biomass, carbon sequestration, and leaf area index of Montpellier maple (Acer monspessulanum L.) trees in three regions of Manesht and Qalarang protected areas of in the forests of Sirvan County located in Ilam province. Materials and Methods: Using the random sampling method, 20 tree samples were selected from each region (60 trees in total) and their quantitative factors including the large and small diameter of the crown, tree height, crown length and collar diameter of the target trees were measured. Then, the leaves of one-fourth to one-eighth of the crown area of the sample trees were collected. After drying in the oven, the dry weight of the leaves was weighed. The weight of organic matter and carbon content of the leaves (0.47) were obtained, after burning sufficient dried leaves in an electric oven. The weight method was used to calculate the leaf area index. In addition, to generalize the results obtained from the sample trees to the whole forest, the mean tree method was used. Results: The results showed that the average leaf biomass, average leaf carbon storage, and average amount of carbon dioxide absorption from the atmosphere were 221.28, 103.68, 380.50 (kg/ha) in Qalarang, 199.92, 100.38, 368.34 (kg/ha) in Manesht, and 186.32, 87.38, 320.68 (kg/ha) for MianTang, respectively. The average leaf area index of A. monspessulanum was estimated 1.52 for each tree and 0.119 per hectare in the study areas . Additionally, the economic value of the carbon sequestered in the leaves of A. monspessulanum was 21.045 dollars per hectare, which is estimated to be equivalent to 10522500 rials. Conclusion: In general, the difference in the investigated variables of A. monspessulanum species in the three study areas can be due to the difference in density per hectare of the species, the difference in the succession stages and the size of the trees in these areas, as well as the applied management strategies or the different degradation conditions in study areas. مقدمه: این پژوهش با هدف اندازه‌گیری و برآورد مقدار زی‌توده، ترسیب کربن و شاخص سطح برگ درختان کیکم (Acer monspessulanum L.) در سه محدوده از منطقۀ حفاظت‌شدۀ مانشت و قلارنگ در جنگل‌های شهرستان سیروان در استان ایلام انجام گرفت. مواد و روش‌ها: با استفاده از روش نمونه‌برداری تصادفی، 20 درخت از هر محدوده (در مجموع 60 اصله) گزینش شده و فاکتورهای کمّی آنها شامل قطر بزرگ و کوچک تاج، ارتفاع درخت، طول تاج و قطر یقه اندازه‌گیری شد. سپس برگ‌های یک‌چهارم تا یک‌هشتم تاج به نسبت بزرگی و کوچکی تاج درختان نمونه جمع‌آوری شد. پس از خشک کردن در داخل آون، وزن خشک برگ‌ها و پس از سوزاندن مقدار کافی از برگ‌های خشک‌شده در کوره الکتریکی، وزن مواد آلی و ضریب کربن برگ‌ها (47/0) به ‌دست آمد. برای محاسبۀ شاخص سطح برگ از روش وزنی و برای تعمیم نتایج به‌دست‌آمده از درختان نمونه به کل جنگل از روش درخت متوسط استفاده شد. نتایج: براساس نتایج، متوسط زی‌تودۀ برگ، متوسط ذخیرۀ کربن برگ و متوسط مقدار جذب دی‌اکسید کربن از جو در منطقۀ قلارنگ 28/221، 68،/103، 50/380؛ در منطقۀ مانشت 92/199، 38/100، 34/368 و در منطقۀ میان‌تنگ 32/186، 38/87، 68/320 کیلوگرم در هکتار برآورد شد. متوسط شاخص سطح برگ کیکم برای هر درخت نیز 52/1 و در هکتار 119/0 محاسبه شد. ارزش اقتصادی ترسیب کربن در برگ درختان کیکم 045/21 دلار در هکتار محاسبه شد که معادل 10522500 ریال برآورد می‌شود. نتیجه‌گیری: تفاوت در متغیرهای بررسی‌شدۀ کیکم در سه منطقۀ مدنظر ممکن است به‌علت تفاوت در تراکم توده، مراحل توالی و اندازۀ درختان و نیز اقدامات مدیریتی اعمال‌شده یا شرایط متفاوت تخریب باشد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_206067_49870a8c0a7385fe13a30123230e237a.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Developing the forest road network to promote tourism using artificial neural network and GIS (Case study: Kheirud Forest) تکمیل شبکۀ جادۀ جنگلی با هدف توسعۀ گردشگری با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی و GIS (پژوهش موردی: جنگل خیرود) 357 369 211499 10.22034/ijf.2024.382962.1915 FA مهدی شریفی کارشناسی ارشد، علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران احسان عبدی استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0002-3382-7683 منیژه طالبی دکتری، علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران مجید مخدوم استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران زهرا کریمی دانشجوی دکتری، علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2023 04 18 Introduction: Tourism in forests can be effective in developing forest management plans, specially