تنوع خردزیستگاه و ارزش بوم‌شناسی درختان زیستگاهی در توده‌های راش شرقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

چکیده

ارزیابی سطح تنوع و ارزش اکولوژیک زیستگاه‌های‌خرد، شاخصی برای ارزیابی تنوع زیستی در بوم‌سازگان‌های جنگلی است. این پژوهش باهدف ارزیابی سطح تنوع و ارزش اکولوژیک زیستگاه‌های‌خرد در جنگل‌های راش در پارسل 435 طرح شیرقلاع در شرق استان گیلان انجام شد. به‌این منظور، سه قطعه‌نمونه یک هکتاری انتخاب شد و در هر قطعه‌نمونه تمامی درختان زنده و خشک سرپا به‌منظور بررسی وجود هر یک از زیستگاه‌های‌خرد بررسی و مشخصه‌های آن‌ها شامل قطر برابرسینه، ارتفاع درخت، تعداد و نوع زیستگاه‌خرد ثبت شد. برای تحلیل وضعیت تنوع زیستگاه‌های‌خرد، شاخص‌های تنوع آلفا، بتا و گاما، شاخص غنای مارگالف، شاخص‌های تنوع شانون-وینر و سیمپسون و شاخص یکنواختی پیلو محاسبه شد. درمجموع تعداد 147 زیستگاه‌خرد بر روی 87 درخت زیستگاهی (معادل 2/24 زیستگاه‌خرد به ازا هر یک‌صد اصله درخت سرپا) شناسایی شد. حفره‌های دارکوب فراوان‌ترین و میکروسویل، کمیاب‌ترین زیستگاه‌خرد بودند. درختان دارای حفره شامل حفره‌های دارکوب، حفره‌های روی تنه، حفره‌های شاخه‌های اصلی و حفره‌های روی گورچه بیش از نیمی از کل زیستگاه‌های‌خرد را به خود اختصاص دادند (53 درصد) که اغلب بر روی درختان زنده (6/68 درصد) از گونه راش شرقی (3/77 درصد) مشاهده می‌شوند. میانگین تنوع آلفا، بتا و گاما به ترتیب 99/1، 63/5 و 11 به دست آمد. مقدار شاخص ارزش اکولوژیک زیستگاه، 2/13 محاسبه شد و فراوان‌ترین آن در کلاسه 10-20 سانتی‌متر مشاهده شد. در یک جمع‌بندی می‌توان بیان کرد که حفظ و نگهداری درختان زیستگاهی قطورتر از یک متر به‌منظور تأمین زیستگاه‌خرد و حفظ تنوع زیستی در جنگل‌ها توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The diversity of microhabitats and the ecological value of habitat trees in oriental beech stands

نویسندگان [English]

  • Kiomars Sefidi 1
  • S.M.M. Sadeghi 2
1 Associate Prof., Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, I. R. Iran
2 PhD of Silviculture and Forest Ecology, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
چکیده [English]

Evaluating the diversity and ecological value of habitat trees is an indicator for assessing biodiversity in forest ecosystems. This research was carried out to assess the ecological diversity and ecological value of microhabitats in the beech forests in the parcel 405 of Shir-Ghala, east of Guilan province. Three plots with an area 1-ha were selected, and in each plot, all live trees and standing deadwood to explore each microhabitat, and their characteristics included the diameter at breast height, tree height as well as the number and type of microhabitat trees were recorded. To analyze the status of microhabitat diversity, alpha, beta and gamma diversity indices, Margalef richness index, Shannon-Wiener, and Simpson diversity indices, and Pielou's evenness index was calculated. In total, microhabitats were identified on 87 habitat trees (equivalent to 24.2 microhabitats per 100 trees). The most and rarest form of microhabitat was woodpecker cavities and miocrosil, respectively. Trees with the holes comprised of woodpecker cavities, trunk cavities, main branch cavities, and buttress holes account for more than half of the total microhabitat (53%), and often located on live trees (68.6%) of oriental beech (77.3%). s found in the DBH class of 10-20 cm. In conclusion, it can be explained that the conservation and maintenance of habitat trees more than one meter in diameter is recommended to provide the microhabitat and preserve biodiversity in the forests.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biodiversity
  • close to nature silviculture
  • nest
  • trunk cavity
  • woodpecker cavity