عوامل تعیین‌کنندۀ پذیرش خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‏نشینان (مورد مطالعه: منطقۀ نکاچوب استان مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 محقق و مربی موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی ساعی گرگان

چکیده

پرورش دام مازاد غیرمجاز در جنگل نوعی تهدید برای پایداری جنگل‌ها محسوب می‌شود. برای کاهش فشار دام بر جنگل‌های شمال کشور برنامه‌های مختلفی مانند طرح خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‏نشینان اجرا شده است. اما؛ پرسش این است که پذیرش این طرح در بین جنگل‏نشینان چگونه بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط ویژگی‌های فردی، اجتماعی، اقتصادی و روان‌شناختی جنگل‏نشینان با پذیرش طرح خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‏نشینان انجام‌گرفته است. بدین منظور با استفاده از روش تحقیق توصیفی و فن پیمایش، 100 نفر از جنگل‏نشینان منطقۀ طرح جنگلداری نکاچوب مازندران به‌صورت تصادفی بررسی شدند. جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه انجام گرفت که روایی و پایایی آن با مطالعۀ راهنما تائید شد. درمقایسۀ افرادی که طرح را پذیرفتند با کسانی که آن را نپذیرفتند مشخص شد که گروه پذیرنده دارای خانوار کم جمعیت‌تر، تعداد گاو و گوسالۀ کمتر، درآمد کمتر از راه دامداری، میزان باغ کمتر، درآمد بیشتر از منابع غیر از دامداری و کشاورزی، میزان سفر بیشتر در هر ماه به نزدیک‌ترین شهر و میزان شرکت بیشتر در کلاس‌های آموزشی یا ترویجی مرتبط با طرح خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‏نشینان می‎باشند. تحلیل رگرسیون لجستیک نشان داد که از بین عوامل مورد بررسی، پنج عامل یعنی تعداد دفعات دریافت وام برای دامداری، تعداد دفعات سفر به نزدیک‌ترین شهر، مشورت اداره‌های دولتی قبل از اجرای طرح با پاسخگویان، گرایش به ریسک و میزان آسیب‌پذیری معیشت، اصلی‌‌ترین عوامل مؤثر بر پذیرش طرح از سوی جنگل‏نشینان است و براساس آنها می‌توان به پیش‌بینی پذیرش این طرح اقدام کرد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Determinant factors of adoption of exiting animals from forest and reintegration forest dwellers: A case of Nekachub area of Mazandaran province

چکیده [English]

Forests have been threatened by exceed domestic animals in forests. Some plans like the plan of exiting animals from forest and reintegration forest dwellers are implemented to reduce pressure on the forests of northern Iran. But the question can be proposed of how the acceptance of the project among forest dwellers is and what factors affect it. The aim of this research was to examine the relationships between demographic characteristics, socio-economic and psychological factors of forest dwellers and accepting the plan of exiting animals from forests and reintegration of forest dwellers. Using descriptive research and survey technique, 100 forest dwellers were studied randomly in Nekachub forestry plan area of Mazandaran province. Data was collected through questionnaire which its validity and reliability were confirmed by a pilot study. Results of comparing two groups of adopters and non-adopters of the plan revealed that adopters group has less crowded households, less cattle and calves, less income from husbandry, less garden, more income from agriculture and non-husbandry sources, more trip to nearest town each month, more participation in training and extension classes about exiting animals from forests and reintegration forest dwellers. Logistic regression analysis showed that five demographic factors, i.e the number of loans for livestock, the number of trip to nearest town each month, consultation of government departments with forest duelers before the implementation of the plan, respondent’s attitude toward risk and the degree of livelihood vulnerability of the plan are the main effective and predictive factors for the adoption of exiting animals from forests and reintegration forest dwellers plan.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Animals exiting from forests
  • Forest dwellers
  • Nekachub