تعیین فاصلۀ کاشت، الگوی کاشت و سن برداشت اقتصادی کلن‌های پرمحصول تبریزی (Populus nigra L.) در استان آذربایجان‌غربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

3 استاد، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

4 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه. ایران

5 کارشناس جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

چکیده

این پژوهش با هدف تعیین فاصلۀ کاشت، الگوی کاشت و سن برداشت اقتصادی کلن‌های پرمحصول تبریزی در استان آذربایجان غربی انجام گرفت. به این منظور، از یک سامانۀ پشتیبان تصمیم‌گیری به نام مدل زیستی- اقتصادی بهره گرفته شد. این مدل، پویایی متغیرهای زیستی و اقتصادی توده را در زمان شبیه‌سازی می‌کند. شهرستان‌های ارومیه و نقده به‌دلیل فراوانی کاشت کلن‌های پرمحصول، انتخاب و صنوبرکاران و خریداران چوب سرپا در این شهرستان‌ها، جامعۀ آماری در نظر گرفته شد. داده‌های زیستی (قطر، ارتفاع و جرم حجمی‌تر) و اقتصادی (قیمت چوب سرپا و هزینه‌ها) به‌ترتیب به روش میدانی (سرشماری و نمونه‌گیری تصادفی- منظم) و پیمایشی (مصاحبۀ نیمه ساختاریافته) جمع‌آوری شد. برای برآورد زیرمدل‌های زیستی (مانند رشد و محصول) و اقتصادی (مانند هزینۀ کاشت) از تحلیل رگرسیون چندمتغیره و تخمین‌زن حداقل مربعات استفاده شد. مدل زیستی- اقتصادی از تلفیق زیرمدل‌ها در برنامۀ صفحۀ گستردۀ اکسل ساخته شد. در نهایت، ارزش مورد انتظار زمین (معیار فاستمن) برای گسترۀ وسیعی از فواصل کاشت، الگوی کاشت و سن برداشت شبیه‌سازی شد. یافته‌ها نشان داد که فاصلۀ کاشت، الگوی کاشت و سن برداشت اقتصادی در حاصلخیزی متوسط، مربعی، 5/2×5/2 متر و 12 سال است. با این‌حال، استانداردهای رایج در منطقه، مستطیلی، 1×3 متر و 8 سال است. اجرای استانداردهای اقتصادی کاشت و برداشت می‌تواند حجم تجاری چوب تولیدشده، قطر درخت متوسط و ارزش مورد انتظار زمین در هکتار را به‌ترتیب 56، 46 و 143 درصد افزایش دهد. پژوهش‌های بیشتری برای مدل‌سازی و بهینه‌سازی پاسخ رویشی این توده‌ها به فعالیت‌های مدیریتی (مانند شخم، کوددهی، آبیاری، تنک‌سازی و کنترل علف هرز) لازم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Determining the economically optimal planting interval, planting pattern and rotation age for high-yielding black poplar (Populus nigra L.) clones in West Azerbaijan province, Iran

نویسندگان [English]

  • S. M. Heshmatol Vaezin 1
  • B. Khezriyan 2
  • M. Namiranian 3
  • M. Hajjarian 4
  • M. Janat Babaii 5
  • F. Shaykhkanlooy milan 2
1 Associate Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I. R. Iran
2 M.Sc., Graduate, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I. R. Iran
3 Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I. R. Iran
4 Assistant prof., Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Urmia, Urmia, I. R. Iran
5 Expert of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, I. R. Iran
چکیده [English]

This research aimed at determining the economic planting interval, planting pattern, and rotation age for high-yield black poplar in the West Azerbaijan Province, Iran. For this purpose, a decision support system called the bio-economic model was employed. The model simulates the dynamics of stand’s bio-economic variables over time. The statistical population consists of poplar farmers and timber merchants in Orumiyeh and Naghadeh counties where black poplar plantations were highly concentrated. Biological data were collected using full calipering inventory (diameter) and systematic random sampling (height and wet wood density). The economic data (stumpage price and costs) were obtained through a field survey based on a semi-structured interview. Multiple regression analysis and OLS estimator were used to estimate the biological (e.g., growth and yield) and economic (e.g., planting cost) sub-models. By integrating sub-models within an Excel spreadsheet, a bio-economic model was constructed for black poplar plantations. Finally, land expectation value (Faustmann formula) was simulated over a wide range of planting intervals, planting patterns and rotation age. As a result, the economic planting interval/pattern and rotation age of average-fertility plantations appeared to be square, 2.5´2.5 meter and 12 years while the common standards are rectangular, 3´1 meter and 8 years, respectively. The results revealed that implementing economically optimal planting and harvest standards increase the per-hectare merchantable volume production, quadratic mean diameter and land expectation value by 56, 46 and 143 percent, respectively. Further research will be required to model and to optimize the growth response of poplar plantations to management activities (e.g., ploughing, fertilization, irrigation, vegetation control, and thinning).   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bio-economic model
  • land expectation value
  • management activities
  • merchantable volume production
  • quadratic mean diameter