during forest rest periods. Forest areas are important for the protection of ecosystems and natural resources, as well as providing recreational opportunities for people. Therefore, forest recreation, as a form of tourism development, is a significant factor that provides many direct and indirect economic, social, cultural, and environmental benefits. The aim of this research is to design and complete the forest road network and add walking paths with the goal of tourism development in Kheyrud Forest using the capabilities of artificial neural networks and GIS. Material and methods: Initially, layers of slope, aspect, elevation, geology, soil, canopy cover percentage, and existing roads were prepared, and each layer was internally classified and weighted. The internal classification of the layers was done based on the opinion of an expert and researcher in the field of forest engineering and forest tourism, and the weighting of the layers was performed using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method. By integrating the various layers and their corresponding weights using the Weighted Linear Combination (WLC) method, a suitability map of the Patam section was prepared as the training section for the neural network to pass the road network. The value of each cell from the shapes, along with coordinates, was extracted using ArcGIS software, and all data were mapped to a range of 1 to 5. In this research, a Multilayer Perceptron (MLP) neural network with 30 neurons in the hidden layer was used for modeling. The data on slope, aspect, elevation, geology, soil, canopy cover percentage, and existing roads were used as inputs, and the suitability data for the Patam section road passage was used as the output for training the network. The neural network estimated the suitability for each of the three active forest sections based on the Patam section. Results: The overlaying of the existing road network layers, landscape map, and suitability map of the research area showed that the existing road network has made many areas with tourism potential accessible to tourists. Therefore, to complete the access network to areas with tourism potential in the forest, using the PEGGER extension in the ArcView software environment and considering the landscape shape and suitability shape, walking paths of approximately 14 kilometers were designed. During the design, efforts were made to ensure that the road passes through more desirable areas (pixels with lower values). According to the results, the MLP artificial neural network, with a coefficient of determination (R²) of 0.902 and a root mean square error (RMSE) of 0.126, showed greater ability than linear regression in estimating the suitability value for road passage. Conclusion: The results of this research demonstrate the capability of the intelligent method based on artificial neural networks and GIS for designing and planning the road network. The findings indicate an increase in the learning ability of the MLP network with an increase in iterations up to the 7th iteration. مقدمه: گردشگری در جنگل می‌تواند در توسعة طرح‌های جنگلداری به‌ویژه در زمان استراحت مؤثر واقع شود. مناطق جنگلی از مکان‌های مهم برای حفاظت سیستم‌های محیط ‌زیستی و منابع طبیعی و همچنین ارائۀ فرصت‌های تفرجی برای مردم هستند. از این‌رو تفرج جنگلی به‌عنوان توسعۀ گردشگری، از عوامل مؤثر و تأمین‌کنندۀ مزایای مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی بسیاری است. هدف این پژوهش طراحی و تکمیل شبکۀ جادۀ جنگلی و افزودن مسیرهای پیاده‌روی با هدف توسعۀ گردشگری در جنگل خیرود با استفاده از قابلیت‌های شبکۀ عصبی مصنوعی و GIS است. مواد و روش‌ها: ابتدا لایه‌های شیب، جهت، ارتفاع، زمین‌شناسی، خاک، درصد تاج‌آشکوب و جادۀ موجود تهیه شد و تک‌تک لایه‌ها طبقه‌بندی داخلی و وزن‌دهی شدند. طبقه‌بندی داخلی لایه‌ها توسط نظر یک کارشناس و محقق در زمینۀ مهندسی جنگل و گردشگری در جنگل و وزن‌دهی لایه‌ها با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) انجام گرفت. با تلفیق لایه‌های مختلف و وزن نظیر هر یک به روش وزن‌دهی خطی (WLC)، نقشۀ شایستگی بخش پاتم به‌عنوان بخش آموزش شبکۀ عصبی برای عبور شبکۀ جاده تهیه شد. ارزش هر سلول از شکل‌ها به‌همراه مختصات، توسط نرم‌افزار ArcGIS استخراج شد و همۀ داده‌ها به دامنۀ 1 تا 5 نگاشته شدند. در این پژوهش برای مدل‌سازی، از شبکۀ عصبی پرسپترون چندلایه ((MLP با 30 نورون در لایۀ مخفی استفاده شد. داده‌های شیب، جهت، ارتفاع، زمین‌شناسی، خاک، درصد تاج‌آشکوب و