انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Evaluation of genetic diversity and population structure of Juniperus excelsa M. Bieb. in Ardabil using SCoT markers بررسی تنوع ژنتیکی و ساختار جمعیت ارس (Juniperus excelsa M. Bieb.) در اردبیل با نشانگرهای SCoT 1 12 197520 10.22034/ijf.2024.433673.1960 FA یوسف محمدی استادیار، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0001-5231-1546 محمد رضا مشایخی ستادیار، دکتری تخصصی ژنتیک مولکولی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایرانن شیوا قیطران پور سهریق دکتری اصلاح نباتات، گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2023 12 22 Introduction: The Juniper tree is one of the most important tree species in the forests of southern Ardabil and plays a significant role in the province's reforestation programs. Providing standard seeds and seedlings is one of the primary concerns of natural resource managers. Seed orchards, along with seed production areas, are among the most important sustainable sources for supplying seeds and seedlings of forest trees and shrubs. The aim of this study is to assess the genetic diversity and structure of juniper seed production areas in Ardabil province. Material and Methods: In this study, the intra- and inter-population genetic diversity of five different juniper populations, including 38 individual genotypes, was evaluated using the SCoT molecular marker. Initially, leaf samples were collected from the various genotypes, and after DNA extraction, PCR reactions were performed using six SCoT molecular primers. The polymorphic information content (PIC) of the markers was calculated using Excel, and genetic diversity parameters such as the number of alleles, effective number of alleles, Shannon's index, expected heterozygosity, and unbiased expected heterozygosity were estimated using GenALEx 6.5 software. Nei’s genetic distances between populations were calculated using NTSYS-2.10 software, and cluster analysis was conducted using the UPGMA method. Molecular variance analysis and principal coordinate analysis were also performed using GenALEx 6.5 software. Results: Based on agarose gel electrophoresis, a total of 125 alleles were detected using these markers, all of which were polymorphic. The number of alleles ranged from 16 to 24. Among the primers, SCoT62 showed the highest number of polymorphic alleles (24), while SCoT41 had the lowest (16). The average PIC for the primers was 0.404. In this study, SCoT9 had the highest PIC value (0.440), indicating its important role in distinguishing different juniper genotypes, while the lowest PIC (0.384) was observed for SCoT41. The mean value for genetic diversity parameters, including number of alleles, effective number of alleles, Shannon's index, expected heterozygosity and unbiased expected heterozygosity were 1.69, 1.45, 0.420, 0.276, and 0.295, respectively. Conclusion: Molecular variance analysis showed that 92% of the total variance is distributed within populations, and 8% is distributed between populations. Using the UPGMA algorithm, a phylogenetic tree was constructed for the juniper genotypes, placing them into five distinct clades. One of the most important points in the formation of a seed orchard is the use of trees that have less genetic affinity so that the progeny obtained from them has a high genetic diversity and prevents the genetic erosion of the forest in the future. As a result, it is suggested to use trees A1, A3, B4, B6, C2, B2, D3, C7, D1, D2, E2, D7, E4 and A5 to form a juniper seed orchard in Ardabil. مقدمه: درخت ارس از مهم‌ترین گونه‌های درختی جنگل‌های جنوب اردبیل است و کارکرد مهمی در برنامه‌های جنگلکاری استان دارد. تأمین بذر و نهال استاندارد از مهم‌ترین دغدغه‌های مدیران منابع طبیعی است. محوطه‌های بذری به همراه باغ بذر از مهم‌ترین منابع پایدار تأمین بذر و نهال درختان و درختچه‌های جنگلی به‌شمار می‌روند. هدف این پژوهش، ارزیابی تنوع و ساختار ژنتیکی محوطه‌های بذری ارس در استان اردبیل است. مواد و روش‌ها: در این تحقیق تنوع ژنتیکی درون و بین پنج جمعیت‌ مختلف ارس شامل 38 پایۀ مختلف با استفاده از نشانگر مولکولی SCoT ارزیابی شد. ابتدا نمونه‌های برگی از پایه‌های مختلف جمع‌آوری شد و پس از استخراج DNA، واکنش PCR با استفاده از شش نشانگر مولکولی SCoT انجام پذیرفت. محتوای اطلاعات چندشکلی نشانگرها با استفاده از اکسل محاسبه و پارامترهای تنوع ژنتیکی مانند تعداد آلل، تعداد آلل مؤثر، شاخص شانون، شاخص هتروزیگوسیتی مورد انتظار و شاخص هتروزیگوسیتی تصحیح‌شده با استفاده از نرم‌افزار GenALEx 6.5 برآورد شد. از نرم‌افزار NTSYS-2.10 برای برآورد فواصل ژنتیکی Nei در بین جمعیت‌ها و از روش UPGMA برای تجزیه‌وتحلیل خوشه‌ای استفاده شد. تجزیۀ واریانس مولکولی و همچنین تجزیه به مختصات اصلی با نرم‌افزار GenALEx 6.5 انجام گرفت. یافته‌ها: براساس الکتروفورز ژل آگارز، 125 آلل برای این نشانگرها مشاهده شد که همگی چندشکل بودند. تعداد آلل‌ها از 16 تا 24 متغیر بود. نشانگر SCoT62 با 24 آلل بیشترین و نشانگر SCoT41 با 16 آلل کمترین تعداد آلل چندشکل را داشتند. میانگین محتوای اطلاعات چندشکلی (PIC) برای آغازگرها 404/0 بود. در این تحقیق SCoT9 با داشتن بیشترین محتوای اطلاعات چندشکلی (44/0) نقش مهمی در تمایز پایه‌های مختلف ارس داشت و پایین‌ترین مقدار با 384/0 مربوط به آغازگرSCo41 بود. میانگین پارامترهای تنوع ژنتیکی شامل تعداد آلل، تعداد آلل مؤثر، شاخص شانون، هتروزیگوسیتی مورد انتظار و هتروزیگوسیتی تصحیح‌شده به‌ترتیب 69/1، 45/1، 420/0، 276/0 و 295/0 بود. نتیجه‌گیری: تجزیۀ واریانس مولکولی نشان داد که 92 درصد واریانس کل در درون جمعیت‌ها و 8 درصد بین جمعیت‌ها توزیع شده است که نشان می‌دهد تنوع ژنتیکی در جمعیت‌ها بیشتر از بین جمعیت‌ها بود. براساس الگوریتم UPGMA ترسیم درخت فیلوژنتیک برای پایه‌های ارس انجام گرفت و پایه‌های مختلف ارس در پنج گروه مشخص قرار گرفتند. یکی از مهم‌ترین نکات در تشکیل باغ بذر، استفاده از پایه‌هایی است که قرابت ژنتیکی کمتری داشته باشند تا نتاج آنها تنوع ژنتیکی زیادی داشته باشد و از پسروی ژنتیکی جنگل در آینده جلوگیری شود. در نتیجه پیشنهاد می‌شود برای تشکیل باغ بذر ارس در اردبیل از پایه‌های A1، A3، B4، B6، C2، B2، D3، C7، D1، D2، E2، D7، E4 و A5 استفاده شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_197520_51023f3449bec19bc1e9fefbaf21ee77.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 The effect of canopy covers of wild pistachio (Pistacia atlantica Desf.) and wild almond (Prunus lycioides Spach.) trees on soil properties (case study: Kandaragh forest of Khalkhal, Ardabil Province) تأثیر تاج‌پوشش درختان پستۀ وحشی (Pistacia atlantica Desf.) و تنگرس (Prunus lycioides Spach. ) بر ویژگی‌های خاک (مطالعۀ موردی: جنگل کندرق خلخال، استان اردبیل) 13 29 205717 10.22034/ijf.2024.440945.1973 FA یونس رستمی کیا استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران 0000-0003-2007-1247 محمد متینی زاده دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0003-2452-6819 الهام نوری پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0001-9349-9549 طاهره علی زاده پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0009-0009-0665-5159 سهراب محترم عنبران کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0003-0990-3022 Journal Article 2024 02 03 Introduction: The stability of forest ecosystems in arid and semi-arid regions with sparse vegetation depends on soil quality and fertility. This study was conducted with the aim of investigating the effect of the canopy cover of two species, wild pistachio (Pistacia atlantica Desf.) and wild almond (Prunus lycioides Spach.), on soil characteristics in the Kandragh Khalkhal Forest Reserve. Material and Methods: To determine some physical, chemical and biological characteristics of the surface soil under the canopy of wild pistachio and wild almond, 45 soil samples were randomly taken from a depth of 0 to 15 cm in the