انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Assessing Forest Structure and Biodiversity in Community Forests and the Spatial Distribution of Local Disturbances ارزیابی ساختار جنگل و تنوع زیستی در جنگل‌های اجتماعی و توزیع مکانی اختلالات محلی 511 530 212576 10.22034/ijf.2024.413621.1942 FA سواک بهاتا دانشجو، دانشگاه لاوال، گروه علوم چوب و جنگل، کبک، کانادا راجیو جوشی استادیار، دانشکده مدیریت منابع طبیعی، دانشکده جنگلداری، دانشگاه کشاورزی و جنگلداری، کاتاری-۵۶۳۱۰، اودایاپور، نپال. سانتوش غیمیره دانشجو، دانشکده جنگلداری، دانشگاه کشاورزی و جنگلداری، هتاودا-۴۴۱۰۷، نپال. Journal Article 2023 08 27 Understanding forest structure, biodiversity, and local disturbance patterns is critical for effective community forest management, yet such integrated assessments remain limited. This study evaluates forest structure, plant biodiversity, and the spatial distribution of local disturbances in three community forests (Banelpokhari, Okhardhara, and Suntalidada) located in Godawari Municipality, Nepal. Using a systematic random sampling design, 90 circular plots were established to measure trees (500 m²), poles (100 m²), saplings (25 m²), and seedlings (10 m²). Biodiversity indices (Shannon–Wiener, evenness, richness, Importance Value Index) were computed, and Sentinel-2A imagery (2017 and 2022) was analyzed using NDVI to assess land cover changes. Results show that Pinus roxburghii was the dominant species across all forests, with the highest IVI (281.25) in Okhardhara CF. Suntalidada CF exhibited the greatest Shannon–Wiener diversity (H' = 3.52), evenness (0.96), and species richness (25). Forest structure revealed the highest stem density in the 0–10 cm diameter and 0–5 m height classes, and the lowest in >40 cm and >20.1 m classes. Key disturbances included road development, encroachment, soil erosion, and illegal logging. From 2017 to 2022, dense forest cover decreased by 9% (Banelpokhari), 19% (Okhardhara), and 11% (Suntalidada), with concurrent increases in sparse vegetation and infrastructure. These findings underscore the need for targeted conservation interventions, adaptive management, and collaborative approaches to mitigate anthropogenic pressures and sustain biodiversity in community-managed forests. مطالعه ساختار و تنوع زیستی جنگل‌های اجتماعی، همراه با بررسی آسیب‌پذیری آن‌ها در برابر اختلالات محلی، هم در سطح محلی و هم در سطح جهانی بسیار محدود است. بنابراین، این مطالعه با هدف ارزیابی ساختار جنگل و تنوع زیستی در جنگل‌های اجتماعی و تحلیل توزیع مکانی اختلالات محلی انجام شد. برای این منظور، سه جنگل اجتماعی – بانلپوکاری، اوکارداره و سونتالیدادا – واقع در شهرداری گوداواری، نپال، به عنوان مناطق مطالعاتی انتخاب شدند. تفاوت اصلی میان این سه جنگل اجتماعی در شیوه‌های مدیریت جنگل و میزان وابستگی محلی به منابع جنگلی است. هر سه جنگل اجتماعی در ارتفاعات مشابه قرار دارند که منجر به عوامل محلی مشابه و در نهایت توزیع گونه‌ای و تنوع زیستی مشابه می‌شود. در این پژوهش از روش نمونه‌برداری تصادفی منظم استفاده شد و ۹۰ قطعه نمونه در سه جنگل اجتماعی احداث گردید. این قطعات نمونه شامل مناطق دایره‌ای با مساحت ۵۰۰ متر مربع برای درختان، ۱۰۰ متر مربع برای نهال‌های متوسط و ۲۵ متر مربع برای نهال‌های کوچک بود که قطر و ارتفاع گیاهان در مراحل مختلف رشد اندازه‌گیری شد. همچنین قطعات نمونه کوچک‌تر ۱۰ متر مربعی برای شمارش دانهال‌ها در نظر گرفته شد. اختلالات جنگلی از طریق مشاهدات مستقیم میدانی شناسایی شدند و شامل عواملی مانند توسعه جاده، خطوط انتقال، فرسایش خاک، تجاوز، بیماری، علف‌های هرز، تفریح و قطع غیرقانونی درختان بود. از تصاویر ماهواره‌ای Sentinel-2A برای سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۲ استفاده شد. شاخص‌های تنوع زیستی از جمله شاخص ارزش اهمیت (IVI) محاسبه شدند. مقادیر شاخص تفاوت نرمال‌شده پوشش گیاهی (NDVI) از تصاویر استخراج و متعاقباً برای نقشه‌برداری طبقه‌بندی استفاده شدند. نتایج نشان داد که Pinus roxburghii شایع‌ترین گونه در هر سه جنگل اجتماعی بود. به طور خاص، جنگل اجتماعی اوکارداره بالاترین IVI را برای P. roxburghii با مقدار ۲۸۱.۲۵ نشان داد. در مورد شاخص تنوع شانون-وینر (H')، جنگل اجتماعی سونتالیدادا بالاترین تنوع (۳.۵۲) را نشان داد که جنگل اجتماعی اوکارداره (۳.۲۲) و جنگل اجتماعی بانلپوکاری با کمترین تنوع (۱.۹۵) در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. همچنین، جنگل اجتماعی سونتالیدادا بالاترین سطح یکنواختی (۰.۹۶) و غنای گونه‌ای (۲۵) را نشان داد. در مورد ساختار جنگل، بیشترین تراکم در کلاس قطری ۰-۱۰ سانتی‌متر و کلاس ارتفاعی ۰-۵ متر مشاهده شد. در مقابل، کمترین تراکم در کلاس قطری بیش از ۴۰ سانتی‌متر و کلاس ارتفاعی بالای ۲۰.۱ متر یافت شد. در هر سه جنگل اجتماعی، عوامل مؤثر بر ساختار جنگل و تنوع زیستی شامل توسعه جاده، خطوط انتقال، فرسایش خاک، تجاوز، بیماری، علف‌های هرز، تفریح و قطع غیرقانونی درختان بود. مساحت جنگل متراکم در جنگل‌های اجتماعی بانلپوکاری، اوکارداره و سونتالیدادا در سال ۲۰۱۷ به ترتیب ۷۱.۹۲ هکتار، ۷۲.۲۰ هکتار و ۱۰۴.۶۹ هکتار اندازه‌گیری شد. با این حال، تا سال ۲۰۲۲، این مناطق به جنگل‌های پراکنده تبدیل شده بودند که به ترتیب ۶۵.۶۳ هکتار، ۵۶.۸۳ هکتار و ۹۲.۳۴ هکتار اندازه‌گیری شدند. این نشان‌دهنده نرخ کاهش تقریبی ۹٪، ۱۹٪ و ۱۱٪ برای سه جنگل اجتماعی در طول دوره پنج‌ساله است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_212576_3c9fac38445503307b83e0e47e9149ce.