تأثیرات آتش‌سوزی در دوره‌های مختلف زمانی بر ترکیب و تنوع بانک بذر خاک در جنگل‌های بلوط لرستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا

2 گروه جنگلداری- دانشکده منابع طبیعی- دانشگاه گیلان

3 دانشیار گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا

4 دانشیار گروه جنگلداری دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد

چکیده

در بیشتر اکوسیستم‌ها اختلال از عوامل مهم تغییر ترکیب و ساختار جوامع است. تعیین تنوع و ترکیب بانـک بـذر خاک به‌منظور طراحـی برنامه‌های حفاظتی و احیایی ضروری است در مطالعة حاضر خصوصیات بانک بذر خاک در دوره‌های مختلف زمانی آتش‌سوزی (یک‌ساله، پنج‌ساله، ده‌ساله و شاهد) در شهرستان کوهدشت بررسی شد. در هر منطقه تعداد 40 قطعه‌ نمونه از عمق 0 تا 20 سانتی‌متری برداشت شد. برای برداشت نمونه‌های بانک بذر خاک از قاب فلزی 20×20 سانتی‌متری استفاده شد. نمونه‌ها پس از اعمال تیمار سرما به گلخانه منتقل و کشت شدند. اختلاف معنی‌داری بین شاخص‌های تشابه در مناطق چهارگانه وجود داشت. بیشترین تشابه بانک بذر خاک و پوشش روزمینی در مناطق شاهد و آتش‌سوزی 10 ساله است. نتایج تحلیل تطبیقی متعارف نشان داد که دوره‌های زمانی مختلف آتش‌سوزی و تأثیرات آنها بر شرایط رویشگاه به‌صورت آشکار در ترکیب بانک بذر خاک منعکس شده است. نتایج نشان داد که بین تراکم بانک بذر خاک در چهار منطقه اختلاف معنی‌داری وجود دارد. گونه‌های تروفیت و همی‌کریپتوفیت بیشترین تراکم بانک بذر خاک را در مناطق آتش‌سوزی و در منطقة شاهد گونه‌های کریپتوفیت بیشترین تراکم بانک بذر خاک را داشتند. تنوع شانون وینر، غنای مارگالف و یکنواختی پایلو بین چهار منطقه تفاوت معنی‌داری داشت و بیشترین تنوع در منطقة شاهد مشاهده شد. براساس نتایج تحقیق حاضر تغییرات رویشگاه پس از آتش‌سوزی در کوتاه‌مدت به‌صورت مشخص در ترکیب بانک بذر خاک نمایان می‌شود و این تغییرات با گذشت زمان بازیابی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effects of fire in different time periods on the composition and diversity of soil seed banks in Lorestan oak forests

نویسندگان [English]

  • Koroush Nazarpourfard 1
  • Hassan Pourbabaei 2
  • Ali Salehi 3
  • Babak pilevar 4
1 Phd Student of Forestry, Faculty of Natural Resources, Guilan University, Sowme Sara, I. R. Iran
2 Dept. of Forestry, Faculty of Natural Resources, Guilan University, Rasht, I. R. Iran
3 Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Guilan University , Sowme Sara, I. R. Iran
4 Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Agricultura, Lorestan University , Khorramabad, I. R. Iran
چکیده [English]

In most ecosystems, the disturbance is an important agent of variation in community structure and composition. Determining the diversity and composition of the soil seed bank is essential for designing the conservation and restoration programs. In this study, the characteristics of soil seed banks were examined in different periods after a fire (One-year, five-year, ten-year of fire and control) in Kuhdasht city. In each area, 40 samples were collected from 0 to 20 cm depth. A 20 × 20 cm metal frame was used to collect soil seed bank samples. After the chilling treatment, soil samples were transferred and spread in the greenhouse. The results showed significant differences between similarity indices in the soil seed bank in four regions. The highest similarity of the soil seed bank and above-ground vegetation was observed in the control area and then 10-year in the fire area. The result of DCA showed that different fire severities and their effects on site conditions have been reflected clearly in the composition of the soil seed bank. Also, results showed the soil seed bank density differed significantly between four regions. The species with the highest soil seed bank density in the 10-year, 5-year, and one-year area were more and hemicryptophyte. The Shannon diversity, Margalef richness, and evenness indices differed significantly among the four regions. According to the results, changes in habitat after the fire in the short term are evident in soil seed bank composition and these changes are recovered over time.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biodiversity
  • Plant communities
  • Biological form
  • Kuhdasht