جادۀ موجود به‌عنوان ورودی و دادۀ شایستگی عبور جادۀ بخش پاتم به‌عنوان خروجی برای آموزش به شبکه داده شد و شبکۀ عصبی، میزان مطلوبیت برای هر سه بخش فعال جنگل را براساس بخش پاتم برآورد کرد. یافته‌ها: نتایج روی‌هم‌گذاری لایه‌های شبکۀ جادۀ موجود، نقشۀ منظر و نقشۀ شایستگی منطقۀ پژوهش، نشان داد که شبکۀ جادۀ موجود بسیاری از مناطق دارای پتانسیل گردشگری را در دسترس گردشگران قرار داده است؛ بنابراین برای تکمیل شبکۀ دسترسی به مناطق دارای پتانسیل گردشگری جنگل با استفاده از برنامۀ جانبی PEGGER در محیط نرم‌افزار ArcView و در نظر گرفتن شکل منظر و شکل شایستگی، مسیرهای پیاده‌روی به طول حدود 14 کیلومتر طراحی شد. در طول طراحی سعی شد که جاده از مناطق مطلوب‌تر (پیکسل‌های دارای ارزش کمتر) عبور کند. طبق نتایج، شبکۀ عصبی مصنوعی پرسپترون چندلایه با ضریب تبیین (R2) 902/0 و مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) 126/0، توانایی بیشتری از رگرسیون خطی برای برآورد ارزش مطلوبیت عبور جاده نشان داد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش قابلیت روش هوشمند مبتنی بر شبکۀ عصبی مصنوعی و GIS را برای طراحی و برنامه‌ریزی شبکۀ جاده نشان می‌دهد و نتیجه نشان‌دهندۀ افزایش توانایی یادگیری شبکۀ MLP با افزایش تکرار تا تکرار 7 ام است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_211499_66487aaed4e9e57696a6880c4789b0e1.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Comparison of the effect of two different oak (Quercus infectoria Oliv.) stands on carbon stocks of above ground, soil and litter in the forests of West Azerbaijan (case study: Piranshahr and Sardasht) مقایسۀ اثر دو تودۀ متفاوت بلوط (Quercus infectoria Oliv.) بر اندوختۀ ‌کربن روی‌زمینی، خاک و لاشریزه در جنگل‌های آذربایجان غربی (مطالعۀ موردی: پیرانشهر و سردشت) 371 385 210562 10.22034/ijf.2024.426432.1955 FA جلال هناره استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران. 0000-0001-6040-1242 یعقوب ایرانمنش دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران. مهدی پورهاشمی استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. صابر قاسم پور محقق، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج Journal Article 2023 11 26 Introduction: Forests are one of the most important carbon sinks in the world and play an important role in mitigating climate change. The Zagros forests due to the coverage of oak and other species stands provide a wide range of important and key environmental functions, including carbon sequestration and storage. In this research, the carbon storage in the forest above-ground, litter and soil of two one-hectare sample plots in two stands with different conditions, including Darsarvin Sardasht (30% canopy cover, coppice with standard) and Piranshahr Pardanan (90% canopy cover and all of trees were of coppice), in the Zagros forests of West Azarbaijan Province was compared. Material and Methods: After expert investigations and forest survey, a square sample plot of one hectare (dimensions 100 x 100 meters), using 100% inventory the research was carried out. To calculate above-ground carbon stock, the variables of average crown diameter, diameter at breast height, total height, trunk height, crown height, collar diameter, crown starting diameter and crown density were measured and recorded for all the trees in the sample plot. In order to estimate the biomass and carbon storage, the allometric equations of oak were used for single-stem and coppice trees. Furthermore, five soil samples were systematically taken from a depth of 0-30 cm in each sample plot. Ten microplots of 0.5 square meters were also randomly and regularly measured in each sample plot. Then, the litter in them was separated into Coarse Woody Litters and Fine Woody Litters, and their dry weight and carbon content were measured. In order to measure the percentage of organic carbon in litter and plant samples, the method of combustion in an electric furnace was used. Soil organic carbon was measured by Black–Walkley method and soil Bulk density was determined by Clod Method. Results: In the Darsarvin sample plot, Sardasht, 277 trees per hectare were recorded, of which 212 trees were seed-origin and 65 trees were coppice-origin. In the Perdanan sample plot, Piranshahr, 747 trees were recorded per hectare, and all the them in this sample plot are coppice-origin. The biomass and carbon stock of the trees in the sample plots were determined. The amount of above-ground biomass of trees in Pardanan and Darsarvin sample plots was calculated