eastern direction, both under the canopy and outside the canopy (control). Then all three soil samples were well mixed to obtain one composite sample (five soil samples for each species and control). Then physical characteristics (bulk density, moisture percentage, percentage of sand, silt and clay), chemical (pH, electrical conductivity, calcium carbonate, organic carbon, phosphorus, nitrogen, potassium, phosphorus, magnesium, calcium, iron, zinc, copper and manganese), and soil biology parameters (basal and induced respiration, microbial biomass carbon and nitrification potential) were measured. Results: The bulk density values under the canopy of wild pistachio and wild almond species were significantly lower than those in the control (outside the canopy). The highest soil moisture was observed under the canopy of wild pistachio trees at 33.44%, while the lowest was 19.86% in the control treatment. The highest percentage of organic carbon (1.31%), total nitrogen (0.29%), available phosphorus (6.30%) were recorded under the canopy of wild pistachio trees and the highest values of electrical conductivity (1.11 dS/m), available potassium (409.55 mg/kg), and calcium (7.11 mg/L) were found under the canopy of wild almond trees. In contrast, soil pH, magnesium, zinc and manganese did not show any significant difference between canopy and control treatments. The highest values of basal respiration (3.16 mg Co2 g-1 dry matter day-1), induced respiration (61.65 mg carbon dioxide 100 g-1 dry soil h-1), microbial biomass carbon (37. 3 mg 100 g-1 dry soil) and nitrification potential (310.78 µg N g-1 dry soil 5 h-1) were obtained in the soil under the canopy of wild pistachio. Principal components analysis showed that the first and second components explained 71.13% of the variance in organic carbon (OC%), pH, basal and induced respiration under wild pistachio trees and more than 76.60% of the variance in silt%, moisture%, electrical conductivity, available phosphorus, OC%, total nitrogen and induced respiration under wild almond trees. Conclusion: Considering the ecological functions of wild pistachio and wild almond in Kandragh-Khalkhal Forest Reserve, the presence of these trees improves soil characteristics and their destruction leads to a significant decrease in soil quality. Therefore, protecting these areas and undertaking reforestation can help improve soil quality in degraded areas. مقدمه: پایداری بوم‌سازگان جنگلی در مناطق خشک و نیمه‌خشک با پوشش گیاهی تنک، به کیفیت و حاصلخیزی خاک بستگی دارد. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر تاج‌پوشش دو گونه پستۀ وحشی (Pistacia atlantica Desf.) و تنگرس (Prunus lycioides Spach.) بر ویژگی‌های خاک در ذخیره‌گاه جنگلی کندرق خلخال انجام گرفت. مواد و روش‌ها: برای تعیین برخی مشخصه‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی از خاک سطحی زیر تاج‌پوشش پستۀ وحشی و تنگرس، 45 نمونه خاک از عمق صفر تا 15 سانتی‌متری در جهت شرقی زیر تاج هر دو گونه و بیرون تاج (شاهد) به‌طور تصادفی برداشت شد. سپس هر سه نمونۀ خاک به‌خوبی با یکدیگر مخلوط شد و یک نمونۀ ترکیبی (پنج نمونۀ خاک برای هر گونه و شاهد) به‌دست آمد. سپس ویژگی‌های فیزیکی (چگالی ظاهری، درصد رطوبت، درصد شن، سیلت و رس)، شیمیایی (واکنش، هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم، فسفر، منیزیم، کلسیم، آهن، روی، مس و منگنز قابل دسترس) و زیستی خاک (تنفس پایه و برانگیخته، کربن زیست‌تودۀ میکروبی و پتانسیل نیتریفیکاسیون) اندازه‌گیری و با استفاده از روش‌های تجزیۀ واریانس و آنالیز مؤلفه‌های اصلی تحلیل شد. یافته‌ها: مقادیر چگالی ظاهری در زیر تاج‌پوشش گونه‌های پستۀ وحشی و تنگرس به‌طور معنی‌داری کمتر از شـاهد (بیرون تاج) است. بیشترین مقدار رطوبت در زیر تاج پستۀ وحشی با 44/33 درصد و کمترین آن با 86/19 درصد در تیمار شاهد مشاهده شد. بیشترین مقدار کربن آلی (31/1 درصد)، نیتروژن کل (29/0 درصد)، فسفر قابل دسترس (30/6 درصد) در زیر تاج‌پوشش درختان پستۀ وحشی و بیشترین مقدار هدایت الکتریکی (11/1 دسی‌زیمنس بر متر)، پتاسیم قابل دسترس (55/409 میلی‌گرم بر کیلوگرم)، کلسیم قابل دسترس (11/7 میلی اکی‌والان بر لیتر) در زیر تاج درختان تنگرس به دست آمد. در‌حالی ‌که واکنش‌های منیزیم، روی و منگنز قابل دسترس بین تاج‌پوشش و شاهد تفاوت معنی‌داری نداشتند. بیشترین مقدار تنفس پایه (16/3 میلی‌گرم دی‌اکسید کربن در گرم خاک خشک در روز)، تنفس برانگیخته (65/61 میلی‌گرم دی‌اکسید کربن در 100 گرم خاک خشک در ساعت)، کربن زیست‌تودۀ میکروبی (37/3 میلی‌گرم در 100 گرم خاک خشک) و پتانسیل نیتریفیکاسیون (78/310 میکروگرم نیتروژن در گرم خاک خشک در پنج ساعت) در خاک زیر تاج‌پوشش پستۀ وحشی به دست آمد. تجزیه‌وتحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان داد که مؤلفه‌های اول و دوم 13/71 درصد واریانس را در مقادیر کربن آلی، واکنش، تنفس برانگیخته و تنفس پایۀ خاک درختان پستۀ وحشی و بیش از 60/76 درصد واریانس را در مقادیر درصد سیلت، رطوبت، شوری، فسفر قابل دسترس، درصد کربن آلی، نیتروژن کل و تنفس برانگیختۀ پایه‌های تنگرس توصیف می‌کند. نتیجه‌گیری: با توجه به کارکردهای اکولوژیکی پستۀ وحشی و تنگرس در ذخیره‌گاه جنگلی کندرق خلخال، حضور این درختان سبب بهبود مشخصه‌های خاک شده و از بین رفتن آنها سبب کاهش معنی‌دار کیفیت خصوصیات خاک می‌شود. بنابراین حفاظت این عرصه‌ها و جنگلکاری می‌تواند به افزایش کیفیت خاک در توده‌های تخریب‌شده کمک کند.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_205717_233f6acc4b2b2a115c656aef56bd5a83.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Assessing Drought Stress Tolerance in Persian Oak Seedlings (Quercus brantii Lindl) Inoculated with Summer Truffle Ectomycorrhizal Fungus (Tuber aestivumVittad) بردباری نونهال‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) تلقیح‌شده با قارچ اکتومیکوریز ترافل تابستانه (Tuber aestivum Vittad.) تحت تنش خشکی 31 53 214158 10.22034/ijf.2025.466658.1996 FA دلنیا سپه وند دانشجوی دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران وحید اعتماد دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران انوشیروان شیروانی دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-9953-3779 محمدجوان نیکخواه استاد، گروه بیماری‌شناسی گیاهی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران توماس دلوکا استاد، دانشکدۀ جنگلداری، دانشگاه ایالتی اورگان، کوروالیس، ایالات متحدۀ آمریکا Journal Article 2024 07 20 Introduction: Ectomycorrhizal truffle fungi (Tuber spp.) can establish a strong symbiotic relationship with trees in the beech family (Fagaceae), which enhances the trees growth and resilience against both biotic and abiotic stresses. Moreover, truffle fungi are economically valuable. This study aimed to assess the ectomycorrhizal colonization between Persian oak (Quercus brantii) and the summer truffle fungus (Tuber aestivum), as well as to evaluate the drought tolerance of Persian oak seedlings by measuring their morpho-physiological parameters. Materials and Methods: Summer truffle samples were collected from a planted area of Quercus castaneifolia C.A.Mey., Crataegus monogyna Jacq., and Pinus nigra J.F.Arnold. in Mazandaran Province. Morphological, microscopic, and molecular assessments were conducted to confirm the species. Truffle inoculum was prepared and 10 mL of inoculum was injected into the roots of two-month-old Persian oak seedlings. After one year, during which mycorrhizae had formed, drought stress (25%, 50%, and 75% of field capacity) was applied for three months. Random sampling was performed by selecting five control seedlings and five inoculated with the summer truffle (T. aestivum). After washing the roots, they were examined under a stereomicroscope, and the percentage of colonization was recorded. DNA was extracted from the seedlings’ roots using the CTAB method, and the success of the inoculation was confirmed by polymerase chain reaction (PCR). Finally, various