پیامدهای ریختاری و فیزیولوژیک ذرات معلق کورۀ سیمان بر گونۀ کنار (Ziziphus spina-chricti L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختة کارشناسی ارشد جنگل شناسی و اکولو‍‍ژی جنگل، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیای بهبهان

2 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیای بهبهان

3 دانشگاه یاسوج

4 استادیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیای بهبهان

چکیده

امروزه اطلاعات زیادی در مورد آثار منفی گرد کارخانه‌های سیمان بر پوشش‌های گیاهی وجود دارد، اما تاکنون تأثیر این آلودگی‌ها بر درختان کنار (Ziziphus spina-christi) بررسی‌نشده است کنار در سطح وسیعی از مناطق نیمه‏خشک حضور دارد و دارای ارزش اکولوژیکی و دارویی فراوانی است. در این مطالعه، تأثیر ترسیب ذرات معلق کارخانۀ سیمان بهبهان بر ویژگی‌های ریختاری و فیزیولوژیکی درختان کنار در فواصل 5/0، 2، 5 و 7 کیلومتری شمال غربی کارخانه در یک فصل رویش بررسی شد. نتایج نشان داد که با نزدیک شدن به کارخانۀ میزان ترسیب ذرات معلق بر برگ درختان کنار افزایش یافت و از مساحت برگ‌ها کاسته شد، اما وزن خشک آنها تغییری نشان نداد. فراوانی روزنه‌ها در دو سمت برگ تحت تأثیر ترسیب ذرات معلق کاهش یافت، اما این کاهش در قسمت فوقانی برگ بیشتر از قسمت تحتانی بود. همچنین از محتوای کلروفیل a و کاروتنوئیدهای برگ کاسته شد، اما تغییر معنی‏داری در محتوای کلروفیل b مشاهده نشد. نرخ برگ‌زایی درختان کنار نیز تحت تأثیر ذرات معلق قرار نگرفت. اما رشد طولی شاخه‌های رو به کارخانه از فاصلة 5 کیلومتری کارخانه کاهش یافت. نتایج نشان داد که فعالیت کارخانۀ سیمان بهبهان با نرخ تولید فعلی (یک میلیون تن سیمان در سال) موجب بروز محدودیت‌هایی در فتوسنتز و فعالیت مریستم انتهایی ساقه در درختان کنار شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Morphological and physiological impacts of cement kiln particle on Ziziphus spina-christi L.

نویسندگان [English]

  • Safi Allah Sajadinia 1
  • Reza Basiri 2
  • Payam Fayyaz 3
  • Mostafa Moradi 4
1 M.Sc. student, Faculty of Agriculture, Yasouj University
2 Associate Prof., Faculty of Natural Resources and Environment, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology
3 University of Yasouj
4 4Assistant Prof., Faculty of Natural Resources and Environment, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology
چکیده [English]

Today, a lot of information about the negative effects of cement kiln particle on vegetation exists, but so far the impact of this pollutant on species are poorly investigated. Ziziphus spina-christi L. is present in a wide range of semi-arid areas and has high ecological value and widespread use in folkloric medicine. In this study, the effect of particle depot of Behbahan cement factory on morphological and physiological characteristics of Christ's thorn jujube trees at 0.5, 2, 5 and 7 kilometers northwest of the factory during growing season was evaluated. The results showed that with decreasing distance from the factory from five km the amount of particle depot on the leaves was significantly increased and the amount of leaf area reduced but no changes in leaf dry weight was observed. The frequency of stomata diminished due to cement particle depot in both sides, but this change in adaxial surface was greater than abaxial surface. Content of leaves chlorophyll a and carotenoids also decreased, but there was no significant change in the content of chlorophyll b. Leaf initiation rate of the trees also was not affected by cement depot. The longitudinal growth of the branches of the plant facing to the factory decreased from five km of factory. The results showed that Behbahan cement factoy with current production rate (one million tons of cement per year) causes limitations in photosynthesis and activities of the shoot apical meristem in the trees.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Annual growth
  • Cement particle load
  • Leaf attributes
  • Stomatal attributes
  • Ziziphus spina-christi