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Timber Smuggling Criminology and Environmental Justice: The Perspective of Forest Guards in the Southern Forests of Guilan جرم شناسی قاچاق چوب و عدالت محیط زیستی: دیدگاه محافظان جنگل در جنگلهای جنوب استان گیلان 531 547 231273 10.22034/ijf.2025.501658.2034 FA حمیدرضا افرندسرخنی دکتری حقوق و سیاست جنگل، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، تهران، ایران 0009-0001-6846-160X رامین نقدی استاد گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران 0000-0002-6671-0369 فریبرز دلیری دانشجوی کارشناسی ارشد گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران ایمان خسروی دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی پایدار، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2025 01 25 The importance of the Hyrcanian forests, along with the growing wave of environmental concerns about their protection, as well as certain political orientations, led to the Iran’s Sixth Development Plan law banning any timber utilization of forest trees. This ban, which became known as the Forest Breathing Plan, has been viewed by many forest experts as a disregard for the multiple functions of forests, a weakening of Principle 45 of the Constitution, destruction of national wealth and Anfal, layoffs of workers, forest rangers, and chainsaw technicians, leaving them in the abyss of inaction and unemployment, and sometimes creating or strengthening a sense of revenge against the forests and the Natural Resources and Watershed Organization, manifesting in aiding, accessary or stewardship in the crime of timber smuggling. In contrast, the main arguments of those in favor of the Breathing Plan focused on banning forest harvesting, citing the need to protect the Hyrcanian forests as a biosphere reserve, avoiding encroachment on forests by relying on supplying the required wood through imports and tree plantations, allocating budget for forest protection by Parliament, and similar matters. Either way the cessation of wood harvesting from forest trees has led to a shortage of wood production, increased demand from the wood industry, and rising prices. As a result of local poverty and the greed of some smugglers, the forests have become vulnerable to timber smuggling. This situation undermines the establishment of environmental justice between those who commit smuggling for subsistence purposes compared to professional smugglers. The present study attempts to examine the perspectives of forest guards of the Rostam-Abad Natural Resources Unit in dealing with timber smuggling, using open and semi-structured focus group interview techniques. The interview was recorded and transcribed in Word software and analyzed with NVivo software. From the perspective of the Forest Security Unit, the most important reason for resorting to smuggling is the high profits from selling smuggled timber. Also, the lack of organizational transportation vehicles and the lack of legal protection against smugglers are among the most important challenges for the guards. In their opinion, spreading a culture of respect to environment, seeking help from local people, making a sense of belonging to the forest in forest dwellers, and being aware of the heavy fines for timber smuggling are the most important social and cultural solutions to combat this crime. Additionally, the main policy to combat timber smuggling is stated to be inter-sectoral cooperation between organizations. According to interviewees, the performance of the Natural Resources Organization in combating timber smuggling is considered successful and acceptable, especially after the increase in the number of security companies since 2018. Finally, the research concludes that revising the implementation of the Breathing Plan and the cessation of forest timber utilization, amending laws related to tree felling and formulation of new and positive policies to combat timber smuggling, are among the most important solutions in the southern forests of Guilan province. اهمیت جنگل‌های هیرکانی در کنار موج فزاینده نگرانی‌های زیست‌محیطی در خصوص حفاظت از این جنگل‌ها و برخی جهت‌گیری‌های سیاسی دیگر، موجب شد تا در قانون برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران، هرگونه بهرهبرداری چوبی از درختان جنگلی ممنوع شود. این ممنوعیت که به طرح تنفس جنگل معروف شد، از نظر بسیاری از کارشناسان جنگل کشور بیتوجهی نسبت به کارکردهای چندگانه جنگلها و موجب تضعیف اصل 45 قانون اساسی، نابودی ثروت ملی و انفال، بیکاری کارگران، جنگلبانان، تکنسینهای ارهموتوری و رهاکردن آنان در ورطه بیعملی و بعضاً ایجاد و تقویت حسّ انتقام ایشان نسبت به جنگلها و نیز سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در قالب همکاری، معاونت ویا مباشرت در جرم قاچاق چوب شده است. در مقابل، عمده استدلال موافقان طرح تنفس بر ممنوعیت برداشت از جنگل ها، استناد به لزوم حفاظت از جنگل های هیرکانی به عنوان ذخیره گاه زیست کره، عدم تجاوز به جنگل با تکیه بر تامین چوب مورد نیاز از طریق واردات و درختکاری، اختصاص بودجه برای حفاظت از جنگل ها