اثر گونۀ درخت بر ذخیرۀ کربن آلی و نیتروژن کل خاک در یک جنگل آمیختۀ زاگرس مرکزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

2 دانشیار، گروه علوم جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

3 استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

چکیده

هدف این تحقیق، تعیین تفاوت احتمالی مقدار کربن آلی و نیتروژن کل خاک تحت تاج گونه‌های درختی در اندازه‌های مختلف، در یک جنگل نیمه‌خشک و در سطح تک‌درخت بود. برای این منظور، در یک تودۀ جنگل آمیخته (چهارطاق کیار) در زاگرس مرکزی که بیش از ۳۰ سال در قرق کامل بوده است، ۶۰ درخت از چهار گونۀ ارس (Juniperus excelsa)، زبان‌گنجشک (Fraxinus rotundifolia)، برودار (Quercus brantii) و زالزالک (Crataegus azarolus) به روش تصادفی سیستماتیک انتخاب و مقادیر کربن آلی و نیتروژن کل خاک زیر تاج‌پوشش آنها در دو بخش سطحی (صفر تا ۱۵ سانتی‌متر) و عمقی (۱۵ تا ۵۰ سانتی‌متر) اندازه‌گیری و مقایسه شد. نتایج نشان دادند که 1. هر دو مقدار کربن آلی و نیتروژن کل خاک به‌دست‌آمده از نمونه‌های داخل تاجی بیشتر از مقادیر متناظرشان در نمونه‌های خارج تاجی بودند؛ 2. تنها مقدار کربن آلی خاک از نوع گونه تأثیر پذیرفت که این مقدار به‌ترتیب در خاک‌های سطحی و عمقی، برای زالزالک با ۳۷/۱ و ۵۲/۰ درصد حداقل و برای ارس با ۶۴/۱ و ۷۳/۰ درصد حداکثر بود؛ 3. مقدار نیتروژن خاک با متوسط ۲۱/۰ و ۰۸/۰ درصد به‌ترتیب در خاک‌های سطحی و عمقی در زیر تاج تمام درختان یکسان بود؛ 4 اندازۀ درختان تنها بر مقدار کربن ‌آلی و نیتروژن کل خاک سطحی اثرگذار بود. این تحقیق نشان داد که تفاوت اندکی در مقدار دو مادۀ اصلی خاک در زیر تاج گونه‌های مختلف درختی در یک جنگل شاخص زاگرس وجود دارد و از این نظر، تودۀ جنگل به‌صورت یک موجود زندۀ بزرگ عمل می‌کند و دارای خاک کم‌و‌بیش همگنی از نظر مقدار کربن آلی و نیتروژن است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of tree species on soil organic carbon and total nitrogen in a mixed central Zagrosian forest

نویسندگان [English]

  • N. Khorshidi 1
  • A. Soltani 2
  • M. Pajouhesh 3
1 M.S., Department of Forest Sciences, Faculty of Natural Resources and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord, I. R. Iran
2 Associate Prof., Department of Forest Sciences, Faculty of Natural Resources and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord, I. R. Iran
3 Assistant Prof., Department of Environmental Egineering, Faculty of Natural Resources and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord, I. R. Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to determine the possible difference in the amount of organic carbon and total nitrogen in the soil under the crown of tree species in a semi-arid forest at the level of a single tree. Also, the pattern of possible differences between these two main soil materials was observed in different size classes of trees and in top- and subsoil. For this purpose, 60 trees from four species of juniper (Juniperus excelsa), narrow-leafed ash (Fraxinus angustifolia), Brant's oak (Quercus brantii) and hawthorn (Crataegus azarolus) were randomly selected in a mixed stand of central Zagrosian forest that had been enclosd for over 30 years. The amounts of organic carbon and total nitrogen of topsoil (0-15 cm) and subsoil (15-50 cm) were measured and compared. The results showed that, first, both the amount of soil organic carbon and the total nitrogen from the samples beneath the tree crowns were higher than their corresponding values in soils outside the crowns. Second, only the amounts of soil organic carbon were affected by the species, and these values ranged from a minimum of 1.37% in topsoil and 0.52% in subsoil for hawthorn, to maximum values of 1.64 and 0.73 percent for Juniper in top- and subsoil, respectively. Third, the amount of total nitrogen in the soil with an average of 0.21 and 0.08 percent of dry weight in top- and subsoils, respectively were the same beneath the crowns of the four species. Fourth, the size of the trees only affected the amount of organic carbon and total nitrogen in the topsoil. This study showed that there is little difference in soil organic carbon and total nitrogen under the canopy of different tree species in a standard Zagros forest and therefore the whole stand may act as a mega-organism and has more or less homogeneous soil.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soil Organic Carbon
  • soil total nitrogen
  • Zagros forest
  • tree diversity