تأثیر تغییر کاربری اکوسیستم‌های جنگلی بر شاخص‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه

2 دانشگاه ارومیه-دانشکده کشاورزی گروه علوم خاک

3 دانشگاه ارومیه-گروه علوم خاک

4 دانشگاه ارومیه-دانشکده منابع طبیعی-گروه جنگلداری

چکیده

در این پژوهش اثر تغییر کاربری اراضی جنگلی به مرتع و زمین‌های زراعی بر برخی شاخص‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی منطقه پردانان پیرانشهر بررسی شد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی نمونه‌های خاک شامل بافت، pH، هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم معادل، مقدار قابل‌ جذب برخی عناصر (پتاسیم، فسفر، سدیم، کلسیم و منیزیم) اندازه‌گیری شد. برخی ویژگی‌های میکروبی (کربن زی‌تودۀ میکروبی، قابلیت دسترسی کربن، تنفس پایه، تنفس برانگیخته، ضریب متابولیکی و نسبت کربن میکروبی به کربن آلی) نیز در نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که درصد رس در خاک‌های کاربری زراعی 27 درصد  بیشتر از خاک‌های کاربری جنگل بود، درحالی‌که درصد شن در خاک‌های زراعی 30 درصد نسبت به کاربری جنگلی کاهش نشان داد. مقدار کلسیم قابل جذب در کاربری زراعی 23 درصد نسبت به کاربری جنگلی افزایش نشان داد. تغییر کاربری جنگل به زراعت و باغ سبب کاهش 18 تا 38 درصد تنفس پایه شد. تنفس برانگیخته خاک‌های کاربری جنگلی 72/1 برابر  نسبت به کاربری زراعی و باغی افزایش معنی‌دار داشت. بنابراین می‌توان نتیجه‌گیری کرد که تغییر کاربری جنگل‌ها به اراضی زراعی و اجرای عملیات خاک‌ورزی در درازمدت موجب کاهش کیفیت خاک می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Impact of forest ecosystem land use on soil physico-chemical and biological indices

چکیده [English]

In this study, the effect of forest conversion to pasture and agricultural lands on some soil physicochemical and biological characteristics was evaluated in Piranshahr, Pardanan region. Soil physicochemical properties including texture, pH, EC, CaCO3, available nutrients (potassium, phosphorus, sodium, calcium and magnesium) were measured. Some biological characteristics such as microbial biomass carbon (MBC), carbon availability index (CAI), basal respiration (BR), subestrat induced respiration (SIR), metabolic quotient (qCO2), and the ratio of microbial biomass carbon to total organic carbon (Cmic/Corg) were assessed in soil samples. The results showed that clay content in agricultural land was 27% higher than that of forest ecosystem, while the sand content in the cultivated soils decreased by 30% compared to forest. Calcium content in the agronomic land increased (23%) compared to forest. The changes of forest to agronomic and orchard systems reduced BR by 18% to 38%. SIR of forest lands was significantly higher than the agricultural land-uses as SIR in forest about 1.72 fold higher than orchard and agronomic land-use. Therefore, it could be concluded that land-use change and cultivation operations in long-time causes a decline in soil quality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agriculture
  • Deforestation
  • Land-use change
  • Soil characteristics
  • Soil microbial activity