توسط مجلس و مواردی از این دست بود. به هر روی، توقف برداشت چوبی از درختان جنگلی منجر به کمبود تولید چوب، افزایش تقاضا از سوی صنایع چوب و افزایش قیمت آن شده است. در نتیجه فقر مردم محلی و طمع برخی از قاچاقچیان، جنگلها در برابر قاچاق چوب آسیب پذیر شدهاند. این وضعیت برقراری عدالت زیست محیطی را بین کسانی که برای مقاصد معیشتی قاچاق میکنند در مقایسه با قاچاقچیان حرفهای تضعیف میکند. پژوهش حاضر سعی دارد با استفاده از تکنیک مصاحبه گروهی باز و نیمه ساختاریافته، دیدگاه جنگلبانان واحد منابع طبیعی رستم آباد را در برخورد با قاچاق چوب بررسی کند. مصاحبه ضبط و در نرم افزار Word ثبت و با نرم افزار NVivo مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از دیدگاه یگان حفاظت جنگل، مهمترین دلیل روی آوردن به قاچاق، سود بالای ناشی از فروش الوار قاچاق است. همچنین نبود وسایل حمل و نقل سازمانی و عدم حمایت قانونی در برابر قاچاقچیان از مهمترین چالشهای یگان حفاظت میباشند. به عقیده آنها گسترش فرهنگ احترام به محیط زیست، کمک گرفتن از مردم محلی، تعلق جنگلنشینان به جنگل و آگاهی از جریمههای سنگین قاچاق چوب از مهمترین راهکارهای اجتماعی و فرهنگی برای مقابله با این جرم است. همچنین سیاست اصلی مبارزه با قاچاق چوب، همکاری بین بخشی بین سازمانها عنوان شده است. به گفته مصاحبه شوندگان، عملکرد سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در مبارزه با قاچاق چوب به ویژه پس از افزایش تعداد شرکتهای حفاظتی از سال 1397 موفق و قابل قبول تلقی میشود. در نهایت، پژوهش به این نتیجه میرسد که بازنگری در پیادهسازی طرح تنفس و توقف بهره برداری چوبی از درختان جنگلی، لزوم اصلاح قوانین مرتبط با قطع درختان و تدوین سیاستهای جدید و مثبت در مبارزه با قاچاق چوب، از مهمترین راهکارهای مبارزه با قاچاق چوب در جنگلهای جنوب استان گیلان است.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_231273_4369596fa19924f663ad29c25de2364e.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Evaluation of the Lack of Implementation of Maintenance Operations on Forest Road Pavements ارزیابی عدم اجرای عملیات تعمیر و نگهداری روسازی جادههای جنگلی 549 558 243803 10.22034/ijf.2025.472555.2004 FA یاسر زارع دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران. رامین نقدی استاد گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران. 0000-0002-6671-0369 اسماعیل قجر استادیار گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران. Journal Article 2024 08 22 The cost of maintaining forest roads is an important factor in forest management and is related to pavement deterioration and the identification of factors affecting the pavement. The aim of this study was to evaluate the deterioration of forest road pavements over a four-year period in watershed 25 of Shenroud in Guilan Province. For this purpose, 213 sample plots were selected through systematic random sampling and measured. In each sample plot, the pavement deterioration index was measured based on seven indicators: deteriorated cross-section, deteriorated drainage, dust production, corrugation, potholes, ruts, and soil mass loss. Friedman test, analysis of variance, and Duncan’s test were used to analyze the data. The results showed that over time, deterioration caused by cross-section, roadside drainage, dust production, corrugation, and soil mass loss increased, and there was a statistically significant difference between the beginning and the end of the study period. The mean depth (from 4.57 to 4.77 cm), area (from 4.44 to 4.50 cm²), and number of potholes (from 1.23 to 2.20), as well as the mean depth (from 1.95 to 2.00 cm), area (from 1.22 to 1.24 cm²), and number of ruts (from 0.43 to 0.45), showed an increasing trend. The statistical results showed that there was a significant difference between the number of potholes in different years, while there was no significant difference among pothole area and depth or rut area, depth, and number across the different study periods. The results of Duncan’s mean comparison test also showed that there was a significant difference between the average number of potholes created at the end of the study period (2023) and at the beginning of the period (2020). In general, the results of this study show the importance of carrying out continuous maintenance operations and the need to use evaluation indicators in planning forest road pavement maintenance. هزینههای تعمیر و نگهداری جادههای جنگلی یکی از عوامل مهم در مدیریت جنگل است و با زوال روسازی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن ارتباط دارد. هدف این مطالعه، ارزیابی میزان تخریب روسازی جادههای جنگلی طی یک دوره چهار ساله در حوزه آبخیز 25 شنرود در استان گیلان بود. بدین منظور، تعداد 213 قطعه نمونه با استفاده از روش نمونهبرداری تصادفی منظم انتخاب و مورد اندازهگیری قرار گرفت. در هر قطعه نمونه، شاخص زوال روسازی براساس هفت معیار شامل: مقطع عرضی تخریب شده، زهکشی تخریب شده، تولید غبار، کرکرهای شدن، چاله، شیار و سستی توده خاک اندازهگیری شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل دادهها از آزمونهای آماری فریدمن، تجزیه واریانس و دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد که با گذشت زمان، میزان تخریب ناشی از مقطع عرضی، زهکشی کنار جاده، تولید غبار، کرکرهای شدن و سستی توده خاک افزایش یافته است و از نظر آماری نیز اختلاف