انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2024 11 25 The effect of socioeconomic factors on vegetation cover changes in Dena protected area اثر مسائل اقتصادی و اجتماعی بر روند تغییرات پوشش گیاهی در منطقۀ حفاظت‌شدۀ دنا 437 452 210118 10.22034/ijf.2024.464075.1992 FA پژمان آرامشی نیا دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویر شناسی، دانشگاه یزد، ایران. غلامحسین مرادی دانشیار گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران. 0000-0001-9756-3798 مصطفی مرادی دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیا بهبهان، ایران. مصطفی مرادی دشت پاگردی دانش‌آموختۀ دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. Journal Article 2024 06 30 Introduction: Forest ecosystems, especialy in protected areas, have high environmental importance. On the other hand, the vegetation of Dena protected area is facing many socioeconomic problems from the local communities, which is always caused decreasing in quantity and quality. Therefore, this research aims to investigate the relationship between vegetation changes over time and the economic and social factors of the villages in Dena protected area. Materials and methods: To carry out this research, 384 questionnaires were completed by the villagers in nine villages. To obtain the sample size, Cochran's formula was used, and the opinions of professors and experts were used to check the validity of the questionnaire. Cronbach's alpha method was also used to determine the reliability of the questionnaire. In order to analyze the data, the villages were clustered economicaly and socialy based on the K-means algorithm. Afterward, the changes in forest surface were estimated using Landsat satellite images, and then the relationship between vegetation cover changes in the villages of different clusters was investigated using Spearman's test. Results: According to the results of satellite images, the average change in the area of forests, which was 618.38 hectares in 2001, has decreased to 578.32 hectares in 2021, and on the other hand, the average area of agricultural land, which was 247.10 hectares in 2001, increased to 277.96 hectares in 2021. According to the results of Spearman's test, the changes in forest cover have a significant relationship with the economic issues of the studied villages (P<0.05), on the other hand, the social issues of the villages do not have a significant effect on the changes in vegetation cover. Conclusion: According to the results of the Spearman test, there is a strong and significant relationship between the economic problems of the villagers and changes in vegetation. Economic factors in the clustered villages, such as income from agriculture and horticulture, income from livestock farming and forest products, land-use conversion of forests and rangelands, and various sectoral expenses, have led to extensive degradation of forests and rangelands in the vicinity of these villages. مقدمه: اکوسیستم‌های جنگلی به‌خصوص در مناطق حفاظت‌شده از اهمیت محیط ‌زیستی زیادی برخوردارند. از طرفی پوشش گیاهی منطقۀ حفاظت‌شدۀ دنا با مشکلات اقتصادی و اجتماعی زیادی از طرف جوامع محلی ساکن آن روبه‌رو است که همواره از کمیت و کیفت آن کاسته می‌شود. این تحقیق با هدف بررسی ارتباط تغییرات پوشش گیاهی در طول زمان با مسائل اقتصادی و اجتماعی روستاهای منطقۀ حفاظت‌شدۀ دنا انجام گرفت. مواد و روش‌ها: ابتدا 384 پرسشنامه در نه روستا توسط روستاییان تکمیل شد. برای به‌دست آوردن حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد و به‌منظور بررسی روایی پرسشنامه از نظر استادان و متخصصان بهره گرفته شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده شد برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها ابتدا با استفاده از روش تحلیلی ‌K-means روستاها از نظر وضعیت اقتصادی و اجتماعی خوشه‌بندی شدند. سپس با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست، تغییرات سطح جنگل‌ها برآورد شد و با آزمون آماری اسپیرمن ارتباط تغییرات پوشش گیاهی روستاها در خوشه‌های مختلف بررسی شد. ‌ یافته‌ها: طبق نتایج حاصل از تصاویر ماهواره‌ای، میانگین تغییرات مساحت جنگل‌ها که در سال 2001، 38/618 هکتار بود در سال 2021 روند کاهشی پیدا کرد و به 32/578 هکتار رسید و برعکس میانگین مساحت زمین‌های کشاورزی که در سال 2001، 10/247 هکتار بود، در سال 2021 به مقدار 96/277 هکتار رسید. طبق نتایج آزمون اسپیرمن، تغییرات پوشش‌های جنگلی با مسائل اقتصادی روستاهای تحت بررسی ارتباط معناداری دارد (05/0P<)؛ از طرف دیگر مسائل اجتماعی روستاها بر تغییرات پوشش‌های گیاهی اثر معنادار ندارد. نتیجه‌گیری: طبق نتایج آزمون اسپیرمن بین مسائل اقتصادی روستاییان و تغییرات پوشش گیاهی ارتباط قوی و معناداری وجود دارد، به‌طوری ‌که مسائل اقتصادی روستاهای خوشه‌بندی‌شده همانند درآمد از کشاورزی و باغداری، درآمد از دامداری و محصولات جنگلی یا تبدیل کاربری جنگل‌ها و مراتع یا هزینه‌ها در بخش‌های مختلف سبب تخریب‌ گسترده‌ در جنگل‌ها و مراتع در محدوده این روستاها شده است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_210118_43709ad7b8632b247f7f950698d8143b.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Effects of afforestation on plant diversity, carbon sequestration and soil aggregate stability (case study: Bar-Asman, Ilam) تأثیر جنگلکاری بر تنوع گونه‌های گیاهی، ترسیب کربن و پایداری خاکدانه‌ها (مطالعۀ موردی: منطقۀ برآسمان ایلام) 453 470 212578 10.22034/ijf.2024.434950.1965 FA محسن آزادی پور کارشناس ارشد علوم زیستی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. زهرا میرآزادی استادیار، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0002-0046-7538 بابک پیله ور استاد، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. 0000-0002-1165-4814 حمزه جعفری سرابی دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. Journal Article 2024 01 15 Introduction: Afforestation is one of the most commonly used techniques to prevent soil degradation and restore the ecological integrity of disturbed ecosystems. Tree species affect the availability of nutrients and biochemical composition of organic matter inputs to soil and have different effects on its aggregation. The current study assesses the effects of pure and mixed afforestation types on the quantity and quality of vegetation, soil carbon sequestration, aggregate stability, and some other soil properties on Bar Asman, Ilam. Material and Methods: In this, research a split-plot experiment based on completely randomized design with three replications was used. Afforestation types included Quercus brantii Lindl, Amygdalus arabica Olivier., Amygdalus Haussknech Bornm., mixed afforestation type, and control region. Plots (30*20 m) were set up to conduct tree inventory, and four (1*1 m) plots were conducted in each plot to record herbaceous plant species, and sampling of soil was done from the depths of 0-5 and 5-15 cm to measure soil properties. Plant richness