growth and biochemical parameters of the seedlings were measured to assess plant health and development. These parameters included seedling height, collar diameter, shoot and root biomass, number of leaves, relative water content (RWC), and chlorophyll content. Additionally, oxidative stress indices such as hydrogen peroxide (H₂O₂), malondialdehyde (MDA), and proline (as an index of stress tolerance) were determined. The activities of antioxidant enzymes, including catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), and peroxidase (POD), were also measured to evaluate the plant’s defense mechanisms against oxidative stress. Results: Inoculating Persian oak seedlings with the summer truffle improved all growth traits compared to the control under all levels of drought stress, though the effect was less pronounced at 25% field capacity than at 50% field capacity. Inoculation with the summer truffle resulted in a 2.3-fold increase in shoot dry weight and a 1.8-fold increase in root dry weight under 50% field capacity drought stress, showing the most significant effect. Root inoculation with the summer truffle increased chlorophyll a, chlorophyll b, and total chlorophyll content by 17 mg, 11 mg, and 15 mg, respectively, compared to the control. Inoculation of Persian oak with the summer truffle increased CAT, POD, and SOD activities by 30%, 23%, and 13%, respectively, compared to the control. Additionally, inoculation with the summer truffle reduced MDA and H₂O₂ levels by 19% and 10%, respectively, under severe drought stress (25% field capacity). Conclusion: The summer truffle (Tuber aestivum) appears to have alleviated the detrimental effects of water deficit on the physiological traits of Persian oak seedlings, even under moderate to severe drought stress. The positive response of Persian oak seedlings to ectomycorrhizal inoculation with the summer truffle and their enhanced drought tolerance, this fungus can be used for planting mycorrhizal seedlings. The positive effects of this experiment could benefit local communities economically and encourage public participation in the conservation and development of these seedlings. مقدمه: قارچ‌های اکتومیکوریز ترافل (Tuber spp.) می‌توانند با درختان خانوادۀ بلوط رابطۀ همزیستی قوی برقرار کنند و به‌موجب این ارتباط دوجانبه، امکان رشد بهتر و مقاومت بیشتر در برابر تنش‌های زیستی و غیرزیستی نیز فراهم می‌شود. قارچ‌های ترافل از نظر اقتصادی نیز پرارزش‌اند. این تحقیق با هدف بررسی میزان برقراری همزیستی اکتومیکوریزی بلوط ایرانی با قارچ ترافل تابستانه گونۀ Tuber aestivum و نیز ارزیابی میزان بردباری نونهال‌های بلوط ایرانی تلقیح‌شده با این قارچ تحت تنش خشکی با سنجش پارامترهای مورفوفیزیولوژیک آنها انجام گرفت. مواد و روش‌ها: نمونه‌های قارچ ترافل تابستانه از گونه‌های بلوط بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.Mey.)، ولیک (Crataegus monogyna Jacq.) و کاج سیاه (Pinus nigra J.F.Arnold.) در استان مازندران جمع‌آوری شدند و ارزیابی مورفولوژیکی، میکروسکوپی و مولکولی به‌منظور تأیید گونه انجام گرفت. سپس مایۀ تلقیح از ترافل‌ها تهیه و ریشۀ نونهال‌های دوماهۀ بلوط ایرانی با 10 میلی‌لیتر مایه آغشته شد. پس از تشکیل میکوریزا روی ریشۀ نهال‌ها بعد از یک سال، تنش خشکی (25، 50 و 75 درصد ظرفیت زراعی) به‌مدت سه ماه اعمال‌ شد. نمونه‌برداری در هر مرحله به‌صورت تصادفی با انتخاب پنج اصله نمونۀ شاهد و پنج اصله نمونۀ تلقیح‌شده با قارچ ترافل تابستانه (T.aestivum) انجام گرفت. پس از شست‌وشوی ریشۀ نهال‌ها، با استفاده از استریو میکروسکوپ ریشه‌ها بررسی و میزان همزیستی آن‌ها ثبت شد و در ادامه با استخراج DNA از ریشۀ نهال‌ها با روش CTAB و انجام واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) موفقیت گونه تلقیح‌شده تأیید شد. درنهایت پارامترهای مختلف رویشی و بیوشیمیایی نهال‌ها شامل ارتفاع نهال، قطر یقۀ نهال، زی‌توده اندام هوایی و ریشه، تعداد برگ‌ها، محتوای نسبی آب (RWC) و محتوای کلروفیل به‌منظور ارزیابی سلامت و رشد گیاه اندازه‌گیری شدند. افزون‌بر آن، مقدار پروکسید هیدروژن (H₂O₂)، مالون ‌دی‌آلدهید (MDA) به‌عنوان شاخص تنش اکسیداتیو و پرولین نیز به‌عنوان شاخصی از تحمل به تنش تعیین شدند. فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی شامل کاتالاز (CAT)، سوپراکسیددیسموتاز (SOD) و پراکسیداز (POD) نیز به‌منظور ارزیابی سازوکارهای دفاعی گیاه در برابر استرس اکسیداتیو سنجش شدند. یافته‌ها: تلقیح نونهال‌های بلوط ایرانی با ترافل تابستانه در همۀ سطوح تنش خشکی سبب بهبود صفات رویشی نسبت به تیمار شاهد شد، البته حد اثرگذاری این قارچ در تیمار تنش خشکی 25 درصد ظرفیت زراعی، نسبت به تنش 50 درصد ظرفیت زراعی کمتر بود. تلقیح با ترافل تابستانه با افزایش 3/2 برابری وزن خشک اندام هوایی و افزایش 8/1 برابری وزن خشک ریشه در تنش خشکی 50 درصد ظرفیت زراعی، بیشترین تأثیر را داشت. مایه‌زنی ریشۀ نهال‌های بلوط با ترافل تابستانه مقدار کلروفیل a، b و کل را به‌ترتیب 17، 11 و 15 درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش داد. تلقیح بلوط ایرانی با ترافل تابستانه میزان فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز را به‌ترتیب 30، 23 و 13 درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش داد. همچنین تیمار تلقیح با ترافل تابستانه موجب کاهش 19 و 10 درصدی مقدار مالون دی‌آلدهید و پروکسید هیدروژن در شرایط تنش شدید (25 درصد ظرفیت ‌زراعی) شد. نتیجه‌گیری: با توجه ‌به یافته‌های این پژوهش، به نظر می‌رسد قارچ ترافل تابستانه توانسته با افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و تأمین آب بیشتر برای نهال‌ها در تنش متوسط و حتی شدید اثرهای مخرب کمبود آب بر صفات نهال‌های بلوط ایرانی را کاهش دهد. پاسخ مناسب نهال‌های بلوط ایرانی به تلقیح اکتومیکوریزایی قارچ ترافل تابستانه و کمک به بردباری نهال‌ها در برابر تنش خشکی می‌تواند یکی از راهبردهای مناسب برای جنگلکاری باشد و از اثرهای مثبت آن در بهره‌وری اقتصادی جامعۀ محلی و امکان توسعۀ مشارکت مردمی در حفظ و توسعۀ نهال‌ها بهره برد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_214158_5245b53c0c79c08796e67607bd9fdd3f.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 The effect of different tree, shrub, and rangeland covers on physical, chemical, and biological soil properties (case study: Monj region -Noshahr) اثر پوشش‌های مختلف درختی، درختچه‌ای و مرتعی بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک (مطالعۀموردی: منطقۀمونج-نوشهر) 55 72 224174 10.22034/ijf.2025.452635.1983 FA یحیی کوچ دانشیار گروه مرتعداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. مریم اسدیان دکتری علوم جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0009-0002-3804-4087 کتایون حق وردی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Journal Article 2024 04 24 Introduction: The preservation of valuable natural ecosystems requires an understanding of plant communities and the environmental factors affecting them. Soil serves as the foundation for plant growth and development, and in each region, there is a close and reciprocal relationship between soil and vegetation.The different vegetationcovers due to the different quantities and qualities of organic material inputs (plant residues) lead to fundamental changes in particle density, soil aggregate stability, porosity, microbial biomass and its activity level in the soil and finally nutirnt cycles.The present study was conducted to investigate the physical, chemical, fauna and flora communities and the soil microbial indicators under different plant covers in the Monj region of Noshahr city.Material and Methods: In this study, forest habitats dominated by Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch, mixed Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch andUlmus minor Mill (mixed forest), shrub cover dominated by Crataegus monogyna Jacq, shrub cover dominated by Berberis vulgarisL.and rangeland cover dominated by Festuca ovina L (Festuca vegetation) were chosen.It is worth mentioning that