معنیداری بین ابتدا و انتهای دوره بررسی شده وجود دارد. میانگین عمق (از 57/4 به 77/4 سانتیمتر)، مساحت (از 44/4 به 50/4 سانتیمترمربع) و تعداد (از 23/1 به 20/2) چاله و همچنین میانگین عمق (از 95/1 به 00/2 سانتیمتر)، مساحت (از 22/1 به 24/1 سانتیمترمربع) و تعداد (از 43/0 به 45/0) شیار روند افزایشی دارد. نتایج آماری نشان داد که بین تعداد چالهها در سالهای مختلف اختلاف معنیداری وجود دارد، در حالی که بین مساحت و عمق چالهها و همچنین مساحت، عمق و تعداد شیارها در دورههای مختلف مطالعه اختلاف معنیداری مشاهده نشد. نتایج آزمون مقایسه میانگین دانکن نیز نشان داد که بین میانگین تعداد چالههای ایجاد شده در پایان دوره مطالعه (سال 1402) و ابتدای دوره (سال 1399) تفاوت معنیداری وجود دارد. بهطور کلی، نتایج این پژوهش بر اهمیت انجام عملیات تعمیر و نگهداری مستمر و همچنین ضرورت استفاده از شاخصهای ارزیابی در برنامهریزی نگهداری روسازی جادههای جنگلی تاکید دارد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_243803_365a597a7850e5e042d68d80f9cf8646.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Evaluating Timber Volume Discrepancies in Teak Plantations of the Sagarnath Forest Development Project, Nepal: A Comparative Study Evaluating Timber Volume Discrepancies in Teak Plantations of the Sagarnath Forest Development Project, Nepal: A Comparative Study 559 569 231425 10.22034/ijf.2025.492785.2023 FA Anish Baral Tribhuvan University, Institute of Forestry, Pokhara Campus, Pokhara. Rajeev Joshi College of Natural Resource Management, Faculty of Forestry, Agriculture and Forestry University, Katari-56310, Udayapur, Nepal. Santosh Ghimire Faculty of Forestry, Agriculture and Forestry University, Hetauda-44107, Nepal. Aman Prabhakar College of Natural Resource Management, Faculty of Forestry, Agriculture and Forestry University, Katari-56310, Udayapur, Nepal. Pramod Subedi Faculty of Forestry, Agriculture and Forestry University, Hetauda-44107, Nepal. 0009-0004-0608-8346 Journal Article 2024 12 07 Accurate forest biomass estimation, productivity, yield regulation, and carbon stock rely on precise volume prediction at both the individual tree and stand levels. This study, titled “Comparison of Standing and After-Felled Volume of Timber in Teak Plantation in the Sagarnath Forest Development Project, Nepal,” was conducted in the Sagarnath Forest Development Project (SFDP) in Sarlahi District. The primary objective of this research was to calculate the disparity in timber volume before and after harvesting in a teak forest. The 2D felling site provided 150 sample trees for data collection. Before felling, the diameter at breast height (DBH) of standing trees was measured using a diameter tape, tree height was measured with a range finder, and tree quality class was determined based on community forest inventory guidelines. After felling, the total length of the log, girth at the mid-length of the log, and the length and diameter of hollowness and the depth of the buttress were measured using a measuring tape. To compute timber volume before felling, the formula defined in the Community Forest Resource Inventory Guideline, 2061 was utilized, while the quarter-girth formula was employed to calculate timber volume after felling. The findings indicated an overestimation of 696.80 cubic feet of timber before harvesting. A 95% confidence interval F-test demonstrated a significant difference in timber volume before and after felling. There was a loss of 14.58 cu. ft of timber volume due to hollowness in the tree, and 83.10 cu. ft of timber was lost due to buttresses. Likewise, a difference in volume was observed based on quality class due to inaccurate classification. Accurate forest biomass estimation, productivity, yield regulation, and carbon stock rely on precise volume prediction at both the individual tree and stand levels. This study, titled “Comparison of Standing and After-Felled Volume of Timber in Teak Plantation in the Sagarnath Forest Development Project, Nepal,” was conducted in the Sagarnath Forest Development Project (SFDP) in Sarlahi District. The primary objective of this research was to calculate the disparity in timber volume before and after harvesting in a teak forest. The 2D felling site provided 150 sample trees for data collection. Before felling, the diameter at breast height (DBH) of standing trees was measured using a diameter tape, tree height was measured with a range finder, and tree quality class was determined based on community forest inventory guidelines. After felling, the total length of the log, girth at the mid-length of the log, and the length and diameter of hollowness and the depth of the buttress were measured using a measuring tape. To compute timber volume before felling, the formula defined in the Community Forest Resource Inventory Guideline, 2061 was utilized, while the quarter-girth formula was employed to calculate timber volume after felling. The findings indicated an overestimation of 696.80 cubic feet of timber before harvesting. A 95% confidence interval F-test demonstrated a significant difference in timber volume before and after felling. There was a loss of 14.58 cu. ft of timber volume due to hollowness in the tree, and 83.10 cu. ft of timber was lost due to buttresses. Likewise, a difference in volume was observed based on quality class due to inaccurate classification.