and diversity were measured with Shannon H, Simpson 1-D, Fisher alpha, Margalef, and Menhinick indices. The ratio of aggregate size, the mean weight diameter (MWD) of aggregates, the geometric mean diameter (GMD) of aggregates, the fractal dimension, and carbon sequestration were compared among afforestation types and soil depths. LSD's test did multiple comparisons among afforestation types. Results: Our results revealed that the Q. brantii afforestation type had a significantly higher viability, Margalef, Menhinick, Shannon H, Simpson 1-D, Fisher alpha, and the lowest percent of decline (p<0.05). Based on the results, the afforestation types factor produced significant effects on soil organic carbon, nitrogen, and phosphorous. On the other hand, the soil depth factor affected soil EC, pH, SP, and potassium. The results also showed the highest amount of 0.25-2, 0.053-0.25 and < 0.035 mm aggregates in the Zagros almond type, and the lowest in this regard was found in the control area. The highest amount of soil aggregate regarding MWD, GMD, fractal dimension, and carbon sequestration were documented at Zagros almond and mixed afforestation types. Conclusion: In general, it can be expressed Q. brantii has been more successful than other species in terms of qualitative and quantitative traits and the impacts on vegetation diversity of habitats. The greater concentration of MWD, and GMD in Zagros almond and mixed types than other types may originate from greater amounts of organic carbon accumulation and aggregate size in these types. Our results showed the positive and substantial effects of afforestation with Q.brantii in terms of herbaceous layer and Zagros almond on the soil SOC and aggregative size. It can be confirmed that this species had great potential in improving aggregate stability and enhancing soil structure. Overall, afforestation with two species of Persian oak and Zagros almond as pure and mixed types is suggested based on the findings of this study. مقدمه: جنگلکاری از متداول‌ترین روش‌ها برای جلوگیری از تخریب خاک و حفاظت از تمامیت اکولوژیکی در اکوسیستم‌های تخریب‌یافته است. گونه‌های درختی تأثیرات متفاوتی بر در دسترس بودن عناصر غذایی، ترکیب بیوشیمیایی مواد آلی ورودی به خاک و خاکدانه‌های خاک دارند. بر این اساس، تحقیق حاضر به تأثیر جنگلکاری‌های خالص و آمیختۀ 28 ساله بر کمیت و کیفیت پوشش گیاهی، نوع خاکدانه‌ها، برخی متغیرهای خاک و ترسیب کربن در منطقۀ برآسمان شهر ایلام می‌پردازد. مواد و روش‌ها: بدین منظور آزمایش در قالب آزمایش اسپلیت پلات برپایۀ طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. تیپ‌های جنگلکاری شامل بلوط‌ ایرانی (Quercus brantii Lindl.)، بادام بی‌برگ (Amygdalus arabica Olivier)، بادام زاگرسی (Amygdalus haussknechtii Bornm.)، جنگلکاری آمیخته و منطقۀ شاهد بودند. به‌منظور ثبت ویژگی‌های کیفی درختان از قطعات نمونۀ 30×20 متری و برای برداشت اشکوب علفی در هر قطعه نمونه از چهار قطعه نمونۀ 1 متر مربعی استفاده شد. همچنین برای اندازه‌گیری برخی از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک از دو عمق، 5-0 و 15-5 سانتی‌متری نمونه‌برداری انجام گرفت. تنوع، غنا و یکنواختی گونه‌ای با استفاده از شاخص‌های سیمپسون، شانون ‌وینر، فیشر-آلفا، برگر-پارکر، مارگالف و منهنیک اندازه‌گیری شد. سپس نسبت طبقۀ خاکدانه‌ها، میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه‌ها، بُعد فراکتال و ترسیب کربن اندازه‌گیری و با استفاده از تجزیۀ واریانس مقایسه شد. مقایسه‌های چندگانۀ میانگین‌ها بین تیپ‌های جنگلکاری نیز با آزمونLSD انجام گرفت. یافته‌ها: براساس نتایج بیشترین مقدار شادابی و شاخص‌های غنای مارگالف، منهنیک و تنوع فیشر و همچنین کمترین درصد خشکیدگی در تیپ بلوط ایرانی مشاهده شد و در بین تیپ‌های بررسی‌شده از نظر صفات ذکرشده اختلاف معنی‌داری وجود داشت (05/0sig<). همچنین اثرهای عامل تیپ جنگلکاری بر مقدار کربن ‌آلی، نیتروژن و فسفر خاک و عامل عمق خاک بر مقادیر اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد اشباع و پتاسیم خاک معنی‌دار بود. بیشترین اندازۀ خاکدانه‌های 25/0-2، 053/25-0/0 و کمتر از 053/0 میلی‌متر در تیپ بادام زاگرسی و کمترین مقادیر در منطقۀ شاهد مشاهده شد. همچنین تیپ‌های بادام زاگرسی و جنگلکاری آمیخته بیشترین مقادیر میانگین وزنی، هندسی و ترسیب کربن خاک و کمترین بعد فراکتال را دارا بودند. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی می‌توان بیان داشت که گونۀ بلوط ایرانی از نظر شادابی، خشکیدگی و تأثیر بر تنوع پوشش گیاهی رویشگاه سازگارتر از دیگر گونه‌ها بوده است. با وجود این، تیپ بادام زاگرسی و آمیخته نیز موجب زیاد بودن میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه‌ها نسبت به تیپ‌های دیگر شده است. این امر می‌تواند با اندازۀ خاکدانه‌ها و مقدار کربن آلی بیشتر در این تیپ‌ها مرتبط باشد. این نتایج نشان‌دهندۀ تأثیرات مثبت و ارزشمند جنگلکاری با گونۀ بلوط ‌ایرانی بر پوشش علفی منطقه و بادام زاگرسی بر مقدار کربن آلی و اندازۀ خاکدانه‌های خاک است که ممکن است مؤید تأثیر بسزای این گونه در پایداری خاکدانه‌ها و بهبود ساختمان خاک باشد. در نهایت براساس نتایج پژوهش حاضر، جنگلکاری با گونه‌های بادام زاگرسی و بلوط ایرانی به‌صورت خالص و آمیخته توصیه می‌شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_212578_d792dd8d05fd535d783a5bc8ed98b786.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Oak Forest Canopy Cover Estimation using Landsat 9 data in the Northern Zagros Forests برآورد تاج‌پوشش جنگل بلوط با استفاده از داده‌های ماهوارۀ لندست 9 در جنگل‌های زاگرس شمالی 471 488 214156 10.22034/ijf.2025.457774.1989 FA سونیا احمدی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران پرویز فاتحی استادیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران منوچهر نمیرانیان استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران ناصح میری دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2024 05 21 Introduction: Forest Canopy Cover (FCC) is one of the most important structural characteristics in monitoring health and quality of forest stands. Measuring this characteristic based on ground methods requires a lot of cost and time, and it is extremely difficult to implement on a large scale. Today, use of remote sensing techniques can compensate for the limitations of terrestrial methods. The present study was conducted with the aim of investigating the efficiency of Landsat 9 satellite in modeling and estimating the canopy cover of the northern Zagros oak forests. Materials and methods: In order to collect FCC field data, 79 square plots with dimensions of 45×45 m were implemented based on systematic-random sampling method with 200×200 m grid size in summer 2023 in a part of Baneh forests, Kurdistan province. In each plot, the large diameter and the perpendicular diameter of the crown of trees or shoots were measured using a tape measure. Finally, FCC values were calculated for each plot based on the crown area of each tree or stem. In the present study, a frame of the OLI-2 sensor data of the