these covers have developed over time as a result of natural succession and have been influenced by environmental and site-specific characteristics. In each of these habitats, fifteen soil samples were taken from a depth of 0-10 cm and were transferred to the laboratory for analysis of physical, chemical and biological soil properties. Results: The results showed that the amount of soil moisture in the mixed forest was 1.7 times higher than that in the Festuca vegetation. The aggregate stability and electrical conductivity in the mixed forest were 1.9 and 1.4 times higher,respectively,than in the Festuca vegetation. In the mixed forest, the amount of organic carbon (1.5 times) and total nitrogen (2.7 times) were higher than in the Festucavegetation. Also, in the Festuca vegetation, the amounts of particulate organic carbon (1.5 times), phosphorus (2.4 times), potassium (2.6 times), calcium (2.3 times), and available magnesium (2.8 times) were lower than in the mixed forest. The amount of fine root biomass in forest covers was more than three times its value in the Festuca vegetation. The density of endogeics, earthworm biomass, nematode density and fungal population in the mixed forest were 6.7, 8.3, 4.5 and 6.5 times higher respectively,than the Festuca vegetation. In the mixed forest, the amount of basal respiration (3.3 times), microbial biomass carbon (5.2 times), urease (2.4 times) and acid phosphatase (1.7 times) were higher than in the Festuca vegetation. In this study, the amount of qCO2 in theFestuca vegetation was 2.9 times higher than in the mixed forest. Also, the principal component analysis (PCA) showed that the mixed forest provides favorable conditions for the activity of various soil organisms, soil fauna and flora. Conclusion: Overall, the results of this study showed that many of the physical, chemical, and biological characteristics of the soil under tree (forest) cover were in more favorable condition compared to other vegetation covers studied. However, the transition from forest cover to rangeland (due to natural succession and replacement) led to a decline in many of the soil’s physical and chemical properties, resulting in a decrease in soil microbial and biological activities. مقدمه: حفظ بوم‌سازگان‌های طبیعی باارزش مستلزم شناخت جوامع گیاهی و عوامل محیطی مؤثر بر آن است. خاک بستر رشد و نمو گیاه استو در هر ناحیه بین خاک و پوشش گیاهی ارتباط متقابل و تنگاتنگی وجود دارد. پوشش‌های مختلف گیاهی با توجه به کمیت‌ها و کیفیت‌های متفاوت مواد آلی ورودی (بقایای گیاهی) سبب تغییرات اساسی در جرم مخصوص ظاهری، پایداری خاکدانه، تخلخل، زی‌تودۀ میکروبی و میزان فعالیت آن در خاک و در نهایت چرخۀ مواد غذایی می‌شوند.این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‌های مختلف فیزیکی، شیمیایی، جمعیت‌هایجانوری، گیاهی و ویژگی‌های میکروبی خاک تحت پوشش‌های مختلف گیاهی در منطقۀ مونج از توابع شهرستان نوشهر انجام گرفت. مواد و روش ها: در منطقۀپژوهش، یک پوشش درختی(پوشش جنگلی) با غالبیت گونۀآزاد (Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch)، جنگل آمیخته با گونه‌های آزاد و اوجا (Ulmus minor Mill - Zelkova carpinifolia (Pall.) K.Koch)، پوشش درختچه‌ای با غالبیت سرخه ولیک (Crataegus monogyna Jacq.)، پوشش درختچه‌ای با غالبیت زرشک (Berberis vulgaris L.) و پوشش مرتعی با پوشش غالب L. Festuca ovina انتخاب شدند. شایان ذکر است که این پوشش‌هادر نتیجۀجایگزینی طبیعی و تحت تأثیر خصوصیات محیطی و رویشگاهی در طول زمان به وجودآمده‌اند.در هر یک از این پوشش‌ها 15 نمونه خاک از عمق 10-0 سانتی‌متری برداشت و برایاندازه‌گیریویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک به آزمایشگاه انتقال داده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که مقدار محتوای رطوبت خاک در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا 7/1 برابر مقدار این ویژگی در پوشش مرتعی فستوکا بود. مقدار پایداری خاکدانه و مقدار هدایت الکتریکی در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا به‌ترتیب 9/1 برابر و 4/1 برابر بیشتر از پوشش مرتعی اندازه‌گیری شد. در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا،مقدارکربن آلی(5/1 برابر) و مقدار نیتروژن کل(7/2 برابر) بیشتر از پوشش مرتعی فستوکا بود.همچنین در پوشش مرتعی فستوکا مقدار کربن آلی ذره‌ای (5/5 برابر)، فسفر (4/2 برابر)، پتاسیم (6/2 برابر)، کلسیم (3/2 برابر) و منیزیم قابل جذب (8/2 برابر) کمتر از پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا گزارش شد. مقدار زی‌تودۀ ریز ریشه در پوشش‌های جنگلی بیش از سهبرابر پوشش مرتعی فستوکا مشاهده شد. تعداد آندوژئیک‌ها، زی‌تودۀ کرم خاکی، تراکم نماتدها و جمعیت قارچ‌ها در پوشش جنگلی آمیختۀآزاد و اوجا به‌ترتیب 7/6، 3/8، 5/4 و 5/6 برابر پوشش مرتعی فستوکا بود. در جنگل آمیختۀ آزاد و اوجا، مقدار تنفس پایه (3/3 برابر)، زی‌تودۀ میکروبی کربن (2/5 برابر)، آنزیم اوره‌آز (4/2 برابر) و آنزیم اسیدفسفاتاز (7/1 برابر) بیشتر از پوشش مرتعی فستوکا اندازه‌گیری شد. در این مطالعه مقدار ضریب متابولیکی در پوشش مرتعی فستوکا 9/2 برابر بیشتر از پوشش جنگلی آمیختۀ آزاد و اوجا گزارش شد. همچنین نتایج تحلیل به مؤلفه‌های اصلی حاکی از آن بود که پوشش جنگلی آمیختۀ آزاد و اوجا توانسته است شرایط مناسبی را برای فعالیت انواع موجودات خاکزی وجمعیت جانوری و گیاهی خاک فراهم آورد. نتیجه‌گیری: به‌طور کلینتایج این پژوهش نشان داد که بسیاری از مشخصه‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک تحت پوشش درختی (جنگلی) از وضعیت مطلوب‌تری نسبت به بقیۀپوشش‌های گیاهی بررسی‌شده برخوردار است. این در حالی است که تغییر پوشش گیاهی از پوشش جنگلی به مرتعی (به‌واسطۀ جایگزینی طبیعی پوشش‌ها) با افت بسیاری از مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی خاک سببکاهش فعالیت‌های میکروبی و زیستی خاک در این نوع پوشش شده است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_224174_18e18e0d0a8011acfbfe185d8283ee1e.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Evaluation and comparison of the genotypes of Haloxylon aphyllum (Minkw.) Iljin in a seed garden over three consecutive generations ارزیابی و مقایسۀ ژنوتیپ‌های تشکیل‌دهندۀ باغ بذر سیاه‌تاغ (Haloxylon aphyllum (Minkw.) Iljin) در سه نسل متوالی 73 86 216240 10.22034/ijf.2025.442629.1975 FA عباس پورمیدانی 1استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم. ایران. 0000-0002-3793-2325 حسین توکلی نکو استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم. ایران. 0000-0003-3999-8077 Journal Article 2024 02 21 Introduction: Haloxylon sp. is one of the plant species adapted to sandy and nutrient-poor soils, and it had shown promising results in the stabilization programs of loose sands. Most of the country's hand-planted stands are suffering from leaf wilting and yellowing, along with serious issues such as heavy infestation of pests and diseases. Lack of genetic diversity among the cultivated seedlings as well as dense planting and close spacing are among the causes of these problems. Establishing seed gardens is one of the ways for addressing these problems and improving forest species through the production of suitable and genetically diverse seeds. A requirement for establishing a seed garden is the initial evaluation of different populations and the selection of superior genotypes. Materials and methods: This research was carried out as a continuation of a national project during which different populations of Haloxylon were evaluated over two consecutive generations, from 2018 to 2022 at the Ba'sat Sand Stabilization Station in Qom city. In this way, in the first generation, 27 populations were evaluated during five years, and then in the second generation, 18 selected top populations were also evaluated during five years, and finally, nine superior and genetically diverse populations were selected to establish the seed garden in the third generation. First, in each superior population, a number of