تأثیر اکوتوریسم بر ساختار پوشش گیاهی و تنوع زیستی در پارک جنگلی نور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ رشته جنگلداری مناطق خشک، دانشکدۀ کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 استادیار گروه جنگلداری مناطق خشک، دانشکدۀ کویر‌شناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

3 استادیار مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

چکیده

توریسم در اراضی طبیعی می‌تواند موجب تغییرات در تنوع و تراکم گونه‌های گیاهی، ساختار توده و سلامت گیاهان شود. تحقیق حاضر به تأثیرات توریسم بر ساختار پوشش گیاهی و تنوع گونه‌ای، در پارک جنگلی نور پرداخته است. برای این تحقیق، منطقه به سه زون تقسیم شد: 1. با فشار زیاد توریسم؛ 2. با فشار متوسط توریسم؛ 3. بدون فشار توریسم. سپس نمونه‌برداری با برداشت 20 قطعه نمونۀ 20×20 متری با پراکنش تصادفی- سیستماتیک در هریک از زون‌ها انجام گرفت (در مجموع 60 قطعه). در هر قطعه نمونه، گونه‌های چوبی، علفی و زادآوری و ویژگی‌های کمی و کیفی گونه‌های جنگلی اندازه‌گیری شد. سپس شاخص‌های تنوع، غنای گونه‌ای و یکنواختی محاسبه و تنوع و ویژگی‌های ساختاری درختان در زون‌های مختلف مقایسه شد. براساس نتایج، با افزایش فشار توریسم در تنوع گونه‌های چوبی تفاوت معنی‌داری ایجاد نشد، ولی تنوع گونه‌ای زیراشکوب افزایش داشت. با وجود این، تراکم گیاهان در هر دو اشکوب چوبی و اشکوب کف جنگل کاهش چشمگیری داشت. کمترین زادآوری در زون با فشار زیاد گردشگر و بیشترین آن در زون با فشار متوسط به‌دست آمد. درختان زون بدون فشار توریسم، میانگین ارتفاع و تاج‌پوشش بیشتری از زون با فشار زیاد توریسم داشتند. همچنین بیشترین خشکه‌دار، بیشترین نسبت درختان سرشکسته به کل درختان و بیشترین درختان بیمار و آسیب‌دیده در زون با فشار زیاد وجود داشت. در این زون توسکا قشلاقی، سفیدپلت و انجیلی کمترین شادابی را داشتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The impact of ecotourism on vegetation structure and plant diversity of Noor forest park, Iran

نویسندگان [English]

  • Farideh Mohamadi fard 1
  • Maryam Mollashahi 2
  • Hooman Ravanbakhsh 3
1 MSc of forestry, Faculty of desert study, Semnan University
2 Assistant Prof, faculty of desert study, Semnan University, Semnan, Iran
3 Assistant Prof., Forest research division, Research institute of forests and rangelands, Agricultural research, education and extension organization (AREEO), Tehran, Iran.
چکیده [English]

Tourism in natural areas can affect the biodiversity, density and structure of stands and plants health. The present research aims at studying the effects of tourism on vegetation structure and species diversity in Noor Forest Park, Mazandaran province. To do so, the study area was divided into three main zones: without pressure, moderate, and high tourism pressures. Then, sampling was done with 20 sample plots of 20 × 20 m sample with random-systematic distribution in each zone (60 plots in total). Within each sample plot, trees, shrubs, herbs and regenerations were counted and quantitative and qualitative characteristics of all woody species were measured. The species richness, evenness and diversity indices were then calculated and the calculated indices and forest structural features were compared amongst the mentioned zones. Based on the results, diversity of forest floor flora in high tourism pressure zone was higher than other zones and there was no significant difference in woody species diversity among three zones, nevertheless a considerable reduction was seen in density of both woody and floor species. The lowest regeneration abundance was observed in high tourism pressure zone and the most, in medium tourism pressure zone. In zone without tourism pressure, average height and canopy of trees were more compared with the high tourism pressure zone. Also, most snags, the highest ratio of broken trees to total trees and the highest number of diseased and damaged trees were observed in high tourism pressure zone. In this zone, Alnus glutinosa, Populus caspica and Parrotia persica had the lowest vitality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Disturbance
  • Populus caspica
  • Regeneration
  • Forest structure
  • Noor Forest Park