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_231425_9baa786212825523d38541fcfeb8e813.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Genetic diversity in Quercus petraea Liebl. of North West of Iran based on SCoT markers تنوع ژنتیکی گونه بلوط سفید (Quercus petraea Liebl.) در شمال غرب ایران بر اساس نشانگرهای SCoT 571 580 243806 10.22034/ijf.2025.490673.2020 FA یوسف محمدی استادیار، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمات تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0001-5231-1546 شیوا قیطران پور سهریق دکترا، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران سجاد قنبری استاد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، ایران 0000-0002-6568-1025 Journal Article 2024 12 07 The Arasbaran forest is one of the genetic hotspots of the biosphere due to its high species diversity, and the white oak species plays a special role in the composition and diversity of the biological elements of Arasbaran forests. In this regard, it is necessary and important to evaluate the genetic diversity of the identified seed production area of white oak. In this research, the genetic diversity within and between seven different white oak populations, including 49 different trees, was investigated using the SCoT molecular marker. A total of 129 alleles were observed for these markers, and 100% of the produced alleles were polymorphic. The number of alleles varied from 16 to 29, with marker SCoT41 having the highest number at 29 alleles and marker SCoT7 having the lowest number at 16 alleles. Analysis of molecular variance (AMOVA) showed that 90% of the observed genetic diversity was distributed within populations, while 10% occurred among populations, suggesting that genetic variability within populations was more significant than that among populations. Based on the UPGMA dendrogram, individuals were partitioned into six distinct clades, and according to the UPGMA and PCA patterns, geographical proximity has not played an important role in the formation of the genetic structure of these populations. This research has provided initial insight into the genetic diversity within and between different populations of the Arasbaran white oak species. As a result, it is suggested that, by studying other markers, useful information for conservation and management measures for this valuable species can be obtained. جنگل ارسباران به دلیل تنوع گونه‌ای بالا، یکی از نقاط داغ ژنتیکی زیست‌کره است و گونه بلوط سفید نقش ویژه‌ای در ترکیب و تنوع عناصر زیستی جنگل‌های ارسباران ایفا می‌کند. در این راستا، ارزیابی تنوع ژنتیکی محاوط بذرگیری شناسایی شده بلوط سفید ضروری و مهم است. در این تحقیق، تنوع ژنتیکی درون و بین هفت جمعیت مختلف بلوط سفید شامل ۴۹ درخت مختلف، با استفاده از نشانگر مولکولی SCoT بررسی شد. در مجموع ۱۲۹ آلل برای این نشانگرها مشاهده شد و ۱۰۰ درصد آلل‌های تولید شده، چندشکل بودند. تعداد آلل‌ها از ۱۶ تا ۲۹ متغیر بود که نشانگر SCoT41 با ۲۹ آلل بیشترین تعداد و نشانگر SCoT7 با ۱۶ آلل کمترین تعداد را داشتند. تجزیه واریانس مولکولی (AMOVA) نشان داد که 90 درصد از تنوع ژنتیکی مشاهده شده در درون جمعیت‌ها و 10 درصد در بین جمعیت‌ها توزیع شده است، که نشان می‌دهد تنوع ژنتیکی در درون جمعیت‌ها قابل توجه‌تر از بین جمعیت‌ها است. بر اساس دندروگرام UPGMA، افراد به شش کلاد مجزا تقسیم شدند و طبق الگوهای UPGMA و PCA، نزدیکی جغرافیایی نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار ژنتیکی این جمعیت‌ها نداشته است. این تحقیق بینش اولیه‌ای در مورد تنوع ژنتیکی درون و بین جمعیت‌های مختلف گونه بلوط سفید ارسباران ارائه داده است. در نتیجه، پیشنهاد می‌شود با مطالعه سایر نشانگرها، اطلاعات مفیدی برای اقدامات حفاظتی و مدیریتی این گونه ارزشمند جمع‌آوری شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_243806_87ec1bbb4e0533c348ad45224564c86f.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 GIS-Based Evaluation of Fire Station Accessibility in Zawita, Duhok ارزیابی مبتنی بر سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) از دسترسی‌پذیری ایستگاه‌های آتش‌نشانی در زاویته، دهوک 581 596 243808 10.22034/ijf.2026.543401.2065 FA آری عبدالخالق عبدالقادر دانشجوی دکتری علوم جنگل، گروه جنگلداری، دانشکده علوم مهندسی کشاورزی، دانشگاه دهوک، عراق 0009-0002-1872-2020 عبدالخالق آل طائی استاد، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه موصل، عراق 0000-0002-6413-1478 محمدامین یاسین طه استادیار، گروه جنگلداری، دانشکده علوم مهندسی کشاورزی، دانشگاه دهوک، عراق 0000-0002-6828-0665 Journal Article 2025 08 26 Wildfires present a major threat to the ecologically valuable forests of the Zawita District in northern Iraq, where anthropogenic activities (human-caused) and limited firefighting capability create additional threats. While there is an actual fire station (F1) in the district, its coverage is limited. Thus, this study sought to test whether the addition of