individual trees were selected and seeded by preserving their pedigree information. The seeds of the selected rootstocks were planted in plastic pots and at the end of March 2018, five to seven healthy rootstocks from nine top selected populations were transplanted into the main field. To prevent inbreeding, maximum possible spacing was maintained between seedlings of the same maternal genotype. Over the five year period, longitudinal growth characteristics of the seedlings, main trunk diameter growth and seedling freshness were measured, and from the third to the fifth year, crown diameter was measured. Composite variance analysis of traits was conducted separately for each generation and comparison of trait means using Duncan's multi-range test in each generation and for the five-year averages and the fifth-year data. Also, genotypic and phenotypic variance of traits was calculated for each generation based on the results of the composite analysis. Results: The results of composite variance analysis of the examined traits across the first to third generations of Siah tag showed that for traits of longitudinal and diameter growth of shrubs as well as canopy diameter, the effects of genotype and year were significant at the 1% or 5% probability level in all three generations. Additionally, the genotype effect in the second generation and the year effect in the first and third generations were significant for the freshness score. The genotype × year interaction effect was significant for longitudinal growth and canopy diameter in the second generation, as well as for main trunk diameter growth in the third generation, indicating that the temporal trend of these traits varied across years. The comparison of average traits among different genotypes in the first to third generations also showed that populations 8, 9, 5 and 3 outperformed others in most traits across years and generations. The average shrub height and trunk diameter increased over three generations, so that the average of these traits in the third generation was usually higher than the previous generations. In the first generation, the heritability of longitudinal and diameter growth of seedlings was 0.34 and 0.29, respectively. In the second generation, the general heritability of traits was lower than the first generation, and in the third generation, the general heritability of traits varied from 0.27 for crown diameter to 0.43 for the length of shrubs.Conclusion: Due to the presence of considerable genetic diversity among the genotypes in the seed garden, the resulting seeds have the potential to introduce the necessary variability in the field of cultivation of this species. Also, analysis of the change process of the traits across the used genotypes and the trend in genotypic variance and heritability over three generations showed a favorable degree of trait stability in terms of occurrence of traits among the genotypes, this stability significantly contributes to the stability of seed production as well as stability. The condition of the seedlings produced from these seeds in the natural fields will improve, which is one of the main and major goals of establishing forest tree seed gardens. Also, the evaluation of the change process of genotypic variance and their heritability in the genotypes forming the seed garden showed the improvement of the average of important traits in them. The results of this research clearly showed the importance and effectiveness of seed garden establishment in forest and especially desert species. مقدمه: گونه‌های جنس تاغ (Haloxylon sp.) از گیاهان سازگار با خاک‌های شنی و ضعیف هستند که در برنامه‌های تثبیت شن‌های روان نتایج رضایت‌بخشی داشته‌اند. بیشتر تاغ‌زارهای دست‌کاشت کشور، دچار پژمردگی و زردی شاخ و برگ هستند و مشکلات زیادی مانند آلودگی شدید به آفات و بیماری‌ها گریبانگیر آنها شده است. یکنواختی و نبود تنوع در بین نهال‌های کشت‌شدۀ تاغ و فاصلۀ کم و تراکم کشت از دلایل این مسئله بیان شده است. باغ بذر با تولید بذرهای مناسب و متنوع یکی از راه‌های حل مشکل و اصلاح گونه‌های جنگلی است. لازمۀ تشکیل باغ بذر، ارزیابی اولیۀ جمعیت‌های مختلف و انتخاب ژنوتیپ‌های برتر است. مواد و روش‌ها: این تحقیق در ادامۀ یک پروژه ملی که در آن در دو نسل متوالی جمعیت‌های مختلف سیاه‌تاغ ارزیابی شدند، در سال‌های 1401- 1396 در ایستگاه تثبیت شن بعثت شهرستان قم انجام گرفت. در نسل اول 27 جمعیت در پنج سال و سپس در نسل دوم 18 جمعیت برتر انتخابی در پنج سال ارزیابی شدند و در نهایت 9 جمعیت برتر و متنوع برای تشکیل باغ بذر در نسل سوم انتخاب شدند. ابتدا در هر جمعیت برتر با حفظ شجره، تعدادی از پایه‌ها انتخاب و بذرگیری شدند. بذرهای پایه‌های منتخب در گلدان پلاستیکی کاشته شده و در اواخر اسفند 1396 پنج تا هفت پایۀ مناسب از نه جمعیت انتخابی برتر در عرصۀ اصلی کشت شدند. به‌منظور ممانعت از درون‌زادآوری و تلاقی‌های خویشاوندی، بین نهال‌هایی که از یک ژنوتیپ مادری بودند، بیشترین فاصلة ممکن داده شد. در طول پنج سال صفات رشد طولی نهال‌ها، رشد قطری تنۀ اصلی و شادابی نهال‌ها و از سال سوم تا پنجم قطر تاج‌پوشش اندازه‌گیری شد. تجزیۀ واریانس مرکب صفات به تفکیک در هر نسل و نیز مقایسۀ میانگین صفات با استفاده از روش آزمون چنددامنه‌ای دانکن به تفکیک در هر نسل و برای میانگین پنج‌ساله و سال پنجم صورت گرفت. همچنین واریانس ژنوتیپی و فنوتیپی صفات به تفکیک هر نسل و براساس نتایج حاصل از تجزیۀ مرکب آنها محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج تجزیۀ واریانس مرکب صفات تحت بررسی در نسل‌های اول تا سوم سیاه‌تاغ نشان داد که در صفات رشد طولی و قطری درختچه‌ها و نیز قطر تاج‌پوشش، اثر ژنوتیپ و سال در سطح احتمال اشتباه 1 یا 5 درصد در هر سه نسل معنی‌دار بود. همچنین اثر ژنوتیپ در نسل دوم و اثر سال در نسل‌های اول و سوم در نمرۀ شادابی معنی‌دار بود. اثر متقابل ژنوتیپ در سال در صفات رشد طولی و قطر تاج‌پوشش در نسل دوم و نیز رشد قطری تنۀ اصلی در نسل سوم معنی‌دار بود که نشان می‌دهد روند تغییر این صفات در سال‌های مختلف یکسان نبوده است. مقایسۀ میانگین صفات در ژنوتیپ‌های مختلف در نسل‌های اول تا سوم نیز نشان داد که جمعیت‌های 8، 9، 5 و 3 در بیشتر سال‌ها و نسل‌ها از نظر صفات تحت بررسی برتر از بقیه بودند. میانگین صفات ارتفاع درختچه‌ها و قطر تنه در طی سه نسل افزایش یافته بود، به‌طوری که میانگین این صفات در نسل سوم به‌طور معمول بیشتر از نسل‌های قبل بود. در نسل اول وراثت‌پذیری رشد طولی و قطری نهال‌ها به‌ترتیب 34/0 و 29/0 بود. در نسل دوم مقدار وراثت‌پذیری عمومی صفات کمتر از نسل اول و در نسل سوم وراثت‌پذیری عمومی صفات از 27/0 برای قطر تاج تا 43/0 برای رشد طولی درختچه‌ها در نوسان بود. نتیجه‌گیری: با توجه به تنوع مناسب ژنوتیپ‌های تشکیل‌دهندۀ باغ بذر، بذرهای حاصل می‌تواند تنوع لازم را در عرصه‌های کشت این گونه ایجاد کند. بررسی روند تغییر صفات در ژنوتیپ‌های به‌کاررفته و وضعیت واریانس ژنوتیپی و وراثت‌پذیری در طی سه نسل نشان داد که پایداری مطلوبی از نظر بروز صفات در بین ژنوتیپ‌ها وجود دارد. پایداری صفات در ژنوتیپ‌ها کمک زیادی به پایداری تولید بذر و نیز پایداری وضعیت نهال‌های تولیدی از این بذرها در عرصه‌های طبیعی خواهد کرد که از اهداف اصلی احداث باغ بذر درختان جنگلی است. همچنین ارزیابی روند تغییر واریانس ژنوتیپی و وراثت‌پذیری آنها در ژنوتیپ‌های تشکیل‌دهندۀ باغ بذر نشان‌دهندۀ بهبود میانگین صفات مهم در آنها بود. نتایج این تحقیق به‌خوبی اهمیت و کارکرد مناسب احداث باغ بذر در گونه‌های جنگلی و به‌ویژه بیابانی را نشان داد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_216240_65dd6a550d9605fb7507542d8fc9fb5a.