as 53.35 and 36.93 tons per hectare, respectively. Also, the amount of above-ground carbon stock was obtained in Pardanan and Darsarvin plots, 25.99 and 17.93 tons per hectare, respectively. The comparison of soil carbon stock between the Pardanan and Darsarvin sample plots showed that the average soil organic carbon stock in the Pardanan sample plot is 154.24 and in the Darsarvin sample plot is 121.96 tons per hectare. In terms of litter carbon stock, the amount of Coarse Woody Litters and Fine Woody Litters carbon stock in Pardanan sample plot is 0.66 and 3.75 tons per hectare, respectively. Coarse Woody Litters and Fine Woody Litters carbon stock in the Darsarvin sample plot was 0.23 and 2.83 tons per hectare, respectively. Conclusion: The results show that the effect of stands conditions, diversity and density of vegetation canopy cover and forest management is very important in the carbon stock of the forest ecosystem, and on this basis, the difference of about 41 tons per hectare of the total carbon stock in the Pardanan sample plot (184.64 tons per hectare) compared to the Darsarvin sample plot (142.96 tons per hectare) was observed in this study. Based on the results of this research, it is suggested to prevent the cutting and collection of litter and branches, in order to increase the storage of carbon stock of above ground, soil and litter. مقدمه: جنگل‌ها از مهم‌ترین مخازن کربن در جهان هستند و نقش مهمی در کاهش تغییرات آب‌وهوایی دارند. جنگل‌های زاگرس به لحاظ ویژگی‌های پوشش‌ توده‌های بلوط و گونه‌های دیگر، ارائه‌دهندۀ گسترۀ وسیعی از کارکرد‌های محیط ‌زیستی مهم از جمله جذب و ذخیره‌سازی کربن هستند. در این پژوهش، اندوختۀ ‌کربن در زی‌تودۀ روی‌زمینی، لاشریزه و خاک دو قطعه‌ نمونۀ یک هکتاری در دو توده با شرایط متفاوت شامل دارساروین سردشت (تودۀ دانه و شاخه‌زاد، تاج‌پوشش 30 درصد) و پردانان پیرانشهر (تودۀ شاخه‌زاد متراکم، تاج‌پوشش 90 درصد) در جنگل‌های زاگرسی استان آذربایجان غربی مقایسه شد. مواد و روش‌ها: در اجرای این پژوهش، در هر یک از مناطق، یک قطعه‌ نمونۀ مربع‌شکل یک هکتاری (ابعاد 100‌×‌100 متر) تعیین و مشخصه‌های کمی و کیفی همۀ پایه‌ها در داخل قطعه نمونه برداشت شد. برای محاسبۀ ذخیرۀ کربن روی‌زمینی، متغیرهای قطر متوسط تاج، قطر برابرسینه، ارتفاع کل، ارتفاع تنه، ارتفاع تاج، قطر یقه، قطر محل شروع تاج و تراکم تاج برای همۀ درختان موجود در قطعه‌ نمونه اندازه‌گیری و ثبت شد. به‌منظور برآورد زی‌توده و اندوختۀ کربن از معادلات آلومتری بلوط ایرانی برای درختان تک‌پایه و شاخه‌زاد استفاده شد. همچنین در هر قطعه‌ نمونه، پنج نمونه خاک به‌طور منظم از عمق 30-0 سانتی‌متری برداشت شد. 10 میکروپلات 5/0 متر مربعی نیز به‌طور تصادفی منظم در هر قطعه‌ نمونه پیاده و لاشریزۀ موجود در آنها به تفکیک لاشریزه‌های کوچک و بزرگ، جمع‌آوری و وزن خشک و مقدار کربن آنها اندازه‌گیری شد. به‌منظور اندازه‌گیری درصد کربن آلی لاشریزه و نمونه‌های گیاهی از ‌روش احتراق در کورۀ الکتریکی استفاده شد. اندازه‌گیری کربن آلی خاک به روش والکلی- بلاک و وزن مخصوص ظاهری خاک به روش کلوخه تعیین شد. یافته‌ها: در قطعه‌ نمونۀ دارساروین سردشت 277 پایه در هکتار برداشت شد که از پایه‌های فوق 212 پایه دانه‌زاد و 65 پایه شاخه‌زاد است. در قطعه‌ نمونۀ پردانان پیرانشهر، 747 پایه جست‌گروه در هکتار ثبت شد و همۀ پایه‌های برداشت‌شده در این قطعه‌ نمونه شاخه‌زادند. مقدار زی‌تودۀ روی‌زمینی درختان در قطعه‌های‌ نمونۀ پردانان و دارساروین به‌ترتیب 35/53 و 93/36 تن در هکتار محاسبه شد. همچنین مقدار اندوختۀ کربن روی‌زمینی در قطعه‌های‌ نمونۀ پردانان و دارساروین به‌ترتیب 99/25 و 93/17 تن در هکتار به‌دست آمد. مقایسۀ اندوختۀ کربن خاک بین قطعات نمونۀ پردانان و دارساروین نشان داد که میانگین اندوختۀ کربن خاک در قطعه‌ نمونۀ پردانان 24/154 و در قطعه‌ نمونۀ دارساروین 96/121 تن در هکتار است. از نظر اندوختۀ کربن لاشریزه نیز مقدار اندوختۀ کربن لاشریزۀ بزرگ و کوچک در قطعه‌ نمونۀ پردانان به‌ترتیب 66/0 و 75/3 تن در هکتار است. اندوختۀ کربن لاشریزۀ بزرگ و کوچک در قطعه‌ نمونۀ دارساروین نیز به‌ترتیب 23/0 و 83/2 تن در هکتار به‌دست آمد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که دو تودۀ تحت بررسی با شرایط رویشگاهی‌، ساختار، تراکم پوشش ‌گیاهی و مدیریت تودۀ متفاوت در مقدار اندوختۀ ‌کربن اکوسیستم جنگلی متفاوت عمل کرده‌اند. بر همین مبنا حدود 41 تن در هکتار تفاوت در اندوختۀ ‌کربن کل در قطعه‌ نمونۀ پردانان (64/184 تن در هکتار) نسبت به قطعه‌ نمونۀ دارساروین (96/142 تن در هکتار) مشاهده شد. براساس نتایج این پژوهش، پیشنهاد می‌شود که برای افزایش ذخیرۀ کربن روی‌زمینی، خاک و لاشریزه‌ها، با توجه به تأثیر تاج‌پوشش درختی و حذف و جمع‌آوری لاشریزه‌ها، نرخ حفاظت در این توده‌های تخریب‌یافته افزایش یابد و مدیریت قرق اعمال شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_210562_cde9d0fac98eb1c6b035a64913f7aa82.