اثر شدت تخریب جنگل بر پویایی فعالیت‌های میکروبی و بیوشیمی خاک در بخش جلگه‌ای نوشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه مرتعداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

با توجه به تخریب بخش‌های وسیعی از جنگل‌های جلگه‌ای شمال ایران و کاهش تراکم درختان، فرض بر آن است که عوامل کنترل‌کنندة چرخة عناصر غذایی و پویایی رویشگاه‌ها نیز تغییرات معنی‌داری را نمایش دهند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر شدت‌های مختلف تخریب جنگل و تغییر تراکم درختان بر پویایی فعالیت‌های میکروبی و فرایندهای بیوشیمی خاک انجام گرفت. پس از جنگل‌گردشی، سه محدودة جنگلی با شدت‌های تخریب زیاد (جنگل تخریب‌یافته، هشت درخت در هکتار)، متوسط (جنگل دست‌خورده، 185 درخت در هکتار) و کم (جنگل حفاظت‌شده، 321 درخت در هکتار)  با غالبیت درختان ممرز و انجیلی در بخش جلگه‌ای شهرستان نوشهر انتخاب شد. در مجموع 15 نمونه خاک از هر محدودة جنگلی به آزمایشگاه انتقال داده شد و مشخصه‌های فیزیکوشیمیایی، فعالیت‌های میکروبی (تنفس پایه، برانگیخته و زیتوده‌های میکروبی کربن، نیتروژن و فسفر) و فرایندهای بیوشیمی (نرخ‌های خالص آمونیاکی شدن، نیتراتی شدن و معدنی شدن نیتروژن) خاک اندازه‌گیری شد. نتایج حاکی از آن است که در رویشگاه جنگلی حفاظت‌شده (تخریب کم)، فعالیت‌های میکروبی، نرخ خالص آمونیاکی شدن (هر دو فصل تابستان و پاییز) و معدنی شدن نیتروژن (در فصل تابستان) بیشتر است. این موارد با مقادیر بیشتر مشخصه‌های رس، رطوبت، حاصلخیزی خاک تحت این رویشگاه جنگلی ارتباط دارد. درحالی ‌که رویشگاه‌های جنگلی دخالت‌شده (شدت‌های تخریب متوسط و زیاد) به‌طور کلی فعالیت‌های میکروبی کمتر و فرایند معدنی شدن کندتری دارند. نتایج مطالعة حاضر بیانگر آن است که تخریب رویشگاه‌های جنگلی تأثیرات منفی بر بسیاری از شاخص‌های میکروبی و فعالیت‌های بیوشیمی مرتبط با چرخه‌های عناصر غذایی خاک دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of forest degradation intensity on the dynamics of soil microbial activities and biochemical in the plain region of Noshahr

نویسندگان [English]

  • M. Azizi Mehr 1
  • Y. Kooch 2
  • S. M. Hosseini 3
1 M. Sc. student of Forest Management, Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University. Noor, I. R. Iran
2 Assistant Professor, Range Management, Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University. Noor, I. R. Iran
3 Professer, Forest Management, Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University. Noor, I. R. Iran
چکیده [English]

Considering the degradation of large areas of lowland forests and decreasing tree density, it is assumed that nutrient cycle controlling factors and habitat dynamics also show significant changes. Accordingly, the present study aimed to study the effects of different intensities of forest degradation and tree density on the dynamics of soil microbial activities and biochemical processes. Following field inspection, three forest areas with degradation intensities of high (deforested area; including 8 trees per hectare), moderate (disturbed forest; including 185 trees per hectare) and low (protected forest; including 321 trees per hectare) with hornbeam and iron trees as dominant species, in the plain region of Noshahr city were considered. A total of 15 soil samples from each area were transferred to the laboratory and physico-chemical characters, microbial activities (i.e. basal and induced respiration, microbial biomass of carbon, nitrogen, and phosphorous) and nitrogen mineralization dynamic (i.e. net rates of ammonification, nitrification and nitrogen mineralization) were measured. The results indicate that the protected forest has higher microbial activity, net ammonification (both summer and fall), and nitrification (in summer) rates, which are related to higher clay, humidity, and also fertility under these land cover. Whereas, disturbed forest and the deforested area generally have lower microbial activity and mineralization processes. The results of the present study indicate that forest degradation has negative effects on many microbial indices and biochemical activities related to soil nutrient cycles.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Plain forest
  • ammonification
  • Nitrification
  • net nitrogen mineralization rate