Landsat 9 satellite at the Collection 2 Level 1 correction level was received on July 23, 2023. After verifying the geometrical quality of the image and performing atmospheric correction using FLAASH method, Vegetation Indices, Principal Component Analysis (PCA), and Tasseled Cap Transformation were performed on the image. In total, the number of 35 computational bands and 7 original usage bands and the spectral values of these 42 spectral variables obtained from Landsat 9 data were extracted using the map of field plots. In the following, FCC using stepwise regression (MLR) and non-parametric Random Forest (RF) and Support Vector Machine (SVM) statistical models based on three sets of spectral variables (original bands, computational bands and combination of original and computational bands) and 70% of the data were modeled. Finally, the regression models were evaluated and fitted using the coefficient of determination (R2), root mean square error (RMSE) and root mean square relative error (rRMSE) statistics using cross-validation method based on 30% of data. Results: Investigation of FCC data measured on the field data on descriptive statistics showed that the researched forest is in a semi-dense condition. Pearson's correlation analysis conducted to investigate the relationship between FCC and spectral variables showed that vegetation indices are more sensitive to FCC changes. The results of modeling using 70% of the samples showed that the model obtained from RF is based on the combination of the original and computational bands with R2 = 0.88 and rRMSE = 16.95 as the optimal model in estimating the amount of canopy. The evaluation of the relative importance of the spectral variables used in the obtained model showed that NDNIR.SWIR2 has the highest influence in the RF modeling process and PCA of band 7 (PCA.B7) has the least importance. Validation of the obtained models using cross-validation showed that the RF model obtained from the original bands of the Landsat 9 image with of R2 = 0.85 and rRMSE = 15.65 was selected as the best model for forest canopy estimation and mapping. Conclusion: In general, this research showed that by using the original bands of Landsat 9 satellite data based on the RF machine learning algorithm, it is possible to estimate and map the FCC in the traditionally managed forests of North Zagros with reasonable accuracy. مقدمه: تاج‌پوشش جنگل (FCC) از مشخصه‌های ساختاری مهم در پایش سلامت و کیفیت توده‌های جنگلی است. اندازه‌گیری این مشخصه براساس روش‌های زمینی به هزینه و زمان زیاد نیاز دارد و اجرا در سطح‌های وسیع، بسیار سخت است. امروزه استفاده از تکنیک‌های سنجش از دور می‌تواند محدودیت روش‌های زمینی را جبران کند. پژوهش پیش ‌رو با هدف بررسی کارایی ماهوارۀ لندست 9 در مدل‌سازی و برآورد تاج‌پوشش در بخشی از جنگل‌های بلوط زاگرس شمالی انجام گرفته است. مواد و روش‌ها: به‌منظور جمع‌آوری داده‌های زمینی مشخصۀ تاج‌پوشش جنگل، 79 قطعه نمونۀ مربع‌شکل با ابعاد 45×45 متر براساس روش نمونه‌برداری تصادفی- منظم با ابعاد شبکۀ آماربرداری 200×200 متر در تابستان سال 1402 در بخشی از جنگل‌های بانه در استان کردستان پیاده شد. در هر قطعه نمونه، قطر بزرگ و عمود بر آن تاج درختان با استفاده از متر نواری اندازه‌گیری و در نهایت برای هر قطعه نمونه براساس مساحت تاج هر درخت، مشخصۀ تاج‌پوشش جنگل محاسبه شد. یک فریم از داده‌های سنجندۀ OLI-2 ماهوارۀ لندست 9 در سطح تصحیح Collection 2 Level 1 مربوط به تاریخ 23 تیر 1402 دریافت شد. پس از بررسی کیفیت هندسی تصویر و تصحیح اتمسفری به روش FLAASH، شاخص‌های پوشش گیاهی، تجزیۀ مؤلفه‌های اصلی (PCA) و تبدیل تسلدکپ روی تصویر انجام گرفت. در مجموع 7 باند اصلی و 35 باند محاسباتی استفاده و ارزش‌های طیفی این 42 متغیر طیفی به‌دست‌آمده از داده‌های لندست 9 با استفاده از نقشۀ قطعه نمونه‌های زمینی برداشت‌شده استخراج شد. در ادامه، مشخصۀ تاج‌پوشش جنگل با استفاده از مدل‌های آماری پارامتری رگرسیون به روش گام‌به‌گام (MLR) و ناپارامتری جنگل تصادفی (RF) و ماشین بردار پشتیبان (SVM) براساس سه مجموعه از متغیرهای طیفی (باندهای اصلی، باندهای محاسباتی و ترکیب باندهای اصلی و محاسباتی) و 70 درصد داده‌ها مدل‌سازی شد. ارزیابی و برازش مدل‌های رگرسیونی با استفاده از آماره‌های ضریب تبیین (R2)، جذر میانگین مربعات خطا (RMSE) و جذر میانگین مربعات خطا نسبی (rRMSE) به روش اعتبارسنجی متقابل براساس 30 درصد داده‌ها انجام گرفت. یافته‌ها: بررسی داده‌های تاج‌پوشش جنگل اندازه‌گیری شدۀ زمینی براساس آماره‌های توصیفی نشان داد که جنگل تحت پژوهش در وضعیت نیمه‌انبوه قرار دارد. تحلیل همبستگی پیرسون انجام‌گرفته برای بررسی ارتباط مشخصۀ تاج‌پوشش جنگل با متغیرهای طیفی نشان داد که شاخص‌های پوشش گیاهی نسبت به تغییرات تاج‌پوشش جنگل حساسیت بیشتری دارند. نتایج مدل‌سازی با استفاده از 70 درصد قطعه نمونه‌ها نشان داد که مدل حاصل از RF براساس ترکیب باندهای اصلی و محاسباتی با 88/0= R2 و 95/16= rRMSE مدل بهینه در برآورد مقدار تاج‌پوشش است. ارزیابی اهمیت نسبی متغیرهای طیفی استفاده‌شده در مدل به‌دست‌آمده نشان داد که شاخص گیاهی NDNIR.SWIR2 دارای بیشترین تأثیر در فرایند مدل‌سازی RF و تجزیۀ مؤلفۀ اصلی حاصل از باند 7 (PCA.B7) دارای کمترین اهمیت است. اعتبارسنجی مدل‌های به‌دست‌آمده با استفاده از اعتبارسنجی متقابل نشان داد که مدل RF حاصل از باندهای اصلی تصویر ماهوارۀ لندست 9 با مقادیر 85/0 = R2 و 65/15 = rRMSE به‌عنوان بهترین مدل برآورد و نقشه‌برداری تاج‌پوشش جنگل تحت پژوهش انتخاب شد. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی این پژوهش نشان داد که با استفاده از باندهای اصلی داده‌های ماهوارۀ لندست 9 به‌همراه به‌کارگیری الگوریتم یادگیری ماشین RF می‌توان با دقت مناسبی مشخصۀ تاج‌پوشش جنگل را در جنگل‌های با مدیریت سنتی زاگرس شمالی برآورد کرد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_214156_bd49ecfae32477a9b8a9a2e0e95c032e.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Assessment of genetic diversity among Acer cappadocicum Gled. Elite genotypes using Molecular markers for seed orchard formation تنوع ژنتیکی پایه‌های منتخب شیردار (Acer cappadocicum Gled.) با استفاده از نشانگرهای SSR برای تشکیل باغ بذر 489 501 190849 10.22034/ijf.2024.428309.1956 FA فرزاد بنائی اصل استادیار، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-3130-9118 یوسف محمدی استادیار، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0001-5231-1546 Journal Article 2023 12 03 Introduction: Establishing a seed orchard not only ensures the supply of reproducible seeds and high-quality seedlings but also plays a crucial role in providing sufficient genetic diversity for future research. Acer cappadocicum Gled., known as Cappadocian Maple, is a native tree in Iran and an important species in the Hyrcanian forests. This study evaluated the genetic distances of maternal bases of Cappadocian Maple planted for the purpose of establishing a seed orchard. The main goal of this research was to avoid inbreeding depression and genetic uniformity in the population derived from these maternal