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Forest management strategies using participatory approach and SWOT-AHP hybrid method (Case Study: Qazvin Province, Iran) راهبردهای مدیریت منابع جنگلی با رویکرد مشارکتی و مدل ترکیبی SWOT- AHP (مطالعۀ موردی: استان قزوین، ایران) 387 403 211500 10.22034/ijf.2024.423288.1949 FA سیده طیبه مظفری صحنه سرائی دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، پردیس دانشگاهی دانشگاه گیلان، رشت، ایران. سلیمان محمدی لیمایی استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. دانشیار، گروه اقتصاد، جغرافیا، حقوق و گردشگری، دانشگاه مید سوئد، سوندسوال، سوئد. امیر اسلام بنیاد استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. مهرداد میرزایی دانش‌آموختۀ دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. 0000-0001-7177-6461 Journal Article 2023 11 18 Introduction: Prticipatory forest management, as a model for sustainable forest development, prepares local people to play an effective role in their fate and helps them participate in the process of sustainable forest development. The aim of this research is to identify the strengths, weaknesses, opportunities, and threats of forest resource management in Qazvin Province from an economic and social points of view to provide and prioritize suitable management strategies. Material and Methods: This research was carried out in the Tarem-Sofla section of Qazvin city. The social fabric of the region is rural-nomadic and the main occupation of the residents of this area is agriculture and animal husbandry. Required data was collected by field studies and questionnaires. In order to determine SWOT elements and identify strategies, 50 questionnaires were completed and reviewed by experts. In the next step, AHP technique was used to prioritize strategies. Results: Results indicated that six strengths, six weaknesses, seven opportunities and seven threats were identified for managing these forests. According to on the results of the SWOT matrix, the most important of strengths of forest management in the region include soil conservation and prevention of erosion, the most important of opportunities include economic stability, improving and diversifying the livelihood of dependent communities, the most important of weaknesses include weak enforcement of laws, policies, and strategies, and the most important threats include reducing the level of forests. The final prioritization of SWOT factors showed that opportunities have priority in this analysis, with economic stability, improvement, and diversification of the livelihoods of dependent communities, and participatory forestry having final weights of 0.166 and 0.109, respectively. The prioritization of strategies based on the AHP showed that program-based management with stakeholder participation, with a relative weight of 0.252, has priority over other strategies. Conclusion: As a result, managing with an attitude toward planning with the participation of stakeholders was introduced as a solution to achieve the sustainable forest management considering the current conditions of forest management in these areas. مقدمه: مدیریت مشارکتی جنگل، به‌منزلۀ الگویی برای توسعۀ پایدار جنگل، مردم محلی را برای داشتن نقشی مؤثر در سرنوشتشان آماده می‌کند و کمک می‌کند که آنها در فرایند توسعۀ پایدار جنگل مشارکت کنند. هدف این پژوهش، شناسایی قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدهای مدیریت منابع جنگلی استان قزوین از دیدگاه اقتصادی و اجتماعی و ارائۀ راهبردهای مدیریتی مناسب در این زمینه و اولویت‌بندی آنهاست. مواد و روش‌ها: محدودۀ اجرایی تحقیق، بخش طارم سفلی از شهرستان قزوین است. بافت اجتماعی منطقه، روستایی- عشایری و شغل اصلی ساکنان این منطقه کشاورزی و دامداری است. برای جمع‌آوری داده‌های لازم از روش پیمایش، مطالعات میدانی و تکمیل پرسشنامه استفاده شد. به‌منظور تعیین عناصر SWOT و شناسایی راهبردها، 50 پرسشنامه تکمیل و توسط خبرگان بررسی شد. در مرحلۀ بعد، به‌منظور اولویت‌بندی راهبردها از تکنیک AHP استفاده شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که 6 قوت، 6 ضعف، 7 فرصت و 7 تهدید به‌منظور مدیریت منابع جنگلی وجود دارد. براساس نتایج ماتریس SWOT، مهم‌ترین قوت مدیریت اراضی جنگلی منطقه، حفاظت از خاک و جلوگیری از فرسایش، مهم‌ترین فرصت‌ها ثبات اقتصادی، بهبود و تنوع معیشت جوامع وابسته، مهم‌ترین ضعف‌ها اجرای ضعیف قوانین، سیاست‌ها و راهبردها