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Estimation of volume stock in the Hyrcanian forests of Iran using permanent sample plots and a two-stage sampling method برآورد موجودی حجمی جنگل‌های هیرکانی ایران با استفاده از قطعه نمونه‌های دائمی و روش نمونه‌برداری دومرحله‌ای 87 107 212581 10.22034/ijf.2025.471946.2001 FA رضا اخوان دانشیار پژوهش، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-3420-7301 مجید حسنی پژوهشگر، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0001-7596-7329 شهریار صبح زاهدی پژوهشگر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران 0000-0002-9121-4797 رمضانعلی خرمی کتریمی استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Journal Article 2024 08 13 Introduction: Forest volume stock is one of the most important quantitative characteristics of forests, which is estimated and monitored in national forest inventories to study the current situation and changes in forest resources. Therefore, its results can be used in forest management policies and plans. The purpose of this study was to estimate the volume stock of the Hyrcanian forests of Iran using permanent sample plots and a two-stage sampling method, which is specific for inventory in large areas. Material and Methods: This forest inventory was conducted in the Hyrcanian vegetation region in northern Iran including 104 watersheds, using a two-stage sampling method. Based on this sampling method, 42 watersheds were randomly selected and sampling was carried out in randomly selected parcels of them using a regular grid with dimensions of 150×200 meters with circular permanent sample plots of 1000 m2 area. Inside each sample plot, the diameter at breast height (DBH) of all tree species greater than 7.5 cm, their distance and angle to the center of the plot, the height of the closest tree to the center, and the diameter of the thickest tree in each sample plot were measured and recorded. Results: At the end of inventory, a total of 1195 circular sample plots (each 10 Ares) were established and 33517 trees were measured. Results showed that the mean quadratic mean diameter (QMD), basal area, standing volume and forest density in these forests, considering a minimum DBH of 7.5 cm, are 38 cm (arithmetic mean: 29.5 cm), 29 m2/ha, 359 m3/ha and 340 trees/hectare, respectively (The mean standing volume and tree density, considering a minimum DBH of 12.5 cm, are 355 m3/ha and 254 trees/ha, respectively). The highest and lowest standing volumes were observed in the middle land and lowland areas of these forests, respectively. In terms of volume distribution across diameter classes, the majority of volume stock was observed in the large and extra-large diameter classes, i.e., in the diameter range of 50 to 80 cm accounting for approximately 46% of the total volume stock. Furthermore, the highest forest density was found in the lowland and highland and the lowest in the middle land areas of these forests. Based on the obtained results, beech (Fagus orientalis Lipsky) and hornbeam (Carpinus betulus L.) together constitute 56.5% of total tree abundance and 71.2% of the total volume stock in the Hyrcanian forests of Iran. Conclusion: By calculating the stock (density, basal area and standing volume) of these forests, in addition to obtaining important biometric information from this valuable vegetation region, the necessary data for resource management, biodiversity assessment, carbon storage estimation, stand quality improvement and planning silvicultural interventions to control both the quantity and quality of these forests are provided. مقدمه: موجودی حجمی یا حجم سرپای جنگل از مهم‌ترین مشخصه‌های کمّی جنگل است که در آماربرداری‌های ملی جنگل به‌منظور بررسی وضعیت فعلی و تغییرات منابع جنگلی برآورد و پایش می‌شود تا از نتایج آن در سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مدیریت جنگل استفاده شود. هدف این تحقیق، برآورد موجودی حجمی جنگل‌های هیرکانی با استفاده از قطعه نمونه‌های دائمی و روش نمونه‌برداری دومرحله‌ای است. این روش مختص آماربرداری در مناطق وسیع است. مواد و روش‌ها: این آماربرداری سراسری در جنگل‌های ناحیۀ رویشی هیرکانی کشور شامل 104 حوضۀ آبخیز با استفاده از روش نمونه‌برداری دومرحله‌ای انجام گرفت. براساس این روش 42 حوضۀ آبخیز به‌صورت تصادفی انتخاب شد و نمونه‌برداری در هر کدام در پارسل‌های تصادفی براساس شبکه‌ای منظم به ابعاد 200 ×150 متر با استفاده از قطعه‌ نمونه‌های دائمی دایره‌ای 10 آری انجام گرفت. در داخل هر قطعه نمونه قطر همۀ گونه‌های درختی قطورتر از 7.5 سانتی‌متر در ارتفاع برابرسینه، فاصله و زاویۀ آنها نسبت به مرکز قطعه نمونه، ارتفاع نزدیک‌ترین درخت به مرکز هر قطعه نمونه و همچنین قطورترین درخت در داخل هر قطعه نمونه اندازه‌گیری و ثبت شد. یافته‌ها: پس از اتمام آماربرداری در مجموع 1195 قطعه نمونۀ 10 آری دایره‌شکل پیاده و در نهایت 33517 اصله درخت در داخل این قطعه نمونه‌ها بررسی و اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین متغیرهای قطر سطح مقطع متوسط، رویه زمینی، حجم سرپا و تراکم جنگل در محدودۀ این جنگل‌ها با احتساب حد شمارش 7.5 سانتی‌متر به‌ترتیب 38 سانتی‌متر (میانگین حسابی قطر: 29.5 سانتی‌متر)، 29 متر مربع در هکتار، 359 متر مکعب در هکتار و 340 پایه در هکتار است (میانگین حجم سرپا و تراکم جنگل با احتساب حد شمارش 12.5 سانتی‌متر به‌ترتیب 355 متر مکعب در هکتار و 254 پایه در هکتار است). بیشترین موجودی حجمی سرپا در محدودۀ ارتفاعی میان‌بند و کمترین آن در محدودۀ ارتفاعی پایین‌بند مشاهده شد. از نظر توزیع حجم در طبقات قطری نیز بیشتر حجم موجودی در طبقه‌های قطری قطور و خیلی قطور جنگل یعنی در دامنۀ قطری 50 تا 80 سانتی‌متر با حدود 46 درصد حجم موجودی کل مشاهده شد. همچنین بیشترین تراکم جنگل در محدودۀ ارتفاعی پایین‌بند و بالابند و کمترین آن در محدودۀ ارتفاعی میان‌بند به‌دست آمد. براساس نتایج به‌دست‌آمده دو گونۀ راش و ممرز در مجموع 56.5 درصد فراوانی گونه‌های درختی و 71.2 درصد حجم سرپای جنگل‌های هیرکانی کشور را تشکیل می‌دهند. نتیجه‌گیری: با محاسبۀ موجودی (تراکم، رویه زمینی و حجم سرپا) جنگل‌های هیرکانی افزون‌بر کسب اطلاعات مهم زیست‌سنجی از این ناحیۀ رویشی، داده‌های لازم برای مدیریت این منابع، بررسی تنوع زیستی، مقدار ذخیره کربن، افزایش کیفیت توده‌ها و برنامه‌ریزی برای دخالت‌های پرورشی به‌منظور کنترل کمی و کیفی این جنگل‌ها فراهم می‌شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_212581_4541e47842fbf98fade66588d9a044ed.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Evaluation of quality of Iranian oak (Quercus brantii Lindl.) tree trunks in relation to diameter class and height above sea level in Ilam forests ارزیابی کیفیت تنۀ درختان دانه‌زاد بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) در ارتباط با طبقۀ قطری و ارتفاع از سطح دریا در جنگل‌های ایلام 109 123 224180 10.22034/ijf.2025.475238.2006 FA جعفر حسین زاده دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام 0000-0002-5479-9044 یاسر کریمی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم جنگل، دانشگاه ایلام، ایلام نرگس پردل دانشجوی دکتری علوم جنگل، دانشگاه ایلام، ایلام 0009-0000-6535-1838 حمیدرضا ناجی دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام Journal Article 2024 09 17 Introduction: The Zagros oak forests, known for their exceptional environmental and economic significance, are facing significant threats such as deforestation, land-use changes, overgrazing, and agricultural encroachment. These pressures are severely affecting the health and vitality of the trees. Such damaging factors lead to trunk decay, dieback of crowns and trunks, the development of wounds and cavities, and other abnormalities. If this destructive trend continues, especially in the context of global warming, it could drastically reduce the population of forest species and pose a serious risk to the future of the Quercus brantii forests. This study aims to evaluate the visible trunk quality of oak trees in the Zagros forests to identify and analyze various forms of damage and defects, supporting efforts toward sustainable forest management and the preservation of forest health. Materials and Methods: This study evaluated the trunk quality of Quercus brantii trees across three elevation zones: the lower zone (Qalarang, 1150-1400 meters), the