bases. Material and Methods: The number of 21 maternal trees with suitable phenotypes was identified in two populations in a forest with an approximate area of 100,000 hectares and seeds were collected and transformed into seedlings. The DNA was extracted using a modified CTAB technique, and the polymerase chain reaction was carried out with SSR markers. The amplified markers, genetic indices, the similarity matrix of Jaccard coefficients, and the cluster analysis of 21 chosen trees, were performed using the UPGMA. To produce seedlings and transfer them to the Maple seed orchard, 21 maternal bases with suitable phenotypes were identified from three populations in a forest area with area of approximately 100,000 hectares. Seeds were collected from these bases, converted into seedlings, and leaf samples were collected. After DNA extraction, polymerase chain reaction (PCR) was performed using SSR markers to amplify DNA bands. According to the results, amplification occurred at 15 SSR loci. Results: For 15 SSR markers, 63 polymorphic alleles were identified in 21 selected genotypes for 15 pairs of SSR primers. The highest genetic diversity indices were estimated for the Dahmian population and the lowest for the Kilijkola population. Heterozygosity (H) varied between 0.23 (Dahmian population) and 0.16 (Kilijkola population). In addition, these two populations (Dahmian and Kilijkola) showed the highest (1.38) and the lowest (1.08) Shannon coefficient, respectively. The Jaccard genetic similarity between genotypes ranged from 0.001 to 0.52, indicating the low similarity of trees within each of the groups. Therefore, selection for seed collection should be from bases with less genetic affinity that are placed in separate clusters to prevent genetic regression. Conclusion: In this study the genetic diversity of two populations, the molecular markers used were highly efficient in distinguishing maternal trees. The genetic diversity between the two populations was less than the genetic diversity within both populations. However, the genetic distances were calculated based on the relevant criteria, and considering the similarity coefficient, maternal trees were placed in three main clades. Trees with high similarity such as KilijKala 3, 7, and 5, as well as Dahmian 9 and Kilijkola 7 were observed. Finally, the information obtained from this research was used to manage the planted bases in the seed orchard, arranging the bases, and avoiding planting bases with high genetic affinity next to each other to prevent inbreeding depression. مقدمه: تشکیل باغ بذر افزون‌بر تأمین بذرهای تکرارپذیر و نهال‌های باکیفیت، در تأمین تنوع ژنتیکی کافی برای پژوهش‌های آینده نیز اهمیت دارد. شیردار یا شیرپلت (Acer cappadocicum Gled.) از سرده افرا و از درختان بومی ایران و از گونه‌های مهم جنگل‌های هیرکانی است. در این پژوهش، فواصل ژنتیکی پایه‌های مادری شیردار که به‌منظور احداث باغ بذر کشت شدند ارزیابی شد. هدف اصلی این پژوهش اجتناب از پس‌روی خویش‌آمیزی و یکنواختی ژنتیکی جمعیت حاصل از این پایه‌های مادری بود. مواد و روش‌ها: به‌منظور تولید نهال و انتقال آنها به باغ بذر شیردار، 21 پایۀ مادری دارای فنوتیپ مناسب از سه جمعیت در جنگلی به مساحت تقریبی 100هزار هکتار شناسایی شد و از آنها بذر جمع‌آوری و به تفکیک پایه‌های مادری به نهال تبدیل شد و نمونه‌های برگی جمع‌آوری شد. پس از استخراج DNA، واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با استفاده از نشانگرهای SSR برای تکثیر باندهای DNA انجام گرفت. براساس نتایج، در 15 مکان SSR تکثیر قطعه صورت گرفت. یافته‌ها: در مجموع برای 15 جفت آغازگر SSR، 63 آلل چندشکل در 21 پایۀ منتخب شیردار شناسایی شد. بیشترین مقادیر شاخص‌های تنوع ژنتیکی برای جمعیت دهمیان و کمترین مقادیر برای کلیج‌کلا برآورد شد. هتروزیگوسیتی (H) بین 23/0 (جمعیت دهمیان) و 16/0 (جمعیت کلیج‌کلا) متغیر بود. افزون‌بر این، این دو جمعیت (دهمیان و کلیج‌کلا) نیز به‌ترتیب بیشترین (38/1) و کمترین (08/1) مقدار ضریب شانون را نشان دادند. میزان شباهت ژنتیکی جاکارد در ژنوتیپ‌ها از 001/0 تا 52/0 متغیر بود که نشان‌دهندۀ شباهت کم پایه‌ها در داخل هر کدام از گروه‌ها بود. بنابراین گزینش برای بذرگیری باید از پایه‌های دارای قرابت ژنتیکی کمتر که در خوشه‌های مجزا قرار گرفته‌اند صورت گیرد تا از پسروی ژنتیکی حاصل جلوگیری شود. نتیجه‌گیری: در بررسی تنوع ژنتیکی دو جمعیت، نشانگرهای به‌کار‌رفته کارایی زیادی در تفکیک ژنوتیپ‌ها داشتند. تنوع ژنتیکی بین دو جمعیت کمتر از تنوع ژنتیکی درون جمعیتی بود. با این‌حال فواصل ژنتیکی بر‌اساس معیارهای مربوط محاسبه شد و با در نظر گرفتن ضریب تشابه، پایه‌های مادری در سه خوشۀ اصلی جای گرفتند. پایه‌هایی با تشابه زیاد مانند کلیج‌کلا 3، 7 و 5، از طرفی دهمیان 9 و کلیج‌کلا 7 مشاهده شد. اطلاعات حاصل از این پژوهش برای مدیریت پایه‌های کشت‌شده در باغ بذر و چینش پایه‌ها و کشت نکردن پایه‌های دارای قرابت ژنتیکی زیاد در کنار یکدیگر و جلوگیری از پسروی خویش‌آمیزی کاربرد دارد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_190849_5c00a29ff6eec292ba594e9c07592008.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Comparing the results of direct seeding and planting of Amygdalus communis L., Amygdalus lycioides Spach. and Amygdalus scoparia Spach. in Dastjard - Qom مقایسه نتایج بذرکاری و نهالکاری گونه‌های Amygdalus communis L.، Amygdalus lycioides Spach.و Amygdalus scoparia Spach. در منطقۀ دستجرد قم 503 512 205718 10.22034/ijf.2024.424807.1954 FA حسین توکلی نکو استادیار، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم، ایران. 0000-0003-3999-8077 حسین باقری استادیار، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم، ایران. 0000-0002-5319-0536 مرتضی داودی ادارۀ جنگلکاری و پارک‌ها، ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، قم، ایران. عباس پورمیدانی استادیار، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم، ایران. 0000-0002-3793-2325 Journal Article 2023 11 26 Introduction: Some plant species including almonds (Amygdalus spp.) are planted to develop vegetation and restore natural ecosystems in arid areas. This research was carried out in order to compare the results of direct seeding and planting some almond species in Dastjard area in the southwest of Qom province for three years (2019-2021). Materials and methods: In order to evaluate the seedlings or planting methods of three almond species, a split plot on time experiment was conducted in three replications. The main factor included Bitter almond (Amygdalus communis L.), Tangars almond (Amygdalus lycioides Spach.) and Mountain almond (Amygdalus scoparia Spach.) The secondary factor was planting method included direct seeding and planting. After the end of the growing seasons in the first, second and third year; survival and height growth were evaluated. Results: The analysis of variance showed that there was a difference between various species, planting methods (direct seeding and