ویژگی‌های ساختاری گونۀ اُرس (Juniperus excelsa) در جنگل‌های کوهستانی دامنۀ جنوبی البرز (پژوهش موردی: منطقۀ آتشگاه کرج)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جنگل شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل

3 استاد دانشگاه تهران

4 دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

چکیده

با توجه به کم بودن مطالعات ساختاری در جنگل‌های اُرس (Juniperus excelsa) در ناحیۀ رویشی ایران-تورانی و لزوم مطالعات ساختاری برای شناخت، احیا و توسعۀ این جنگل‌ها، پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های ساختاری جنگل‌های اُرس واقع در دامنۀ جنوبی البرز (منطقه آتشگاه شهرستان کرج) انجام گرفت. بدین منظور با طراحی شبکه‌ای با ابعاد 50 ×50 متر و تعیین مختصات تمام درختان به‌روش فاصله-آزیموت، قطر‌ تاج‌پوشش درختان در توده‌ای به مساحت 9/15 هکتار برداشت شد. به‌منظور بررسی ویژگی‌های ساختاری این توده، از شاخص‌های فاصله تا نزدیک‌ترین همسایه (بررسی تراکم درختان)، کلارک و اوانز و زاویۀ یکنواخت (تنوع موقعیت مکانی)، مینگلینگ (آمیختگی)، اختلاف ابعاد (تنوع ابعاد درختان)، رقابت تاجی (رقابت تاجی درختان) بین پایه‌های اُرس و نیز شاخص S برای مطالعۀ سطح تنوع درختی استفاده شد. نتایج نشان داد که الگوی مکانی و چیدمان درختان اُرس در کنار یکدیگر یکنواخت بوده و از نظر تنوع درختی، خالص و فاقد هر گونه آمیختگی درختی است. همچنین، شاخص رقابت تاجی 48/0 (بدون واحد) به‌دست آمد که نشان‌دهندۀ رقابت تاجی پایین در این توده است. شاخص S که بیانگر سه جنبۀ مختلف ساختار (تنوع موقعیت مکانی، تنوع گونه‌ای و تنوع ابعاد) است، با ارزش 227/0، نشان می‌دهد که تودۀ مورد مطالعه دارای سطح تنوع‌ درختی پایینی است. نتایج این نوع مطالعات را می‌توان به‌منظور معرفی الگویی مدیریتی برای حفظ، احیا و توسعۀ این جنگل‌ها که دارای اکوسیستم‌هایی حساس و شکننده‌اند، به‌کار گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Structural characteristics of Juniperus excelsa in the mountainous forests of Alborz south facing slope (Case study: Atashgah, Karaj)

چکیده [English]

According to the few basic and applied research related to the structure characteristics of Juniper (Juniperus excelsa)stands in the Irano-Turanian forests and the need for early recognition and proper management of these forests, the present study was carried out to evaluate the structural characteristics of J. excelsa forests located on south facing slope of Alborz mountain chain, Atashgah area, Karaj. For this purpose, systematic network with dimensions of 50×50 m was laid out and coordinates of all trees were determined by distance-azimuth techniques. Canopy diameter was measured in an area about 15.9 hectare in this stand. In order to study the structural characteristics of the stand, nearest neighbors distance index (density of trees), Clark and Evans index and uniform angle index (a variety of location), Mingling index (species diversity), size differentiation index (variety of trees), crown competition factor (competition of canopy trees) between J. excelsa and S index were used in this stand. The results showed that spatial pattern and arrangement of trees were regularly together and variety of trees, was found to be pure without any mixture. The crown competition index was 0.48 (non-unit) representing low crown competition in this stand. Three different aspects of the S index (diversity of spatial pattern, species diversity, and size variety) were 0.227 indicating low levels of tree diversity. The results of this study can be usefully employed for management, preservation, restoration, and development of sensitive and fragile J. excelsa forest ecosystems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Canopy cover
  • Irano-Turanian
  • Nearest neighbors index
  • Spatial Pattern
  • Uniform angle index