تأثیر آتش‌سوزی بر ساختار پوشش‌ گیاهی در جنگل‌های زاگرس (مطالعه موردی: شهرستان سروآباد، استان کردستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه سمنان

2 استادیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان

3 دانشیار جنگلکاری، اصلاح نژاد و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

چکیده

تغییرات اقلیمی و افزایش میانگین دمای سالانه از یک‌سو و دخالت‌های انسانی از سوی دیگر سبب افزایش آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع شده است. به‌نظر می‌رسد آتش‌سوزی بر پوشش گیاهی اثر دارد و ساختار توده‌های جنگلی را تغییر می‌دهد. در تحقیق حاضر، تغییرات ترکیب گونه‌های چوبی، ساختار، شادابی و تجدید حیات تودۀ جنگلی در جنگل‌های غرب کشور در شهرستان سروآباد کردستان بررسی شد. در این بررسی دو تودۀ سوخته‌شده و شاهد به مساحت چهار هکتار با شرایط محیطی و جامعه گیاهی یکسان انتخاب، شبکه‌بندی و در قالب 40 قطعه ‌نمونه، آماربرداری صددرصد شدند. مقایسه داده‌های تیمارهای آتش‌سوزی و شاهد با آزمون t مستقل انجام گرفت. نتایج نشان داد که پس از رخداد آتش‌سوزی و گذشت 10 سال از آن، سهم درختان بلوط کاهش‌ و در مقابل سهم گونه‌های ولیک و بادام افزایش ‌یافته است‌. در گونه‌ی بنه تفاوتی ملاحظه نمی‌شود. بادام و بنه مقاومت بیشتری از بلوط ‌ایرانی (برودار) در برابر آتش‌سوزی نشان دادند. میانگین تعداد جست‌ها در منطقۀ آتش‌سوزی بیشتر از منطقۀ شاهد بوده، اگرچه این تفاوت معنی‌دار نبود. میانگین قطر یقۀ برودار در منطقۀ شاهد کمتر از منطقۀ آتش‌سوزی و میانگین ارتفاع کل در منطقه شاهد بیشتر از منطقه آتش‌سوزی بود. همچنین در زمینۀ زادآوری، سن و ارتفاع نونهال‌ها در منطقه شاهد و آتش‌سوزی دارای اختلاف معنی‌دار بودند، اما تعداد در قطعه ‌نمونه دارای اختلاف معنی‌دار نبود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The effect of fire on vegetation structure in Zagros forests (Case Study: Sarvabad, Kurdistan province)

نویسندگان [English]

  • Bahman Moradi 1
  • Homan Ravanbakhsh 2
  • Alireza Meshki 2
  • Naghi Shabanian 3
چکیده [English]

Climate change and increasing in mean annual temperature and on the other hand, the human activities increased the fire rate in forests and pastures. It seems that the fire affects the vegetation and changes the forest stand structures. In this study, the changes in woody species composition, structure, viability and regeneration of forest biomass in the forests of Sarvabad, Kurdistan province were investigated. In this study, two burned and unburned stands (control), each of them four hectares with similar environmental conditions and plant community were selected, reticulated in 40 plots and were investigated using 100% inventory method. Fire treatments and control data comparisons were performed using independent t-test. The results showed that 10 years after fire occurrence, the share of oak trees has been decreased, while the proportion of Amygdalus and Crataegus has been increased. No significant difference was observed for Pistacia. Furthermore, pistachio and almond were the more resistant species against fire, compared with Quercus brantii. The coppice number in burned area was more than control one, although the difference was not significant. The average collar diameter of Q. brantii in control area was significantly less than those in burned one, however the total height in control region was more than burned region. Also the significant variations were observed in terms of seedling age and height in control and burned plots, however the number of observed regenerations in plot showed no significant differences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coppice
  • Fire
  • Kurdistan
  • Quercus brantii Lindl
  • Regeneration