middle zone (Siwan, 1400-1650 meters), and the upper zone (Mansht, 1650-1900 meters) in the Zagros forests. To thoroughly assess trunk damage and defects, the Larrieu assessment model was utilized, which involves identifying and classifying defects into categories such as cavities, wounds, and other abnormalities based on the trees' external characteristics. This model is a valuable tool for understanding and managing tree health, enhancing forest conservation strategies, and the results indicate its effectiveness for the sustainable management of the Zagros forests. Results: The results of this study showed that trees in different altitudinal and diameter classes exhibit varying levels of damage. Trees with a diameter of less than 35 cm are more susceptible to various types of damage, such as wounds, cavities, and stem dieback. Additionally, trees in the second diameter class (over 35 cm) generally experience less damage. The highest level of damage was observed at lower elevations, especially among trees with diameters smaller than 35 cm, which sustained the most damage. Significant differences were found between diameter and elevation classes across the study areas, indicating the influence of ecological conditions and tree structure on their damage. Furthermore, human-induced degradation, livestock presence, economic motivations such as understory cultivation and coppicing in the lower elevation areas, lead to physiological weakening of trees, the creation of cavities and wounds, physical damage, and, consequently, dieback, decay, and a reduction in the number of healthy trees.. Conclusion: The findings indicate that the Larrieu model can serve as an effective and practical scientific tool for assessing and managing the Zagros forests in Ilam. By evaluating various indicators of forest health, this model provides natural resource managers with more accurate data on forest conditions, enabling them to make better-informed decisions for the conservation and restoration of these valuable ecosystems. Utilizing the Larrieu model can enhance sustainable management practices, reduce damage from unauthorized exploitation, and improve the resilience of the Zagros forest ecosystems. As such, this model plays a crucial role as an effective scientific tool in maintaining and strengthening the sustainability of the Zagros forests. مقدمه: جنگل‌های بلوط زاگرس با وجود ارزش‌های بی‌مانند زیست‌محیطی و اقتصادی، با چالش‌های متعددی از جمله قطع درختان، تغییر کاربری اراضی، چرای بی‌رویۀ دام و فعالیت‌های کشاورزی روبه‌رو هستند که فشار شدیدی بر سلامت و کیفیت درختان وارد می‌آورد. این عوامل مخرب سبب پوسیدگی در تنه، خشکیدگی تاج و تنه، ایجاد زخم و حفره و دیگر ناهنجاری‌ها می‌شود و تداوم این روند تخریبی، به‌ویژه تحت تأثیر گرمایش زمین، ممکن است به تضعیف جمعیت گونه‌های جنگلی و تهدید جدی برای آیندۀ جنگل‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) منجر شود. هدف این پژوهش ارزیابی کیفیت ظاهری تنۀ درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس به‌منظور شناسایی و تحلیل آسیب‌ها و نقایص گوناگون برای مدیریت پایدار و حفظ سلامت جنگل‌هاست. مواد و روش‌ها: در این تحقیق، به ارزیابی کیفیت تنۀ درختان بلوط ایرانی در سه طبقۀ ارتفاعی مختلف شامل پایین‌بند (قلارنگ 1400-1150 متر)، میان‌بند (سیوان 1650-1400 متر) و بالابند (مانشت 1900-1650 متر) در جنگل‌های زاگرس پرداخته شد. برای تحلیل جامع آسیب‌ها و نقایص تنۀ درختان، از الگوی ارزیابی لاریو استفاده شد که شامل شناسایی و طبقه‌بندی نقایص به دسته‌های مختلف مانند حفره‌ها، زخم‌ها و دیگر ناهنجاری‌ها براساس ظاهر درختان است. این الگو ابزار مفیدی برای درک و مدیریت وضعیت سلامت درختان و بهبود روش‌های حفاظت از جنگل‌ها به شمار می‌رود و نتایج مؤید کاربرد مؤثر این الگو در مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس است. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که درختان در طبقه‌های ارتفاعی و قطری مختلف، آسیب‌دیدگی‌های متفاوتی داشتند. درختان دارای قطر کمتر از ۳۵ سانتی‌متر بیشتر در معرض آسیب‌های مختلف مانند زخم‌ها، حفره‌ها و خشکیدگی در تنه بودند. درختان طبقۀ قطری دوم (بیشتر از ۳۵ سانتی‌متر) آسیب‌دیدگی کمتری داشتند. در ارتفاعات پایین‌بند، بیشترین آسیب‌دیدگی مشاهده شد و به‌ویژه درختان دارای قطر کمتر از ۳۵ سانتی‌متر آسیب‌های بیشتری را تجربه کردند. تفاوت‌های معنی‌داری بین طبقه‌های قطری و ارتفاعی در مناطق مختلف وجود داشت که نشان‌دهندۀ تأثیر شرایط اکولوژیکی و ساختار درختان بر آسیب‌دیدگی آنهاست. همچنین تخریب‌های انسانی، حضور دام، انگیزه‌های اقتصادی مانند کشت زیرآشکوب و سرشاخه‌زنی در منطقۀ پایین‌بند موجب ضعف فیزیولوژیک درختان، ایجاد حفره و زخم، آسیب‌های فیزیکی و درنتیجه خشکیدگی، زوال درخت و کاهش پایه‌های درختان سالم شد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که الگوی لاریو در جنگل‌های زاگرس ایلام به‌عنوان یک ابزار علمی کارآمد و مؤثر می‌تواند نقش مهمی در ارزیابی و مدیریت این جنگل‌ها داشته باشد. این الگو با سنجش شاخص‌های مختلف، وضعیت سلامت جنگل‌ها را ارزیابی می‌کند. این ارزیابی‌ها به مدیران منابع طبیعی امکان می‌دهد که با اطلاعات دقیق‌تری درباره وضعیت جنگل‌ها، تصمیمات مؤثرتری برای حفظ و احیای این منابع ارزشمند بگیرند. استفاده از الگوی لاریو می‌تواند به بهبود مدیریت پایدار، کاهش آسیب‌های ناشی از بهره‌برداری غیرمجاز و افزایش پایداری اکوسیستم‌های جنگلی زاگرس کمک کند. به این ترتیب، این الگو به‌عنوان یک ابزار علمی مؤثر، نقش کلیدی در حفظ و تقویت پایداری جنگل‌های زاگرس دارد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_224180_481dc00fc579b405f734df01160d6eea.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 Spatial Modeling of Wildfire Susceptibility Based on the Impact of Forest Roads Using Machine Learning Methods in the Western Forests of Mazandaran Province مدل‌سازی مکانی حساسیت‌پذیری آتش‌سوزی براساس تأثیر جادۀ جنگلی با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین در جنگل‌های غرب استان مازندران 125 143 224182 10.22034/ijf.2025.437484.1968 FA سید عطاءاله حسینی استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران 0000-0002-5322-2905 نیما شفیعی کیگاسری دانش‌آموختۀ دکتری عمران و بهره‌برداری جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران 0009-0008-2575-0461 حمید رضا پورقاسمی استاد بخش علوم خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز 0000-0003-2328-2998 Journal Article 2024 03 05 Introduction: The Hyrcanian forests are considered valuable biological assets due to their biodiversity and ecosystem functions. Wildfires in natural resource areas are among the crises that cause irreparable damage to ecosystems. Therefore, the purpose of this study is to investigate and model the spatial relationship of the forest road network and wildfire susceptibility using modern machine learning methods in the cities of Tankabon and Ramsar. Materials and methods: The factors affecting wildfire occurrence including land use, distance from the road, height above sea level, soil, typology, road density, climate and slope direction, including existing roads, were investigated and their sensitivity maps were obtained using the Random Forest machine learning method and maximum entropy statistical method. In order to evaluate the models used by receiver operating characteristic curves and the area under the curves and by the response curves and the jackknife test, the percentage of importance of each parameter in the occurrence of wildfire occurrence and its influence in modeling were determined. Results: According to Maximum Entropy method, the percentage of importance and participation of the effective factors in the wildfire potential show that the most influencing variables on the fire susceptibility model are height above sea level ( 76%), distance from the road (9.1%), land use (5.4%). Also, based on the Random Forest model, the parameter of height above sea