و مهم‌ترین تهدید کاهش سطح جنگل‌ها بود. اولویت‌بندی نهایی عوامل SWOT نشان داد که فرصت‌ها در این تحلیل اولویت دارند، به‌طوری ‌که ثبات اقتصادی، بهبود و تنوع معیشت جوامع وابسته و جنگلداری مشارکتی به‌ترتیب با وزن نهایی 166/0 و 109/0 اولویت دارند. اولویت‌بندی راهبردها براساس فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی نشان داد که مدیریت برنامه‌محور با مشارکت ذی‌نفعان با وزن نسبی 252/0 بر دیگر راهبردها اولویت دارد. نتیجه‌گیری: براساس نتایج، مدیریت برنامه‌محور با مشارکت ذی‌نفعان، راهبردی برای رسیدن به مدیریت پایدار جنگل با توجه به شرایط کنونی مدیریت جنگل معرفی می‌شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_211500_b084e902e12ae99341328968d5115aae.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Investigating the effects of air pollution on anatomical characteristics of two species Ligustrum lucidum W.T.Aiton and Euonymus japonicas Thunb. بررسی اثر آلودگی هوا بر خصوصیات تشریحی دو گونۀ Ligustrum lucidum W.T.Aiton و Euonymus japonicas Thunb. 405 417 211501 10.22034/ijf.2024.414600.1944 FA راضیه تقوی زاد استادیار گروه زیست‌شناسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران : 0000-0002-5586-0732 سید مجتبی بادکوبه دانش‌آموختۀ کارشناسی زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد قربان نژاد دانش‌آموختۀ کارشناسی زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2023 10 11 Introduction: Non-native plants, upon entering urban ecosystems, sometimes exhibit unpredictable behaviors depending on new conditions. The extent of the situation created may extend to forests. One of these new conditions is air pollution. Materials and methods: An anatomical study and determination of concentration of heavy metals such as lead, cadmium and iron on the Ligustrum lucidum W.T. Aiton and Euonymus japonicus Thunb. in the south of Tehran under the condition of polluted air at an unhealthy level were carried out. Transverse section and double staining of plants were performed. ICP atomic emission spectrometry was used to measure the elements. Results: In the anatomical study of L. lucidum, most changes occurred in the main vein area with a halo-like fissure below and around the vascular bundles of the main vein, separating the vessels from the rest of the tissue, and fissures were also created in the parenchyma tissue below the vessels on the lower surface of the leaf. A two-layered epidermis was observed. Morphological manifestations included bronzing of the leaf color along with deterioration in the main vein area. However, in the anatomical studies of E. japonicus, fissures were only observed in the parenchyma tissue below the main vein. Additionally, clusters of contaminated materials were observed in various points, including the mesophyll of the leaves. In the ICP atomic emission spectroscopy, among the elements, only the amount of absorbed iron was higher than usual. Iron concentration was estimated at 1.70 ppm in L. lucidum and 3.41 ppm in E. japonicus. Conclusion: Although E. japonicus absorbed more iron than plant L. lucidum, it was less damaged. Considering the invasive role of L. lucidum in other countries and evidences of natural regeneration of Ligustrum genus in the north of Iran, there is concern that this plant, through invasion, may initially reduce the biodiversity of native plants and, with continued pollution, become unstable itself. E. japonicus is also not a good choice for hedges due to having a common pest of Phytophthora with forest trees and even citrus trees. Therefore, it seems necessary to limit these plants. It is suggested to restore Buxus hyrcana Pojark in hedges, which is native to Iran and endangered in northern Iran, and Thuja orientalis L. and Ligustrum vulgare L. in Tehran, instead of this research examined plants, is far more beneficial for forest conservation. مقدمه: گیاهان غیربومی با ورود به اکوسیستم شهری بسته به شرایط جدید، گاه رفتارهای پیش‌بینی‌ناپذیری بروز می‌دهند. دامنۀ گسترش وضعیت ایجاد‌شده ممکن است تا جنگل‌ها کشیده شود. یکی از این شرایط جدید، آلودگی هواست. مواد و روش‌ها: بررسی تشریحی و تعیین تراکم عناصر سنگین سرب، کادمیوم و آهن بر دو گیاه برگ نوی درخشان و شمشاد زینتی در جنوب تهران در شرایط هوای آلوده در سطح ناسالم صورت گرفت. برش‌گیری عرضی و رنگ‌آمیزی مضاعف گیاهان انجام پذیرفت. برای سنجش عناصر از طیف‌سنجی نشری اتمی ICP استفاده شد. یافته‌ها: در بررسی تشریحی برگ نوی درخشان، بیشتر تغییرات در ناحیۀ رگبرگ اصلی با شکافی