a new fire station (F2) in the center of the district would improve suppression efficiency. Using GIS-based network analysis software (ArcGIS 10.8), we modeled road accessibility and travel time to 33 forest zones based on assumptions regarding asphalt and forest road conditions. Travel times for firefighting trucks were calculated for both F1 and F2 conditions under a critical response time of 15–20 min. We developed a third-degree polynomial regression model and validated the relationship between response time and burnt area, with excellent fit (R² = 0.9999 calibration; R² = 0.9984 validation). Predicting burnt areas for both F1 and F2 scenarios for all forest zones enabled quantifying their relative effectiveness. F1 covered 72% (305 km²) of the study area over the 20-minute time frame, while F2 covered 70% (293 km²). While F1 had one more zone in the critical time frame compared to F2 (27 vs. 26), our regression model shows that F2 produced quicker responses in the key central zones, which led to a net reduction of 288000 m2 of burnt area in the district. The polynomial model demonstrated that brief delays in response time had an exponential effect on fire damage, emphasizing the need for better and strategically placed stations. The suggested model incorporates both stations (F1 + F2) to achieve the best trade-off in overall geography and improved accessibility from a central location. This recommendation corresponds to increased capacity for wildfire suppression, less loss of forests, and serves as a precedent for disaster planning in similar ecologically sensitive, resource-poor areas. آتش‌سوزی‌های جنگلی تهدیدی جدی برای جنگل‌های باارزش بوم‌شناختی منطقۀ زاویتا در شمال عراق به شمار می‌روند، جایی که فعالیت‌های انسانی و توان محدود در مهار آتش، خطرهای بیشتری ایجاد می‌کند. با وجود استقرار یک ایستگاه آتش‌نشانی (F1) در این منطقه، پوشش خدماتی آن محدود است. از این‌رو، در این پژوهش بررسی شد که آیا افزودن یک ایستگاه آتش‌نشانی جدید (F2) در مرکز منطقه می‌تواند کارایی اطفای حریق را بهبود بخشد یا خیر. با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکۀ مبتنی بر GIS (ArcGIS 10.8)، دسترسی جاده‌ای و زمان سفر به ۳۳ ناحیۀ جنگلی براساس فرضیه‌های مربوط به وضعیت جاده‌های آسفالته و جنگلی مدل‌سازی شد. زمان‌های سفر خودروهای آتش‌نشانی برای هر دو سناریوی F1 و F2 تحت بازۀ زمانی بحرانی پاسخ‌دهی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محاسبه شد. یک مدل رگرسیون چندجمله‌ای از درجۀ سوم توسعه داده شد و رابطۀ میان زمان پاسخ‌دهی و مساحت سوخته‌شده با برازش بسیار عالی (R² = 0.9999 برای کالیبراسیون و R² = 0.9984 برای اعتبارسنجی) تأیید شد. پیش‌بینی مساحت‌های سوخته‌شده برای هر دو سناریوی F1 و F2 در همۀ نواحی جنگلی امکان ارزیابی اثربخشی نسبی آنها را فراهم کرد. ایستگاه F1 در بازۀ زمانی ۲۰ دقیقه‌ای حدود ۷۲ درصد (معادل ۳۰۵ کیلومتر مربع) از محدودۀ پژوهش را پوشش داد، درحالی که F2 حدود ۷۰ درصد (معادل ۲۹۳ کیلومتر مربع) را پوشش داد. هرچند ایستگاه F1 یک ناحیه بیشتر از F2 را در بازۀ بحرانی پوشش می‌داد (۲۷ در برابر ۲۶ ناحیه)، نتایج مدل رگرسیون نشان داد که F2 در نواحی مرکزی کلیدی پاسخ سریع‌تری ارائه داد و در نتیجه سبب کاهش خالص ۲۸۸ هزار مترمربع از مساحت سوخته در منطقه شد. مدل چندجمله‌ای نشان داد که تأخیرهای کوتاه در زمان پاسخ‌دهی تأثیری نمایی بر شدت خسارت آتش‌سوزی دارند که بر ضرورت ایجاد ایستگاه‌های بیشتر و جانمایی راهبردی آنها تأکید می‌کند. مدل پیشنهادی شامل پیکربندی هر دو ایستگاه (F1 + F2) است تا بهترین تعادل میان پوشش جغرافیایی و دسترسی از موقعیت مرکزی حاصل شود. این پیشنهاد سبب افزایش توان اطفای حریق، کاهش از دست رفتن جنگل‌ها و ایجاد الگویی برای برنامه‌ریزی مدیریت بحران در مناطق مشابه دارای حساسیت بوم‌شناختی و منابع محدود می‌شود.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_243808_05f57dfbcb8a28ddea924dcb1080c7ed.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 Allometric Equations for Leaf Carbon Sequestration and Leaf Area Index in Anagyris foetida L.: Implications for Conservation in Zagros Forests معادلات آلومتریک برای ترسیب کربن برگ و شاخص سطح برگ در گونۀ Anagyris foetida L. کاربردهایی برای حفاظت از جنگل‌های زاگرس 597 610 243810 10.22034/ijf.2026.547702.2072 FA علی مهدوی استاد، گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-5867-3457 الهام پروانه استادیار، گروه آمار و ریاضی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران مهدی امیدی استادیار، گروه آمار و ریاضی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 08 25 Zagros forests play a significant role in carbon sequestration; however, the contribution of rare species such as Anagyris foetida L. (Ghareh Ghaj)—with unique traits such as thick leaves and summer dormancy—has been less studied. This research developed, for the first time, species-specific allometric models for this endangered tree to provide a non-destructive estimation of leaf carbon storage and LAI1. The study was conducted in the pure habitat of the species within the Sardasir Chaleh basin (Gilan-e-Gharb). Using systematic line sampling, 30 healthy trees were selected, and biometric parameters (height, crown diameter, and crown area) were measured. Leaf samples were collected from three crown