بررسی ارتباط بین مقدار خشکیدگی درختان بلوط ایرانی با تیپ جنگل، خصوصیات خاک و شرایط توپوگرافی در جنگل‌های قلاجه کرمانشاه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جنگلشناسی و اکولوژی جنگل دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

به‌منظور بررسی مقدار خشکیدگی درختان بلوط ایرانی در ارتباط با خصوصیات خاک و شرایط توپوگرافیک، منطقه‌ای به مساحت 500 هکتار از جنگل‌های قلاجه استان کرمانشاه انتخاب شد. برای تیپ‌بندی از نمونه‌برداری منظم-تصادفی با یک شبکۀ آماربرداری200×150 متر با ترانسکت‌های 50 متری استفاده شد. سپس واحدهای کار (براساس فرم زمین، جهت، ارتفاع، درجه خشکیدگی، درجه شیب و غیره) تشکیل شد. در داخل هر واحد کاری یک نمونه‌ خاک، به‌منظور مطالعات خاک‌شناسی برداشت شد. تعیین بافت خاک از روش بایکاس، ازت خاک با روش کلدال، وزن مخصوص ظاهری با روش کلوخه، کربن آلی با روش احتراق سرد و درصد آهک با دستگاه کلسی‌متری اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیۀ واریانس نشان داد که تعداد درختان خشکیده در تیپ‌های مختلف، جهت‌ها، شیب‌ها، جهت×تیپ‌ها، ارتفاع×جهت‌ها و شیب×جهت‌های گوناگون در سطح 1 درصد اختلاف معنی‌داری دارند. نتایج نشان داد که بین تعداد درختان خشکیده با رطوبت و بافت خاک (در سطح 95 درصد)، و با وزن ظاهری، pH، کربن و نیتروژن خاک (در سطح 99 درصد) همبستگی معنی‌دار وجود دارد، ولی بین تعداد درختان خشکیده با رابطۀ C/N همبستگی مشاهده نشد. به‌طور کلی می‌توان نتیجه‌گیر گرفت که مرگ‌و‌میر درختی شدیدتر، در خاک‌های کم‌عمق‌تر با مقدار مواد آلی و نیتروژن کمتر، شیب‌های تندتر، جهت‌های گرم‌تر و تیپ‌های خالص‌تر و گونۀ بلوط روی داده است. نتایج این پژوهش می‌تواند به موفقیت بیشتر طرح‌ها، در هنگام اجرای طرح‌های اصلاح و احیا، جنگلکاری کمک کند و در مدیریت احیایی جنگل‌های بلوط دچار خشکیدگی مفید باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The relationships between the rate of oak trees decline and forest types, soil characteristics and topographic conditions in Ghalaje Forests of Kermanshah, west of Iran

نویسندگان [English]

  • iraj parvaneh 1
  • vahid etemad 2
  • Mohamad Reza Marvie Mohajer 3
  • Ghavamodin Zahedi Amiri 3
  • Pedram Attarod 2
1 Ph.D Student of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
2 Associate Prof. of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
3 Professor of Forestry, Faculty of Natural Resources, College of Agriculture & Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
چکیده [English]

In order to investigate the decline of oak trees in Zagros forests in relation to forest soil characteristics and topographic conditions, Ghalaje Forests with an area of 500 ha in Kermanshah province were selected. For forest classification, systematic-random sampling was used with a 200×150 m grid by 50 m transects. Work units were specified based on the land form, aspect, altitude, slope degree and rate of oak decline. Soil samples were taken within work unit to analyze soil texture by hydrometer, soil nitrogen by Kjeldahl, bulk density by clod method, organic carbon by Black and Walkey method and lime percentage with Calcimetri method. The results of analysis of variance showed that the number of dieback trees was significant (P < 1%) in different types, slopes, aspects × types, altitudes × aspects and slopes × aspects. Correlation was found between the number of dieback trees and soil moisture and texture (P< 5%), and with bulk density, pH, soil carbon and nitrogen (P < 1%). However, no correlation was found between the numbers of dieback trees with C/N. We concluded that severe tree mortality occurred at shallower soils with lower organic matter and nitrogen contents, steeper slopes, warmer aspects and most pure forest types. The results will help to perform successful rehabilitation, restoration, and forest plantation projects and will be useful in the management of declined oak forests.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Forest types
  • Rate of oak decline
  • Soil characteristics
  • Topographic conditions