هاله‌ای در زیر و جوانب دسته آوندهای رگبرگ اصلی اتفاق افتاد که آوندها را از بقیۀ بافت جدا کرد و نیز شکاف‌هایی در ناحیۀ زیر آوندها در بافت پارانشیم سطح تحتانی برگ ایجاد شد. همچنین اپیدرم دولایه مشاهده شد. تظاهرات ریختی آن برنزه شدن رنگ برگ همراه با فرسودگی در ناحیۀ رگبرگ اصلی بود، اما در بررسی‌های تشریحی شمشاد زینتی، شکاف‌ها فقط در بافت پارانشیم سطح تحتانی رگبرگ اصلی دیده شد. همچنین تجمع توده‌هایی از مواد آلوده در نقاط مختلف از جمله مزوفیل برگ‌ها مشاهده شد. در طیف‌سنجی نشری اتمی، از بین عناصر، تنها مقدار آهن جذب‌شده بیشتر از حد معمول بود. آهن در برگ نوی درخشان ppm70/1 و در شمشاد زینتی ppm 41/3 برآورد شد. نتیجه‌گیری: شمشاد زینتی با وجود جذب آهن بیشتر نسبت به برگ نوی درخشان، آسیب‌دیدگی کمتری داشت. با توجه به نقش تهاجمی برگ نوی درخشان در دیگر کشورها و شواهدی از زادآوری طبیعی جنس Ligustrum در شمال ایران بیم آن می‌رود که این گیاه با تهاجم، ابتدا کاهش تنوع زیستی گیاهان بومی را سبب شده و در تداوم آلودگی، خود نیز ناپایدار شود. شمشاد زینتی هم به‌دلیل داشتن آفت مشترک فایتوفتورا با درختان جنگلی و حتی مرکبات گزینۀ خوبی برای پرچین‌ها نیست. بنابراین محدود کردن این گیاهان لازم به نظر می‌رسد. احیای شمشاد خزری Buxus hyrcana Pojark که بومی ایران است و در خطر انقراض قرار دارد در شمال ایران و نوش Thuja orientalis L. و مندارچه یا ترون L. Ligustrum vulgare در تهران به‌جای گیاهان بررسی‌شده در این پژوهش، به‌مراتب برای حفاظت جنگل سودمندتر است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_211501_84d8df6932e202152767f7579f32c613.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 3 2024 11 21 Key factors influencing the realizability of alternative prison sentences in forest conservation in Golestan province پیشران‌های کلیدی تأثیرگذار بر تحقق‌پذیری احکام جایگزین حبس در حفاظت از جنگل‌های استان گلستان 419 436 210123 10.22034/ijf.2024.431889.1958 FA زینب کریمی‌منش دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان و کارشناس ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، ایران. افسانه خلیلی دانش آموخته دکتری جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. 0000-0001-8817-7203 محمدرضا شهرکی پژوهشگر توسعه روستایی و کارشناس اقتصاد کشاورزی و منابع طبیعی و آبخیزداری استانداری گلستان، ایران. Journal Article 2024 01 28 Introduction: The issue of determining and implementing alternative prison terms in the management of Iran's natural resources is relatively new and is faced with various challenges. The alternative votes issued in the field of natural resources are a double-edged sword, which can lead to positive and negative effects in forest conservation. Therefore, the present research was conducted with the aim of analyzing the key factors influencing the successful realizability of alternative prison sentences in forest conservation in Golestan province. Materials and Methods: This research is analytical and exploratory. The statistical population under study was made up of judges and legal experts, as well as rangers of forest conservation in Golestan province, among which 60 individuals were selected as purposive sample. Information was collected through a researcher-made questionnaire using the Delphi technique and interviews with 15 specialized natural resources and legal experts. Based on a focused group session, 20 final factors were presented in an N*N matrix. In this matrix, the impact of row factors on each column factor was scored on a four-option scale: no impact (value 0), weak impact (value 1), moderate impact (value 2), and strong impact (value 3). After categorizing the data, MicMac software was used to determine the factors influencing the successful realizability of alternative prison sentences in forest conservation in Golestan province. Results: The results of the research showed the indicators of "diversification in the type of alternative sentences", "real conversion of the alternative sentence issued by the perpetrators of imprisonment, especially people with investment potential", "creating the context for the training of crime perpetrators and specialized judges in line with the policies of Natural Resources and Watershed Management Organization of Iran " and "public awareness through out-of-home and media advertising in order to accept alternative sentences of imprisonment" with the highest numerical value obtained as the most important direct influencing factors in successful realizability. Alternative prison sentences were obtained in the field of forest