تأثیر پدیدة زوال بلوط بر ویژگی‌های مکانیکی ریشة درختان برودار (Quercus brantii Lindl.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

2 دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

3 دانشیار، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

4 استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

5 دکتری مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

چکیده

در بین اجزای مختلف پوشش گیاهی، سیستم ریشه در فرایند مسلح‌سازی خاک و جلوگیری از فرسایش نقش مهمی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر پدیدة زوال بلوط بر ویژگی‌های مکانیکی ریشة درختان برودار (Quercus brantii Lindl.) در بخشی از جنگل‌های دینارکوه استان ایلام بود. ابتدا با توجه به دامنة پراکنش قطری درختان منطقه، دو طبقة کم‌قطر (15 تا 35 سانتی‌متر) و قطور (35 تا 55 سانتی‌متر) تفکیک و در هر طبقه پنج درخت در سه تیمار درختان سالم، زوال متوسط و زوال شدید به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. از هر درخت تعدادی نمونة ریشه با حفر خاک (عمق حدود 30 سانتی‌متر) در نزدیکی درخت جمع‌آوری شد و سپس در آزمایشگاه، آزمایش‌های کششی ریشه انجام گرفت. نتایج نشان داد که رابطة قطر ریشه-نیروی کششی به‌صورت توانی مثبت و رابطة قطر ریشه-مقاومت کششی به‌صورت توانی منفی بود. نتایج آنالیز کوواریانس میانگین نیروی کششی و مقاومت کششی ریشه در درختان کم‌قطر نشان داد که نیرو و مقاومت کششی ریشه بین سه تیمار مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری نداشت، درحالی‌که در درختان قطور، نیروی کششی و مقاومت ریشه در درختان سالم به‌طور معنی‌داری بیشتر از درختان با زوال شدید بود. بر اثر زوال، نیروی کششی ریشة درختان در تیمار زوال شدید نسبت به درختان سالم 3/11 درصد در طبقة کم‌قطر و 7/22 درصد در طبقة قطور کاهش یافته بود. همچنین، مقادیر یادشده در مورد مقاومت کششی حاکی از کاهش به‌ترتیب 4/13 و 7/19 درصدی بود. یافته‌های این پژوهش، سبب آگاهی بهتر در مقابل خطر فرسایش خاک در قسمت‌های زوال‌یافتة بوم‌سازگان زاگرس می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of oakdecline phenomenon on root mechanical characteristics of Brant`s oak (Quercusbrantii Lindl.)

نویسندگان [English]

  • A. Mohammadrad 1
  • E. Abdi 2
  • M. PourHashemi 3
  • B. Majnounian 4
  • Azade Deljouei 5
1 PhD student of Forest Engineering, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran
2 Associate Prof., Department of Forestry and Forest Economics, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran
3 Associate Prof., Research Institute of Forests & Rangelands, Agricultural Research, Extension and Education Organization (AREEO), Tehran, I.R. Iran
4 Prof, Department of Forestry and Forest Economics, University of Tehran, Karaj, I.R. Iran
5 PhD of Forest Engineering, Faculty of Natural Resources,University of Tehran, Iran
چکیده [English]

Among the various components of vegetation, root system plays an important role in stabilizing, soil reinforcement and preventing erosion. This study aimed to investigate the effect of oak decline phenomenon on root mechanical characteristics of Brant`s oak (Quercus brantii Lindl.) in Dinarkuh forests, Ilam province. Considering DBH distribution of the trees in the study site, five trees were randomly selected in small DBH (15 to 35 cm) and large DBH (35 to 55 cm) classes within three treatments of healthy, moderate decline, and severe decline. Root samples were collected from each tree by digging near the tree and then tensile test were performed in the laboratory. The results showed that the root diameter-force strength relation was positive power-law and the root diameter-tensile strength relationship was negative power-law. Results of the covariance analysis for tensile force and strength showed that there is no significant difference between tensile force and strength among treatments of small DBH class, while in large DBH class, root tensile force and strength of healthy trees were significantly higher than trees with severe decline. Based on the decline, tensile force of the trees in the treatment of severe decline compared to the healthy trees, so force decreased by 11.3% in the small DBH and 22.7% in the large DBH classes. Also, these values ​​for tensile strength showed a decrease of 13.4% and 19.7%, respectively. The findings of this study show how the effect of forest decline on the root tensile force and strength values ​​leads to a better knowledge of the controlling soil erosion in the Zagros ecosystems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Zagros
  • Soil erosion
  • Soil reinforcement
  • Tensile force
  • tensile strength