بررسی خُواقلیمی گونه بلوط ایراتی Lindl brantii Quercus (مورد پژوهی: استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

3 دانشکده علوم جغرافیا دانشگاه اصفهان

چکیده

بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl) مهم‌ترین و فراوان‌ترین گونه‌ درختی موجود در اقلیم رویشی زاگرس محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف تعیین ویژگی‌های اقلیمی رویشگاه‌های این‌ گونه در استان چهارمحال و بختیاری انجام گرفت. بر این اساس 56 متغیر اقلیمی که از نظر شرایط اکولوژیک از اهمیت بیشتری در انتشار این‌گونه برخوردارند، انتخاب شد. متغیرها از 18 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک و کلیماتولوژی وابسته به سازمان هواشناسی کشور در داخل و مناطق مجاور استان استخراج گردید. برای کاهش تعداد متغیرها و تعیین عوامل مؤثر از تحلیل عاملی به روش تجزیه مؤلفه‌های اصلی با دوران واریماکس استفاده شد، سپس متوسط امتیازات عاملی در رویشگاه‌های این‌گونه و نواحی فاقد آن محاسبه و توزیع فضایی امتیازات عاملی در محیطSurfer ver12 ترسیم شد. نتایج تحلیل عاملی سه عامل بارش، دمای گرمایشی و باد را شناسایی کرد که این عوامل به ترتیب 79/28، 13/20، 71/4 درصد و در مجموع 80/95 درصد واریانس داده‌ها را شامل می‌شوند. به‌طور کلی نتایج نشان داد که در مناطق پایین‌دست عامل بارش سالانه با آستانه 435 میلی‌متر و در مناطق مرتفع درجه حرارت 8/9 درجه سانتی‌گراد مرز فوقانی این‌گونه را تعیین می‌کند، بنابراین با توجه به خواقلیمی گونه بلوط، سطح قابل ‌توجهی از استان امکان گسترش این ‌گونه ارزشمند را دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Studying the Acclimation of Quercus brantii Lindl (Case study: Chaharmahal and Bakhtiari)

چکیده [English]

Iranian west oak is the most important and most abundant tree species in the climate zone of Zagros region. This study is done with aim to determine the climatic characteristics of the habitat of this species in Chaharmahal and Bakhtiari. So, 56 climatic variables that were important in distribution of this species have been selected in the terms of ecological situation. The variables were extracted from synoptic and climatology stations which the stations managed by Weather Organization of Iran. To reduce the number of variables and determining effective factor was used factor analysis using by principal components analysis with varimax rotation, then the average factor scores in the habitat of this species and the areas without it were calculated and the spatial distribution of the factor scores were plotted in Surfer ver12. The results of the factor analysis identified three factors of precipitation, heat temperature and wind that these factors are included 28.79%, 20.13% and 4.71%, respectively and 95.80% of the total variance of the data. Generally, the results showed that precipitation factor with threshold of 435 mm in downstream areas and 9.8 degree centigrade temperature in high lands are determined the upper boundary of this specie, therefore, regard to acclimation of Quercus brantii, these valuable species may be developed in a significant area of province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climatic factor
  • Factor analysis
  • Quercus brantii
  • Chaharmahal and Bakhtiari