management. Conclusion: Issuing alternative sentences to imprisonment can have positive and negative effects in the management of forest areas. Iran's judicial system and natural resources management face various challenges when determining and implementing these types of rulings. Due to the public expectations in decisively dealing with forest offenders and the lack of punitive aspects in alternative punishments, especially free public services, the implementation of these punishments in forest management and conservation are more accused to be inefficient than other criminal justice programs. Therefore, with organized design and planning and constant quantitative and qualitative monitoring of the implementation of alternative votes in the field of forest management, continuous evaluation and monitoring of the effectiveness of alternative punishments for repeat offenders can help to address many existing issues. According to the obtained results, adapting the issued alternative rulings to the protection policies of the Natural Resources and Watershed Organization of the country and turning them into investment opportunities, attracting cash flows to provide the executive credits of the rehabilitation, restoration and conservation projects are among the most important suggestions of the current research for issuing alternative prison sentences in the future management of forest conservation. مقدمه: مسئلۀ تعیین و اجرای احکام جایگزین حبس در مدیریت عرصه‌های منابع طبیعی ایران نسبتاً نوظهور بوده و با چالش‌های مختلفی همراه است. آرای صادرۀ جایگزین در حوزۀ منابع طبیعی ضمن اثراگذاری مثبت، در صورت استفادۀ شتاب‌زده پیامدهای منفی در حفاظت از جنگل‌ها خواهد داشت. تحقیق حاضر با هدف تحلیل عوامل کلیدی تأثیرگذار بر تحقق‌پذیری موفق احکام جایگزین حبس در حفاظت از جنگل‌های استان گلستان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع تحلیلی و اکتشافی است. جامعۀ آماری، قضات و کارشناسان حقوقی، کارشناسان و نیروهای حفاظت از جنگل در استان گلستان بودند که 60 نفر از آنها به‌عنوان نمونه به شیوۀ هدفمند انتخاب شدند. ابزار سنجش تحقیق پرسشنامه‌ای بود که توسط پژوهشگران طراحی شد. عوامل ابتدا با بهره‌گیری از تکنیک دلفی و مصاحبه با 15 نفر از کارشناسان تخصصی منابع طبیعی و حقوقی شناسایی و براساس جلسه‌ای به روش گروه متمرکز 20 عامل نهایی در قالب ماتریس N*N ارائه شد. در این ماتریس تأثیر عوامل سطر بر هر یک از عوامل ستون در یک طیف چهارگزینه‌ای بدون تأثیر (با ارزش عددی صفر)، تأثیر ضعیف (با ارزش عددی 1)، تأثیر متوسط (با ارزش عددی 2) و تأثیر زیاد (با ارزش عددی 3) نمره‌دهی شد. پس از جمع‌آوری و دسته‌بندی داده‌ها، از روش آمار توصیفی در محیط نرم‌افزار SPSS25 و برای تعیین عوامل تأثیرگذار بر اجرای موفق احکام جایگزین حبس در حفاظت از جنگل‌های استان گلستان، از نرم‌افزار MicMac استفاده شد. نتایج: بر اساس نتایج تحقیق، عوامل «تنوع‌بخشی در نوع احکام جایگزین»، «تبدیل ریالی حکم جایگزین صادره محکومین حبس به‌ویژه افراد دارای پتانسیل سرمایه‌گذاری»، «زمینه‌سازی آموزش مرتکبان جرم و قضات تخصصی در راستای سیاست‌های سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور» و «فرهنگ‌سازی عمومی از طریق تبلیغات محیطی و رسانه‌ای در جهت پذیرش احکام جایگزین حبس» با بیشترین مقدار عددی به‌دست‌آمده، مهم‌ترین عوامل دارای اثرگذاری مستقیم در اجرای موفق احکام جایگزین حبس در حوزۀ مدیریت عرصه‌های جنگلی به‌دست آمد. بحث: صدور احکام جایگزین حبس می‌تواند اثرات مثبت و منفی در مدیریت عرصه‌های جنگلی داشته باشد. در هنگام تعیین و اجرای این نوع از احکام، نظام قضایی و مدیریت منابع طبیعی ایران با چالش‌های مختلفی مواجه است. به‌دلیل انتظارات عمومی در برخورد قاطع با متخلفان عرصه‌های جنگلی و فقدان جنبه‌های سزاگرایانه در کیفرهای جایگزین به‌ویژه خدمات عمومی رایگان، اجرای این مجازات‌ها در حمایت و حفاظت از جنگل‌ها بیشتر از سایر برنامه‌های عدالت کیفری در معرض اتهام ناکارآمدی بوده‌اند. بنابراین با طراحی و برنامه‌ریزی منسجم و نظارت مستمر کمی و کیفی بر نحوۀ اجرای آرای صادره جایگزین در حوزۀ مدیریت جنگل، ارزیابی و پایش مداوم کارکرد اعمال مجازات جایگزین حبس بر تکرار ارتکاب جرم، می‌تواند بخش زیادی از مشکلات موجود را رفع کرد. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، متناسب‌سازی احکام جایگزین صادره با سیاستگذاری حفاظتی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و تبدیل آن به فرصت‌های سرمایه‌گذاری، جذب جریان‌های نقدی جهت تأمین اعتبارات اجرایی طرح‌ها و پروژه‌های احیایی، اصلاحی و حفاظتی، از مهم‌ترین پیشنهاد‌های تحقیق حاضر مبتنی بر صدور احکام جایگزین حبس در مدیریت حفاظتی آینده جنگل‌هاست.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_210123_92e400683ff001ff4de7b952ff5ad391.pdf