planting) and different years, which indicated the effect of each factor on survival and height growth. Comparison of the effect of two planting methods showed that the highest survival was in the direct seeding method and the highest height growth was in the planting method. Also, in the method of direct seeding, the highest of survival was in the Amygdalus scoparia, with an average of 78%, and in the planting method, the highest percentage of survival was in the Amygdalus lycioides, with an average of 76%. In terms of average height growth, Amygdalus communis was superior to other species by 13.9 and 14.9 cm in both direct seeding and planting methods. In terms of annual growth, Amygdalus communis had the highest height growth with 19.7 cm in the third year and Amygdalus lycioides had the lowest height growth with 7.2 cm in the second year. Conclusion: Based on the results of analysis of variance and comparison of average traits, it is better to use direct seeding method in the development of cultivation of Amygdalus scoparia and Amygdalus lycioides. Although the establishment and survival of Amygdalus communis planting was less than the other two species, but the established plants grew better than the other two species in the following years. مقدمه: برای توسعۀ پوشش گیاهی و احیای اکوسیستم‌های طبیعی مناطق خشک، برخی از گونه‌های گیاهی از جمله بادام (Amygdalus spp.) کاشته می‌شوند. این پژوهش به‌منظور مقایسۀ نتایج بذرکاری مستقیم و نهالکاری برخی گونه‌های بادام در منطقۀ دستجرد در جنوب غربی استان قم به‌مدت سه سال (1400-1398) اجرا شد. مواد و روش‌ها: به‌منظور مقایسۀ نتایج بذرکاری یا نهالکاری برخی گونه‌های بادام، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در زمان (split plot on time) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل سه گونۀ بادام تلخ (L. Amygdalus communis)، تنگرس (Amygdalus lycioides Spach.) و بادام کوهی (Amygdalus scoparia Spach.) و عامل فرعی روش کاشت شامل بذرکاری و نهالکاری بود. پس از پایان فصل‌های رویش در سال‌های اول، دوم و سوم اجرای طرح، صفات زنده‌مانی و رشد ارتفاعی اندازه‌گیری و ارزیابی شد. یافته‌ها: براساس نتایج تجزیۀ واریانس داده‌ها، بین گونه‌های مختلف، روش‌های کاشت (بذرکاری و نهالکاری) و سال‌های مختلف اختلاف معنی‌داری وجود داشت که نشان‌دهندۀ تأثیر هر یک از عوامل بر بروز صفات زنده‌مانی و رشد ارتفاعی بود. مقایسۀ میانگین تأثیر دو روش کاشت به روش آزمون چند‌دامنه‌ای دانکن نشان داد که بیشترین درصد زنده‌مانی در روش بذرکاری و بیشترین رشد ارتفاعی در روش نهالکاری بود. همچنین در روش بذرکاری بیشترین درصد زنده‌مانی در گونۀ بادام کوهی و به میزان 78 درصد و در روش کاشت نهال بیشترین درصد زنده‌مانی در گونۀ تنگرس با میانگین 76 درصد بود. از نظر میانگین رشد ارتفاعی، بادام تلخ در هر دو روش بذرکاری و نهالکاری به‌ترتیب با 9/13 و 9/14 سانتی‌متر برتر از گونه‌های دیگر بود. از نظر رشد سالانه، بادام تلخ در سال سوم با 7/19 سانتی‌متر بیشترین و تنگرس در سال دوم با 2/7 سانتی‌متر کمترین رشد ارتفاعی را داشتند. نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل از مقایسۀ میانگین صفات، در توسعۀ کشت دو گونۀ بادام کوهی و تنگرس، بهتر است از روش بذرکاری استفاده شود. هرچند استقرار و زنده‌مانی نهال‌های بادام تلخ کمتر از دو گونۀ دیگر بود، اما پایه‌های مستقرشده در سال‌های بعدی از دو گونۀ دیگر رشد بهتری داشتند.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_205718_1274512fa56c67771b69edce2693f92f.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Deadwood characteristics in intact and managed beech-hornbeam forests (Kelardasht region) ویژگی‌های خشک‌دارها در جنگل‌های دست‌نخورده و مدیریت‌شدۀ راش- ممرز (منطقۀ کلاردشت) 513 529 212580 10.22034/ijf.2024.440686.1972 FA مجتبی سلیمانپور دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران مسعود طبری کوچکسرایی استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران 0000-0003-3267-1872 سید محسن حسینی استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران Journal Article 2024 02 03 Introduction: Considering the impact of different forest management methods on the quantitative and qualitative characteristics of deadwood is of great importance in the protection and functioning of forest ecosystems. The purpose of this study is to compare the quantitative (number and volume) and qualitative (species, types, degree of decay, and diameter classes) characteristics of deadwoods in two managed forest and intact beech-hornbeam forest in Kelardasht region, north of Iran. Material and Methods: In this research, in both forests, using full inventories after complete identification of deadwoods (with a diameter >7.5 cm), the diameter and length of snags, logs and stumps were recorded by species and the volume of each was calculated according to the respective equations. In addition, the number and volume of deadwoods were recorded based on the diameter classes and the degree of decay in two forests. Results: The number of deadwoods in the intact and managed forests was 2.60 and 1.85, respectively, and their volume was 13.49 and 6.59 m3/ha, respectively. In both forests, more than 80% of the number and volume of deadwoods were allocated to beech and hornbeam. Also, the highest frequency (76.92% to 81.08%) and volume (79.94% to 85.92%) were recorded for logs, but snags and stumps were in the next ranks. The highest number of deadwoods in the intact forest (36.54%) belonged to deadwoods with a diameter of 50 to 75 cm and in the managed forest (30.11%) to deadwoods with a diameter of 35 to 50 cm. This is despite the fact that in both forests, deadwoods >75 cm had the highest volume. The highest number and volume in the intact forest was assigned to the deadwoods with decay grade 4 and in the managed forest with decay grade 3 and 2, respectively. Conclusion: In general, forest management reduced the number and volume of deadwoods and affected the distribution of them in classes and degrees of decay. In fact, considering the importance of deadwoods in ecosystem sustainability, in the case of implementation of exploitation and management plans with the objectives of forest training, it is necessary for the designers and forest experts to distribute the deadwoods properly (with emphasis on the shapes, diameter classes and degrees of decay) in a forest. مقدمه: توجه به تأثیر شیوه‌های مختلف مدیریت جنگل بر مشخصات کمی و کیفی خشک‌دارها، در حفاظت و عملکرد اکوسیستم‌های جنگلی اهمیت زیادی دارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ مشخصات کمّی (تعداد و حجم) و کیفی (گونه، شکل ظاهری، درجۀ پوسیدگی و طبقات قطری) خشک‌دارها در یک جنگل مدیریت‌شده و یک جنگل دست‌نخوردۀ راش- ممرز در منطقۀ کلاردشت انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این پژوهش، در هر دو جنگل، با بهره‌گیری از آماربرداری 100 درصد، پس از شناسایی کامل خشک‌دارها (با قطر بزرگ‌تر از 5/7 سانتی‌متر)، قطر و طول خشک‌دارهای