sections and analyzed in the laboratory to determine dry biomass (gravimetric method), organic carbon percentage (combustion in a furnace), and leaf area (leaf area meter). LAI and SLA2 were calculated and scaled up to the forest stand level using the "Mean Tree" method and a density of 253 trees per hectare. Allometric relationships were analyzed using linear, logarithmic, and power regression models. Results showed that mean LCS3, CO₂ uptake, and leaf dry biomass per hectare were 468.13 kg of carbon, 1718.03 kg, and 975.27 kg, respectively. The average LAI at the individual-tree and per-hectare levels was 1.6 and 0.302, respectively. Statistical analyses revealed a strong and significant correlation between crown area and both leaf biomass and LCS, with the linear model based on crown area providing the best fit for predicting LCS (R² = 0.719). In contrast, LAI was only significantly correlated with leaf dry biomass. Overall, the results indicate that, despite its prolonged dormancy period, this species contributes considerably to leaf carbon storage in Zagros forests due to its relatively high density and distinct crown architecture. The simple, crown area-based models presented offer a practical and cost-effective tool for carbon monitoring, ecosystem service valuation, and the development of conservation strategies for this endangered species and similar Mediterranean ecosystems, representing a significant step toward sustainable forest management. جنگل‌های زاگرس نقش مهمی در ترسیب کربن دارند، اما دربارۀ سهم گونه‌های نادری مانند Anagyris foetida L. (قره‌قاج) - با ویژگی‌های منحصربه‌فردی چون برگ‌های ضخیم و خواب تابستانه - کمتر تحقیق شده است. این پژوهش برای نخستین بار مدل‌های آلومتریک برای برآورد ویژۀ این گونۀ درختی در معرض انقراض را توسعه داده است تا برآورد غیرمخربی از ذخیرۀ کربن برگ‌ها و شاخص سطح برگ (LAI) آن ارائه دهد. پژوهش در رویشگاه خالص گونه در حوضۀ سردسیر چاله (گیلانغرب) انجام گرفت. با نمونه‌برداری خطی- سیستماتیک از ۳۰ درخت سالم، پارامترهای بیومتریک (ارتفاع، قطر و مساحت تاج) اندازه‌گیری شد. نمونه‌های برگ از سه بخش تاج جمع‌آوری و در آزمایشگاه، زیست‌تودۀ خشک (گراویمتری)، درصد کربن آلی (احتراق در کوره) و مساحت برگ (برگ‌سنج) تعیین شد. LAI و سطح ویژۀ برگ (SLA) محاسبه و با روش «درخت میانگین» و تراکم ۲۵۳ درخت در هکتار به سطح تودۀ جنگلی تعمیم داده شد. روابط آلومتریک با مدل‌های رگرسیون خطی، لگاریتمی و توانی تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که میانگین ترسیب کربن برگ ‌(LCS)، جذب CO₂ و زیست‌تودۀ خشک برگ در هکتار به‌ترتیب 13/468 کیلوگرم کربن، 03/1718 کیلوگرم و 27/975 کیلوگرم و میانگین LAI در سطح درخت و هکتار 6/1 و 302/0 است. تحلیل‌های آماری رابطۀ قوی و معناداری بین مساحت تاج با زیست‌تودۀ برگ و LCS نشان داد، به‌طوری که مدل خطی مبتنی بر مساحت تاج بهترین برازش را برای پیش‌بینی LCS (719/0= R²) داشت. در مقابل،LAI تنها با زیست‌تودۀ خشک برگ رابطۀ معنادار نشان داد. نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که علی‌رغم دورۀ خواب طولانی، این گونه به‌دلیل تراکم به‌نسبت زیاد و ساختار تاجی ویژه، سهم مهمی در ذخیرۀ کربن برگ‌ها در جنگل‌های زاگرس دارد. مدل‌های ساده و مبتنی بر مساحت تاج ارائه‌شده، ابزاری عملی و کم‌هزینه برای پایش کربن، ارزشگذاری خدمات اکوسیستمی و تدوین راهبردهای حفاظتی برای این گونۀ در معرض انقراض و اکوسیستم‌های مشابه مدیترانه‌ای فراهم می‌کنند و عاملی مهم در مدیریت پایدار این جنگل‌ها محسوب می‌شوند.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_243810_2dd654c9b596ce9a7ee01871ef35b23a.pdf

انجمن علمی جنگلبانی ایران مجله جنگل ایران 2008-6113 17 4 2026 02 20 A New Method for Development of a Competition Index Using Crown–Diameter Relationship of Naturally Grown Pinus brutia Ten. in Iraq روشی نوین برای ارائۀ شاخص رقابت با استفاده از رابطۀ قطر تاج و قطر برابرسینه در درختان کاج مدیترانه‌ای (Pinus brutia Ten.) طبیعی در عراق 611 631 243812 10.22034/ijf.2026.550576.2078 FA عبدالعزیز جمیل یونس دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری، دانشکدۀ مهندسی علوم کشاورزی، دانشگاه دهوک، دهوک، عراق. 0009-0005-6550-7800 طارق کرکو صالح استادیار، گروه جنگلداری، دانشکدۀ مهندسی علوم کشاورزی، دانشگاه دهوک، دهوک، عراق. 0009-0004-6136-1560 Journal Article 2025 10 04 Introduction: Forests cover about 30% of the Earth’s land surface, but in Iraq they are limited, mainly confined to the northern region, totaling around 1.26 million hectares, or 2.9% of the country’s land area. Forests in this region include coniferous and broad-leaved types. Coniferous forests are dominated by pines, which make up approximately 80% of the stand. Calabrian pine (Pinus brutia), native to the Duhok governorate in northern Iraq, covers an area of approximately 50,000 ha in Zawita, Atrush, and Belkaf. This study deals with the regression of crown width on diameter at breast height to be used in the development of a competition index. Crown width is important for forest dynamics, biodiversity, carbon sequestration, and overall ecosystem health. Materials and Methods: Field data were collected from three distinct locations within Duhok Province, Kurdistan, Iraq. In total, 480 trees were sampled from both open-grown and