بررسی تاثیر تغییر کاربری دیم‌زار کم‌بازده به مدیریت جنگل زراعی بر ویژگیهای فیزیکی ذخیره کربن آلی خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاریار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه

2 گروه خاکشناسی دانشگاه تهران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه خاک‌شناسی، دانشگاه تهران، کرج

4 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، همدان

چکیده

عامل انسانی از عواملی است که با نحوه مدیریت همانند تغییر پوشش گیاهی و یا نوع استفاده از اراضی، و تاثیر بر مقدار کربن آلی و موجودات زنده‌ی خاک، در تشکیل و تکامل خاک اثرگذار باشد. در ‌این پژوهش اثر تغییر کاربری دیم‌زارها به مدیریت جنگل زراعی در ویژگیهای کمی و کیفی ذخایر کربن کربن آلی خاک مورد بررسی قرار گرفت. برای ‌این منظور تغییر کاربری دیم‌زار به جنگل زراعی با دیگر الگوهای کشت دیم‌زارها از جمله الگوی سنتی لگوم غلات با خاک‌و‌رزی متوسط و دیگر الگوهای کشت نظیر خاک‌ورزی متراکم و سوزاندن بقایا مقایسه گردید. نتایج نشان داد که اجزاء کربن سبک آزاد و درون خاکدانه‌ای در سامانه جنگل-زراعی بیش از دو برابر دیم‌زارهای با کمینه خاک‌ورزی و تناوب گونه‌های لگوم و بیش از 10 برابر همین اجزاء کربن در سامانه‌های خاکورزی شدید همراه با کلش‌سوزانی است. مقادیر کربن آلی ذره‌ای بزرگتر از 250 میکرون، کربن آلی ذره‌ای بین 53 تا 250 میکرون و کربن آلی کوچکتر از 53 میکرون به ترتیب در مزارع دیم جنگل زراعی 7/3، 6/4 و 22 گرم در کیلوگرم خاک بود. ‌این در حالی است که مقادیر ‌این اجزاء کربن در دیم‌زارهای با خاک‌ورزی شدید و کلش‌سوزانی بطور متوسط به ترتیب 2/0، 3/0 و 4 گرم در کیلوگرم خاک بودند. بدین ترتیب تغییر کاربری اراضی از دیمزار بویزه دیمزار کم بازده به جنگل- زراعی ضمن حفظ و ارتقاء ذخایر کربن آلی خاک، دوره برگشت و تصاعد کربن به اتمسفر را طولانی‌تر نموده و در حفظ تعادل بیلان کربن اتمسفر و بیوسفر کمک شایانی می‌کند

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Study on the effects of land use change in low yield drylands to agro-forestry on soil physical properties and organic carbon stock

نویسندگان [English]

  • Ramin Husaini Joodaki 3
  • Khosro Parvizi 4
چکیده [English]

Human caused major impacts on formation and development of soil by management operations including change in land cover and use. This research was conducted to evaluate the land use change and management operation type on qualitative and quantitative properties of soil organic carbon. For this means, land use changes of drylands to agro-forestry compared with other crop management operation types including legume-cereal rotation type with medium and intensive tillage system and straw burning. Results indicated that free light fraction and inter aggregate light fraction organic carbon in agro-forestry land use type was doubled and 10 folded compared with semi intended tillage with legumes in rotation system and intensive tillage with straw burning farms, respectively. Course particulate organic carbon, fine particulate organic carbon and carbon associate with silt and clay in agro-forestry land use type was 3.7, 4.6 and 22 gr/kg soil, respectively. Also, amounts of these carbon fractions in miss management drylands were 0.2, 0.3 and 4 gr/kg soil, respectively. Thus, land use change from dryland, especially, low yield dryland, to agro-forestry, while maintaining and enhancing soil organic carbon stocks, can increased return period and degradation intensity of carbon stock and resulted to longer time of emission of carbon into the atmosphere. This can improve the atmosphere and biosphere carbon balance useful for climate change mitigation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • soil management
  • organic carbon fractionation
  • agro-forestry
  • inter aggregate soil organic carbon