سرپا، افتاده و کُنده به تفکیک گونه ثبت شد و حجم هر یک مطابق فرمول‌های مربوط تعیین شد. به‌علاوه، تعداد و حجم خشک‌دارها بر اساس طبقات قطری و درجات پوسیدگی در دو جنگل یادداشت شد. یافته‌ها: تعداد خشک‌دارها در جنگل‌های دست‌نخورده و مدیریت‌شده به‌ترتیب 60/2 و 85/1 اصله و حجم آنها به‌ترتیب و 49/13 و 59/6 مترمکعب در هکتار بود. در هر دو جنگل، بیش از 80 درصد تعداد و حجم خشک‌دارها به گونه‌های راش و ممرز اختصاص داشت. همچنین، بیشترین فراوانی (92/76 تا 08/81 درصد) و حجم (94/79 تا 92/85 درصد) مربوط به خشک‌دارهای افتاده بود و خشک‌دارهای سرپا و کنده با اختلاف، در رتبه بعدی قرار داشتند. بیشترین تعداد خشک‌دارها در جنگل دست‌نخورده (54/36 درصد) به خشک‌دارهای با قطر50 تا 75 سانتی‌متر و در جنگل مدیریت‌شده (11/30 درصد) به خشک‌دارهای با قطر 35 تا 50 سانتی‌متر تعلق داشت، درحالی که در هر دو جنگل، خشک‌دارهای قطورتر از 75 سانتی‌متر بیشترین حجم را دارا بودند. بیشترین تعداد و حجم در جنگل دست‌نخورده به خشک‌دارهای با درجۀ پوسیدگی 4 و در جنگل مدیریت‌شده به‌ترتیب، به درجۀ پوسیدگی 3 و 2 اختصاص داشت. نتیجه‌گیری: درکل، مدیریت جنگل سبب کاهش تعداد و حجم خشک‌دارها شد و توزیع خشک‌دارها در طبقات و درجات پوسیدگی را تحت ‌تأثیر قرار داد. در حقیقت، نظر به اهمیت خشک‌دارها در پایداری اکوسیستم، در صورت اجرای طرح‌های بهره‌برداری و مدیریت با اهداف پرورش جنگل، طراحان و کارشناسان جنگل، باید به توزیع مناسب خشک‌دارها (با تأکید بر شکل‌ها، طبقات قطری و درجات پوسیدگی) در جنگل توجه کنند.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_212580_1979e0bf9296dfb6f4f42ffda2ae9819.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2024 10 13 Wildfire Risk Assessment and Spatial Zoning in Forests and Rangelands using GIS-Based Multi-criteria Decision-Making Techniques in Central Zagros ارزیابی و پهنه‌بندی مکانی خطر آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع با کاربرد روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیارۀ مبتنی بر GIS در زاگرس میانی 531 554 207697 10.22034/ijf.2024.465288.1994 FA سهراب مرادی استادیار گروه توسعۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-9575-4774 ناصر احمدی ثانی دانشیار دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران 0000-0002-2999-5369 Journal Article 2024 06 29 Introduction: The increasing frequency and intensity of fire in forests and rangelands is a very worrying issue. Forest and rangeland fire is a common natural or human disaster that has a great impact on the vegetation structure, ecosystem carbon storage, fauna and flora, forest landscape, and invasion of introduced plant species. Accurate assessment of forests and rangelands fire risk and its zoning can be of great practical importance in preventing fire and reducing its damages in line with efficient environmental management. The purpose of this research is to evaluate the risk of forests and rangelands fire and its zoning by integration of Group Analysis Hierarchical Process (G-AHP) and Frequency Ratio (FR) method within Geographic Information System. Material and Methods: This research was carried out in a part of the middle Zagros located in Oramanat region (Kermanshah province), due to numerous fires in recent years and in order to accurately identify and prioritize factors affecting fire and prepare a fire risk map. The criteria influencing the occurrence of forest and rangeland fires were identified based on the opinion of experts and literature review. In total, 4 criteria and 12 sub-criteria including infrastructure (Distance to roads, Distance to settlements), ecological (Average annual precipitation, Average monthly temperature, Forest cover density, Range cover density), socio-economic (Land use/land cover, Population density) and physiographic (Slope, Aspect, Elevation, Distance to Rivers) criteria were evaluated and weighted using G-AHP and pairwise comparison by 13 researchers (experts) related to forest and rangeland fires. The relative importance of different classes of sub-criteria maps was also calculated using the FR method. Finally, the fire risk zoning map was obtained using Weighted Linear Combination (WLC) method in the GIS environment in five risk classes (Very Low to Very High). The validation of the results was performed by overlaying the zoning map with the fires that happened in the study area in 2016-2024. Results: The results showed that the socio-economic criteria with a weight of 0.473 and the sub-criteria of land use/land cover with a weight of 0.252 were assigned the highest importance and were recognized as the most important criteria and sub-criteria effective on the occurrence of fire in forest ecosystems. The fire risk zoning map showed that about 52 percent of the study area is in the High and Very High risk class. Additionally, based on the results, by overlaying the real fire map and the fire risk zoning map, 94.41 percent of the fire patches area are located in areas with high fire risk, which can indicate the accurate assessment and high accuracy of the zoning map. Conclusion: In general, this study highlighted the mapping importance of burned areas and fire risk zoning and provided a new framework for identifying and prioritizing different factors affecting fire in the fire-sensitive forest areas of Oramanat (Kermanshah province) that can be effective in line with prioritized prevention and control operation to prevent forest and renageland degradation in the future. مقدمه: افزایش فراوانی و شدت آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع موضوعی بسیار نگران‌کننده است. آتش‌سوزی جنگل و مرتع فاجعۀ طبیعی یا انسانی رایجی است که اثر زیادی بر ساختار پوشش گیاهی، ذخیرۀ کربن بوم‌سازگان، فون و فلور، چشم‌انداز جنگل و هجوم گونه‌های گیاهی بیگانه دارد. ارزیابی دقیق خطر آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع و پهنه‌بندی آن می‌تواند اهمیت کاربردی زیادی در پیشگیری از آتش‌سوزی و کاهش خسارات آن در زمینۀ مدیریت مؤثر محیط زیست داشته باشد. هدف این پژوهش، ارزیابی خطر آتش‌سوزی جنگلها و مراتع و پهنه‌بندی آن با تلفیق فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی گروهی و روش نسبت فراوانی در محیط سامانۀ اطلاعات جغرافیایی است. مواد و روش‌ها: این پژوهش در بخشی از ناحیۀ رویشی زاگرس میانی واقع در منطقۀ اورامانات (استان کرمانشاه)، به‌دلیل آتش‌سوزی‌های متعدد سالیان اخیر و به‌منظور شناسایی و اولویت‌بندی دقیق عوامل مؤثر بر آتش‌سوزی و تهیۀ نقشۀ خطر آتش‌سوزی انجام گرفت. معیارهای تأثیرگذار بر وقوع آتش‌سوزی جنگل و مرتع براساس نظر کارشناسان و مرور منابع شناسایی شد. درمجموع چهار معیار و دوازده زیرمعیار شامل معیار زیرساختی (فاصله از جاده، فاصله از مناطق مسکونی)، معیار بوم‌شناختی (متوسط بارندگی سالیانه، متوسط دمای ماهیانه، تراکم پوشش جنگلی، تراکم پوشش مرتعی)، معیار اقتصادی- اجتماعی (کاربری/ پوشش زمین، تراکم جمعیت) و معیار فیزیوگرافی (ارتفاع، شیب، جهت شیب و فاصله از رودخانه‌ها) با کاربرد فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی گروهی و مقایسۀ زوجی توسط 13 نفر از کارشناسان و محققان (خبرگان) مرتبط با آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع، ارزیابی و وزن‌دهی شد. اهمیت نسبی طبقات مختلف زیرمعیارها نیز با استفاده روش نسبت فراوانی محاسبه شد. در نهایت نقشۀ پهنه‌بندی خطر آتش‌سوزی با روش ترکیب خطی وزنی نقشه‌های رقومی زیرمعیارها در محیط GIS در پنج ردۀ خطر (خیلی کم تا خیلی زیاد) به ‌دست آمد. راستی‌آزمایی نتایج از طریق همپوشانی با آتش‌سوزی‌های رخ‌داده در منطقۀ پژوهش در فاصله سال‌های 1402-1395 انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که معیار اقتصادی- اجتماعی با وزن 473/0 و زیرمعیار کاربری اراضی با وزن 252/0 بیشترین اهمیت را به خود اختصاص داده‌اند و مهم‌ترین معیار و زیرمعیار مؤثر بر وقوع آتش‌سوزی بوم‌سازگان‌های جنگلی شناخته شدند. نقشۀ پهنه‌بندی خطر آتش‌سوزی نشان داد که حدود 52 درصد منطقۀ پژوهش در طبقۀ خطر زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است. همچنین براساس نتایج حاصل از روی‌هم‌گذاری نقشۀ مناطق آتش‌سوزی واقعی و نقشۀ پهنه‌بندی خطر آتش‌سوزی، 41/94 درصد سطح مناطق آتش‌سوزی واقعی در مناطق با خطر زیاد و بسیار زیاد آتش‌سوزی واقع شده است که می‌تواند بیانگر ارزیابی دقیق و صحت زیاد نقشۀ پهنه‌بندی نهایی باشد. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، این پژوهش اهمیت تهیۀ نقشۀ مناطق سوخته‌شده و پهنه‌بندی خطر آتش‌سوزی را برجسته کرد و چارچوب جدیدی برای شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مختلف مؤثر بر آتش‌سوزی در مناطق جنگلی حساس به آتش‌سوزی اورامانات (استان کرمانشاه) ارائه داد که می‌تواند در زمینۀ اقدامات پیشگیری و کنترلی اولویت‌بندی‌شده برای جلوگیری از تخریب جنگل و مرتع در آینده مؤثر واقع شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_207697_612719f0e080935e6fca49e6c64565d6.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Evaluating the Impact of Smoothing Methods on Phenology Calculation in Zagros Forests using MODIS Satellite Data (Case Study: Marivan) ارزیابی تأثیر روش‌های هموارسازی بر محاسبۀ فنولوژی در جنگل‌های زاگرس با استفاده از داده‌های ماهوارۀ مودیس (مطالعۀ موردی: مریوان) 555 568 212577 10.22034/ijf.2024.434440.1963 FA فاطمه مهدوی پور دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد سنجش از دور، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران حسین ترابزاده استادیار سنجش از دور، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران مرتضی حیدری مظفر استادیار سنجش از دور، گروه مهندسی عمران، دانشکدۀ مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article 2024 01 15 Introduction: Climate change refers to long-term alterations in the climatic factors of a region, significantly impacting its ecological processes. The investigation of plant phenological changes is crucial for comprehending the behavioral responses of Earth ecosystems to climate change. Remote sensing methods facilitate the examination of phenological changes over extensive areas. This research aims to explore such changes using time series data obtained from satellite images in a part of the Zagros forests. Materials and Methods: The most common method in remote sensing for calculating plant phenology parameters involves using time series of vegetation indices, which are usually disrupted by cloud cover and affected by noise. These issues can be somewhat mitigated by employing smoothing filters although the characteristics of the filters need to be carefully chosen. To extract phenological parameters, time series data of the normalized difference vegetation index (NDVI) and enhanced vegetation index (EVI) from MODIS data, over a ten-year period (From 2009 to 2018), were used. For the extraction of phenological parameters, including the start of the growing season and end of the growing season, the time series of NDVIratio and EVIratio were smoothed using two smoothing functions: Savitzky–Golay and Moving Average filters. For the validation of the results, in-situ data were collected in the area through direct observation of tree status (via random sampling). Results: The use of the Moving Average function with a window size of six and the Savitzky–Golay function with a window size of 11 and a degree of two has led to the highest increase in accuracy for both vegetation indices. After employing the optimal smoothing function, the parameter for the start of the season, obtained from EVIratio, provided a more accurate estimate (R2 = 0.92) compared to the result from NDVIratio. Over the ten year period, the start of the season has been reduced by an average of 0.5 days per year over the ten-year period, and end of the season has been increased by an average of 1.3 days per year. Conclusion: Overall, in most areas, the start and end of the growing season has shown a decreasing and an increasing trend, respectively. In other words, the trend of earlier start and later end of the season has led to an increase in the length of the growing season in most of the study areas. مقدمه: تغییر اقلیم به تغییرات عوامل آب‌و‌هوایی یک منطقه در دورۀ بلندمدت اطلاق می‌شود و تأثیر مهمی بر فرایندهای اکولوژیکی آن منطقه دارد. بررسی تغییرات فنولوژی گیاهان، اهمیت زیادی در درک رفتار اکوسیستم‌های زمین در مواجهه با تغییرات اقلیمی دارد. روش‌های سنجش از دور امکان بررسی تغییرات فنولوژی را در عرصۀ وسیع فراهم می‌کنند. هدف از این تحقیق بررسی این تغییرات با استفاده از سری زمانی حاصل از تصاویر ماهواره‌ای در بخشی از جنگل‌های زاگرس است. مواد و روش‌ها: مرسوم‌ترین روش سنجش از دور در محاسبۀ پارامترهای فنولوژی گیاهان، استفاده از سری زمانی شاخص‌های گیاهی است که به‌طور معمول پیوستگی روزانۀ آنها به‌دلیل پوشش ابر مخدوش شده و مقدار آنها نیز تحت تأثیر نویز قرار دارد. این مشکلات با به‌کارگیری فیلترهای هموارساز تا حدودی قابل رفع است، هرچند مشخصات فیلترها باید با دقت انتخاب شود. به‌منظور استخراج پارامترهای فنولوژیکی، از داده‌های سری زمانی شاخص پوشش گیاهی تفاضلی نرمال‌شده و شاخص پوشش گیاهی بهبودیافتۀ مستخرج از تصاویر سنجندۀ مودیس در یک دورۀ ده‌ساله (2018‌- 2009) استفاده شد. برای استخراج پارامترهای فنولوژی، از جمله شروع و پایان فصل رویش، سری‌های زمانی NDVIratio و EVIratio، با اعمال دو تابع ساویتزکی-گولای و میانگین متحرک هموارسازی شدند. برای اعتبارسنجی نتایج نیز از داده‌های زمینی که با مشاهدۀ مستقیم وضعیت درختان (با نمونه‌برداری تصادفی) در منطقه جمع‌آوری شده‌اند استفاده شد. نتایج: به‌کارگیری تابع میانگین متحرک با اندازۀ پنجره 6 و تابع ساویتزکی-گولای با اندازۀ پنجره ۱۱ و درجۀ 2، موجب بیشترین افزایش دقت برای هر دو شاخص گیاهی شده است. پس از اعمال تابع هموارسازی بهینه، پارامتر شروع فصل، حاصل از EVIratio برآورد دقیق‌تری (92/0 R2 =) از نتیجۀ حاصل از NDVIratio ارائه داده است. شروع فصل رویش در طول این ده سال به‌صورت متوسط 5/0 روز در سال کاهش یافته و پایان فصل رویش به‌صورت متوسط 3/1 روز در سال افزایش یافته است. نتیجه‌گیری: به‌صورت کلی، در اغلب مناطق زمان شروع فصل رویش روند کاهشی و پایان فصل رویش روند افزایشی داشته‌اند. به‌عبارت دیگر، روند تعجیل در شروع فصل و تأخیر در پایان فصل، سبب افزایش طول فصل رویش در اغلب مناطق تحت بررسی شده است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_212577_945e77dce8629bab5be1e15c3cc8d9be.