stand-grown trees. A total of 160 trees were selected from each location (80 open-grown trees, which were free from all competition, and 80 stand-grown trees, where there was inter-tree competition regarding resource access). Of these, 50 trees were used for calibration, while 30 trees were used for validation, resulting in a balanced and robust dataset for analysis. Using Statgraphics Centurion 19 software, separate regressions of Crown Width (CW) against Diameter at Breast Height (DBH) were developed for both tree types. Six groups of allometric regression equations were evaluated using criteria that included the coefficient of determination (R²), bias, mean absolute error (MAE), Ohtomo’s unbiased test, and additional proposed metrics. Results: Crown width was regressed on diameter at breast height using different types of functions; among them, linear, nonlinear, and logarithmic models with different forms of dependent variables were used. Upon statistical analysis of the developed models, the linear model of the form, Cw = b₁ + b₂ DBH, was selected as the most appropriate one that fit the study data in both tree types across all locations. As a result, there was no major difference between the regression slopes for open-grown trees and those for trees growing within a stand. In addition, this study presented a new method for calculating the competition index. Conclusion: From the analysis of the samples collected, certain key conclusions can be drawn. First, in all the study sites, the relationships between crown width and diameter at breast height (DBH) did not show any statistically significant differences between open-grown and stand-grown trees. This indicates a relatively low stand density, resulting in minimal competition for resources among stand-grown trees. Second, given the improvement of overall forest structure and productivity, it is advisable that replanting strategies should fill the existing canopy gaps in all sites, since this will make better use of available resources, promote the long-term health of forests, and maintain biodiversity. Lastly, the present study confirmed a strong linear relationship between crown width and DBH for Calabrian pine in Iraq. مقدمه: جنگل‌ها حدود 30 درصد از مساحت خشکی‌های زمین را پوشش می‌دهند، اما در عراق مساحت آنها محدود بوده و اغلب در نواحی شمالی کشور متمرکز است؛ چنانکه در مجموع حدود 26/1 میلیون هکتار، معادل 9/2 درصد مساحت کشور را شامل می‌شود. جنگل‌های این منطقه شامل تیپ‌های سوزنی‌برگ و پهن‌برگ هستند. جنگل‌های سوزنی‌برگ اغلب تحت سلطۀ گونه‌های کاج هستند که حدود 80 درصد توده‌ها را تشکیل می‌دهند. کاج مدیترانه‌ای (Pinus brutia) که بومی استان دهوک در شمال عراق است، مساحتی در حدود 50000 هکتار را در مناطق زاویته، اتروش و بیلکیف پوشش می‌دهد. این پژوهش به بررسی رگرسیون عرض تاج با قطر برابرسینه به‌منظور استفاده در توسعۀ یک شاخص رقابت می‌پردازد. عرض تاج برای پویایی جنگل، تنوع زیستی، ترسیب کربن و سلامت کلی اکوسیستم اهمیت دارد. مواد و روش‌ها: داده‌های میدانی از سه مکان متمایز در استان دهوک، اقلیم کردستان عراق جمع‌آوری شد. در مجموع ۴۸۰ درخت از هر دو گروه درختان رشد‌یافته در فضای باز و درختان رشد‌یافته در توده نمونه‌برداری شدند. از هر مکان ۱۶۰ درخت انتخاب شد (۸۰ درخت رشد‌یافته در فضای باز که عاری از هرگونه رقابت بودند و ۸۰ درخت رشد‌یافته در توده که رقابت بین‌درختی برای دسترسی به منابع وجود داشت). از این تعداد، ۵۰ درخت برای کالیبراسیون و ۳۰ درخت برای اعتبارسنجی استفاده شد که به یک مجموعه ‌دادۀ متوازن و قابل اتکا برای تحلیل انجامید. با استفاده از نرم‌افزار Statgraphics Centurion 19، رگرسیون‌های جداگانه‌ای بین عرض تاج (CW) و قطر برابرسینه (DBH) برای هر دو نوع درخت توسعه داده شد. شش گروه از معادلات رگرسیون آلومتریک با استفاده از معیارهایی شامل ضریب تعیین (R²)، اریبی، میانگین قدر مطلق خطا (MAE)، آزمون بی‌طرفی اوتومو و بقیۀ شاخص‌های پیشنهادی ارزیابی شدند. نتایج: عرض تاج در برابر قطر برابرسینه با استفاده از انواع مختلف توابع، از جمله مدل‌های خطی، غیرخطی و لگاریتمی با اشکال گوناگون متغیر وابسته، برازش داده شد. براساس تحلیل‌های آماری مدل‌های توسعه‌یافته، مدل خطی به‌صورت Cw = b₁ + b₂ DBHبه‌عنوان مناسب‌ترین مدل که داده‌های مطالعه را در همۀ مکان‌ها به‌خوبی برازش می‌دهد انتخاب شد. در نتیجه، تفاوت زیادی بین شیب‌های رگرسیون درختان رشد‌یافته در فضای باز و درختان رشد‌یافته در داخل توده مشاهده نشد. افزون‌بر این، در این پژوهش روشی نوین برای محاسبۀ شاخص رقابت ارائه شد. نتیجه‌گیری: از تجزیه‌وتحلیل نمونه‌های جمع‌آوری‌شده، می‌توان به نتایج مهم زیر دست یافت: نخست، در همۀ سایت‌های بررسی‌شده، رابطۀ بین عرض تاج و قطر برابرسینه (DBH) تفاوت آماری معنی‌داری بین درختان انفرادی و توده‌ای نشان نداد. این امر نشان‌دهندۀ تراکم به‌نسبت کم توده است که به رقابت حداقلی برای منابع در میان درختان توده‌ای منجر می‌شود؛ دوم، با توجه به بهبود ساختار کلی و بهره‌وری جنگل، توصیه می‌شود که راهبرد‌های بازکاشت به پر کردن شکاف‌های موجود در تاج‌پوشش در همۀ سایت‌ها متمرکز شوند، زیرا این کار سبب استفادۀ بهتر از منابع موجود، ارتقای سلامت بلندمدت جنگل‌ها و حفظ تنوع زیستی خواهد شد. در نهایت، پژوهش حاضر رابطۀ خطی قوی بین عرض تاج و قطر برابرسینه را تأیید کرد.

https://www.ijf-isaforestry.ir/article_243812_2f2dea22c5d9e870f71925a65709c09f.pdf