level with an average of 0.10%, distance from the road 0.9%, land use and vegetation 0.4% have the highest effect. The response curve for distance from the road and road density indicate an increased occurrence of wildfire near roads, and roads play a significant role in the occurrence of fire in the region. Conclusion: The wildfire spatial susceptibility maps show that road distance is an important factor that greatly influences wildfire potential; that is, it can both increase the likelihood of fire occurrence and, conversely, affect fire suppression. مقدمه: جنگل‌های هیرکانی به لحاظ ارزش‌های زیستی و اکوسیستمی، از دارایی‌های بیولوژیکی گرانبها به شمار می‌روند. آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی از بحران‌هایی است که خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بوم‌سازگان وارد می‌کند. هدف این پژوهش، بررسی و مدل‌سازی ارتباط مکانی شبکۀ جاده‌های جنگلی و حساسیت‌پذیری آتش‌سوزی است. مواد و روش‌ها: عوامل مؤثر بر آتش‌سوزی شامل کاربری اراضی، فاصله از جاده، ارتفاع از سطح دریا، خاک، تیپولوژی، تراکم جاده، اقلیم و جهت شیب جاده‌های موجود بررسی و نقشۀ حساسیت آنها با استفاده از روش یادگیری ماشین مدل‌سازی جنگل تصادفی و روش آماری آنتروپی بیشینه تولید شد. با ارزیابی مدل‌های مورد استفاده توسط منحنی‌های مشخصۀ عملکرد و سطح زیر منحنی و منحنی‌های پاسخ و آزمون جک نایف، درصد اهمیت هر پارامتر در وقوع آتش‌سوزی و میزان اثرگذاری هر پارامتر در مدل‌سازی تعیین شد. یافته‌ها: درصد اهمیت و مشارکت عوامل مؤثر در پتانسیل آتش‌سوزی برمبنای روش حداکثر آنتروپی نشان‌دهندۀ آن است که تأثیرگذارترین متغیرها بر مدل حساسیت‌پذیری وقوع آتش‌سوزی عبارت‌اند از ارتفاع از سطح دریا با 76 درصد، فاصله از جاده با 1/9 درصد و کاربری اراضی با 4/5 درصد. برمبنای مدل‌سازی تصادفی نیز به‌ترتیب بیشترین اثر را پارامترهای ارتفاع از سطح دریا با میانگین 1/0 درصد، فاصله از جاده با 9/0 درصد و کاربری اراضی و پوشش گیاهی با 4/0 درصد دارند. منحنی پاسخ فاصله از جاده و تراکم جاده بیانگر افزایش رخداد آتش‌سوزی نزدیک به جاده است و جاده‌ها نقش بسزایی در وقوع آتش‌سوزی در منطقه دارند. نتیجه‌گیری: نقشه‌های حساسیت‌پذیری مکانی آتش‌سوزی نشان می‌دهد که فاصله از جاده، عامل مهمی است که تأثیر زیادی بر پتانسیل آتش‌سوزی دارد، یعنی می‌تواند بر افزایش رخداد و برعکس بر مهار آتش تأثیر بگذارد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_224182_4413bf3ca756e194c872e093035a95d4.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 1 2025 05 22 The structure of Juniper forest stands (Juniperus excelsa M. Bieb.) in protected and unprotected plots of North Khorasan province (case study: Saluk region) ساختار توده‌های جنگلی ارس (Juniperus excelsa M. Bieb.) در قطعه‌های قرق و غیرقرق استان خراسان شمالی (مطالعۀ موردی: منطقۀ سالوک) 145 158 214159 10.22034/ijf.2025.475176.2005 FA نادیا کمالی دانشیار، بخش تحقیقات مرتع، موسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0003-0898-2435 خسرو ثاقب طالبی استاد، بخش تحقیقات جنگل، موسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0001-6831-7125 پژمان پرهیزکار دانشیار، بخش تحقیقات مرتع، موسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0002-4237-2182 مجید حسنی کارشناس، بخش تحقیقات جنگل، موسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0001-7596-7329 هومن روانبخش استادیار، بخش تحقیقات جنگل، موسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0003-0990-0112 سید موسی صادقی استادیار، بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2024 09 07 Introduction: Understanding the structure of forest stands, particularly in Irano-Turanian regions, is essential for effective management and conservation efforts in semi-arid and arid areas. A thorough understanding of forest structure, including species distribution, tree size, and spatial patterns, enables more accurate assessments of ecological status, predictions of forest responses to environmental changes, and ultimately, the adoption of more efficient management decisions. This study aimed to investigate the structure of juniper stands in two one-hectare plots (protected and unprotected) in the Saluk region of North Khorasan province, Iran. Materials and Methods: For a comprehensive analysis of the forest stand structure, all trees in each one-hectare plot were assessed. Quantitative parameters such as DBH, total height, and crown diameter in two perpendicular directions were measured. The spatial distribution of trees within each plot was determined by measuring the distance and azimuth of each tree. Statistical analyses were then performed to compare the structural characteristics and spatial patterns between the two plots. Results: The results showed that the spatial distribution of juniper trees in the unprotected plot was random. While in the protected plot, this pattern changed to a regular one at close distances and to a random one and finally to a clustered pattern as the distance increased. The number of juniper trees per hectare was 84 in the protected plot compared to 31 in the unprotected one. There was no significant difference between the average crown area (12.2 ± 1.1 vs. 13.5 ± 2.8 m2), DBH (16.9 ± 0.7 vs. 16.6 ± 1.4 cm) and height (3.9±0.5 vs. 3.5±0.1m) of juniper trees in protected and unprotected plots. The average crown area of all species in the protected plot (9.5±0.8 m2) showed a significant difference from the unprotected one (6.4±1.0 m2). Conclusion: Considering the situation of crown cover percentage and the spatial distribution pattern of all trees and also juniper trees in the investigated plots as well as the density of trees which is in the low range of the density of juniper stands reported by other researchers, it is necessary to apply restoration management, development and conservation in these forests. مقدمه: درک ساختار توده‌های جنگلی، به‌ویژه در مناطق ایران و توران که با چالش‌های جدی مانند تغییرات اقلیمی و بهره‌برداری بی‌رویه مواجه‌اند، برای مدیریت مؤثر و پایدار این اکوسیستم‌های حساس حیاتی است. شناخت دقیق ساختار جنگل، از جمله توزیع گونه‌ای، اندازۀ درختان و الگوهای مکانی، امکان ارزیابی دقیق‌تر وضعیت اکولوژیکی، پیش‌بینی پاسخ جنگل به تغییرات محیطی و در نهایت، اتخاذ تصمیم‌های مدیریتی کارآمدتر را فراهم می‌آورد. در این پژوهش، ساختار توده‌های جنگلی ارس در دو قطعه نمونۀ یک هکتاری (قرق و غیرقرق) از منطقۀ سالوک در استان خراسان شمالی بررسی شد. مواد و روش‌ها: به‌منظور تحلیل جامع ساختار توده‌های جنگلی، در هر یک از قطعات نمونۀ یک هکتاری، همۀ درختان بررسی شدند. مشخصه‌های کمّی درختان مانند قطر برابرسینه، ارتفاع کل و قطر تاج در دو جهت عمود بر هم اندازه‌گیری شد. توزیع فضایی درختان با استفاده از اندازه‌گیری فاصله و آزیموت تعیین شد. تحلیل‌های آماری برای مقایسۀ ویژگی‌های ساختاری و الگوهای فضایی بین دو قطعه انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که الگوی پراکنش مکانی درختان ارس در قطعۀ غیرقرق تصادفی بود. درحالی که در منطقۀ قرق، این الگو در فواصل نزدیک حالت منظم بود و با افزایش فاصله، به تصادفی و در نهایت خوشه‌ای تغییر حالت داد. تعداد درختان ارس در هکتار، در منطقۀ قرق 84 اصله در مقابل 31 اصله در منطقۀ غیرقرق بود. اختلاف معنی‌داری بین میانگین سطح تاج (1/1±2/12 در مقابل 8/2±5/13 متر مربع در هکتار)، قطر برابرسینه (7/0±9/16 در مقابل 4/1±6/16 سانتی‌متر) و ارتفاع (5/0±9/3 در مقابل 1/0±5/3 متر) درختان ارس در مناطق قرق و غیرقرق مشاهده نشد. میانگین سطح تاج تمام گونه‌ها در منطقۀ قرق (8/0±5/9 متر مربع در هکتار) اختلاف معنی‌داری با غیرقرق (0/1± 4/6 متر مربع در هکتار) نشان داد. نتیجه‌گیری: با توجه به وضعیت درصد پوشش تاجی و الگوی پراکنش مکانی کل درختان و همچنین درختان ارس در قطعه‌های تحت بررسی و همچنین تراکم درختان که در محدودۀ کم‌تراکم توده‌های ارس گزارش‌شده توسط سایر پژوهشگران است، اعمال مدیریت احیا، توسعه و حفاظت در این جنگل‌ها ضروری به نظر می‌رسد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_214159_76e3a337edcaa4260f815382d5193d26.pdf