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 16 4 2025 02 19 Investigation of the impact of canopy cover and sampling season on soil biological characteristics in Haloxylon ammodendron and Tamarix hispida habitats in Qom province بررسی تأثیر تاج‌پوشش و فصل ‌نمونه‌برداری بر ویژگی‌های زیستی خاک در رویشگاه‌های تاغ (Tamarix hispida Willd.) و گز (Haloxylon ammodendron (C.A.Mey.) Bunge ex Fenzl) استان قم 569 586 192489 10.22034/ijf.2024.424128.1953 FA مریم اردیبهشت دانشجوی دکتری علوم زیستی جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد متینی زاده دانشیار مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-2452-6819 انوشیروان شیروانی دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-9953-3779 هومن روانبخش استادیار مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-0990-0112 حسین توکلی نکو استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران 0000-0003-3999-8077 Journal Article 2023 11 22 Introduction: The valuable Iran-Turanian habitats are considered as an important and extensive part of the habitats of the country. Despite extensive research on the temporal patterns of carbon dioxide emitted from forest soils worldwide, there has been no scientific report in this field about the soil of Iran-Turanian habitats in Iran. The shrubs of Haloxylon ammodendron (C.A.Mey.) Bunge and Tamarix hispida Willd. are among the native species that significantly affect the physical, chemical and biological characteristics of the soil in the Iran-Turanian vegetation region. This research is the first to investigates the seasonal changes in soil respiration in one of the important habitats of this part of Iran (pure Haloxylon and Tamarix habitats, located in Qom province), comparing the biological characteristics and their potential changes under and outside the canopy coverduring the autumn and spring seasons. Material and Methods: In spring and autumn, soil samples were taken from under the canopy shade (treatment) and outside the canopy cover (control) of 30 Haloxylon ammodendron and 30 Tamarix hispida plants on the east direction of the trees and at a depth of 0-15 cm. Each set of three soil samples from the treatment and control areas were randomly combined, resulting in 20 composite samples. The samples were analyzed for pH, soil carbon sequestration, and biological factors such as basal and induced respiration, microbial biomass carbon, and nitrification potential. Data analysis was performed using three-way ANOVA. Results: The biological factor of induced respiration showed a significant difference at the 95% confidence level (P<0.05) across both species and time. The average amount of CO2 per gram of dry soil per day in spring was measured at 20.97 mg in Tamarix soil and 7.96 mg in Haloxylon soil. In autumn, these values were 2.95 and 2.025 mg CO2 per gram of dry soil per day, respectively. The microbial carbon concentration factor also showed a significant difference over time, with the highest value in autumn. The average amount of biomass carbon in Tamarix soil was 4.08 in autumn and 2.03 mg in spring, while in Haloxylon soil, it was 4.02 mg in autumn and 3.03 mg in spring per 100g ˉ¹ dm. The amount of other chemical factors and soil carbon accumulation was significantly higher in Tamarix soil. The sampling position (under and outside the canopy) did not make a significant difference in any of the biological factors. Conclusion: The findings show that soil micro-organisms are more active in spring compared to autumn. Their activity decreases due to dry period and summer heat, and as the growing season ends, the activity of the microorganisms has decreased. Given the significant positive impact of Tamarix shrubs on increasing induced respiration, organic matter and carbon storage, the preservation and restoration of this valuable native species should be prioritized. مقدمه: رویشگاه‌های ارزشمند ایران- تورانی، بخش بسیار مهم و وسیعی از کل رویشگاه‌های کشور محسوب می‌شوند. بـا وجـود پژوهش‌هـای گسـترده در زمینـة الگـوی تغییرات زمـانی مقـدار دی‌اکسـید کـربن متصاعدشـده از خـاک توده‌هـای جنگلـی جهان تا کنون گزارش علمی در این زمینـه از خـاک رویشگاه‌های ایران تورانی ارائه نشده است. درختچه‌های تاغ و گز از گونه‌های بومی و مؤثر بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در منطقۀ رویشی ایران- تورانی هستند. این پـژوهش نخستین تحقیق دربارۀ تغییرات فصـلی تنفس خاک در یکی از رویشگاه‌های مهم بخش ایران- تورانی (رویشگاه‌های خالص تاغ و گز واقع در استان قم)، مقایسۀ ویژگی‌های زیستی و تغییرات احتمالی آنها در دو بخش زیر تاج‌پوشـش و بیرون تاج‌پوشـش، در طی دو فصل پاییز و بهار است. مواد و روش‌ها: در بهار و پاییز، از محل‌های زیر سایه‌انداز تاج (تیمار) و خارج از تاج‌پوشش (شاهد)، 30 پایه تاغ (Haloxylon ammodendron (C.A.Mey.) Bunge ex Fenzl) و 30 پایه گز (Tamarix hispida Willd.)در جهت شرق درخت و در عمق 15-0 سانتی‌متری نمونه‌برداری خاک انجام گرفت. هر سه نمونه خاک از تیمار و شاهد جداگانه و به‌طور تصادفی ترکیب شدند و در نهایت 20 نمونۀ مرکب به‌دست آمد. نمونه‌ها برای اندازه‌گیری مقدار اسیدیته، ترسیب کربن خاک و فاکتورهای زیستی تنفس‌های پایه و برانگیخته، زی‌تودۀ میکروبی کربن و پتانسیل نیتریفیکاسیون تجزیه شدند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از تجزیۀ واریانس سه‌طرفه انجام گرفت. یافته‌ها: فاکتور زیستی تنفس برانگیخته دارای اختلاف معنی‌دار در سطح اطمینان 95 درصد در دو سطح گونه و زمان است که مقدار میانگین آن در هر گرم خاک خشک در روز در بهار در خاک گونۀ گز 97/20 و در خاک گونۀ تاغ 96/7 میلی‌گرم CO2 و در پاییز به‌ترتیب 95/2 و 025/2 میلی‌گرم اندازه‌گیری شد. فاکتور زی‌تودۀ میکروبی کربن دارای اختلاف معنی‌دار در طی زمان و بیشترین مقدار در فصل پاییز بود. مقدار میانگین کربن زیست‌توده در گونۀ گز در پاییز 08/4 و در بهار 03/2 و در گونۀ تاغ در پاییز 02/4 و در بهار 03/3 میلی‌گرم در صد گرم خاک خشک محاسبه شد. مقدار بقیۀ فاکتورهای شیمیایی و اندوختۀ کربن خاک در خاک گونۀ گز با اختلاف معنی‌دار بیشتر بود. موقعیت نمونه‌برداری (‌زیر و بیرون تاج‌پوشش) در هیچ‌یک از فاکتورهای زیستی، اختلاف معنی‌داری ایجاد نکرد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که میکروارگانیسم‌های خاک در بهار بیشتر از پاییز فعالیت دارند و تحت تأثیر دورۀ خشکی و گرمای تابستانه از فعالیت میکروارگانیسم‌ها کاسته می‌شود و با نزدیک شدن به پایان فصل رویش، شاخص‌های کیفـی و توانایی بهره‌دهی خاک کاهش می‌یابد. با توجه به تأثیر مثبت و معنی‌دار درختچۀ گز بر افزایش تنفس برانگیخته، مواد آلی و ترسیب کربن، حفظ و احیای این گونۀ بومی باارزش باید در اولویت قرار گیرد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_192489_d8a8556e9a74d04383993c89b5aa7056.pdf