شناسایی بذرهای درختان جنگلی داغداغان ( Celtis) بر اساس خصوصیات آندوکارپ میوه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 1دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

2 گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

3 گروه جنگلداری مجتمع آموزش عالی گنبد کاووس

چکیده

درخت داغداغان یکی از گونه‌های با ارزش اکولوژیکی است که در رشته کوه‌های البرز و زاگرس پراکنش دارد. میوۀ این گونه به‌صورت شفت است و در مرحلۀ رسیدن کامل، به رنگ زرد یا سیاه دیده می‌شود. این تنوع در رنگ یکی از موانع تشخیص بذرهای درخت داغداغان است. به منظور شناسایی صفت‌های مناسب در تفکیک بذرهای گونه‌های داغداغان در ایران، صفت‌های متفاوتی مورد ارزیابی قرار گرفته شد. در این میان، صفت آندوکارپ میوه از ارزش تفرقی بیشتری برخوردار بوده است. در این تحقیق، چهار گونه از بذرهای درختان داغداغان که در ایران از مناطق مختلف رویشی گزارش شده، مورد بررسی قرار گرفت. خصوصیات به‌کار گرفته‌شدۀ آندوکارپ میوه عبارتند از رنگ، ابعاد، شکل، تعداد و اشکال برجستگی‌های موجود در سطح آندوکارپ به انضمام حلقه‌های در‌بر‌گیرنده (Rim). نتایج نشان داده است که بذر گونۀ C. glabrata به دلیل داشتن آندوکارپ با سطح صاف و دو عدد حلقۀ در برگیرنده، به‌راحتی قابل تفکیک است. همچنین بذر گونۀ C. australis به لحاظ آندوکارپ تخم‌مرغی با یک منقار در انتها، قابل شناسایی است. از لحاظ خصوصیات آندوکارپ بینC. caucasica  و C. tournefortii شباهت‌های زیادی وجود دارد و به‌منظور شناسایی بذر این دو گونه، باید صفات تکمیلی دیگری را در نظر گرفت. نتایج کلی نشان می‌دهد که در جنس داغداغان بذر و آندوکارپ متعلق به گونه‌هایی که در رویشگاه مساعدتر پراکنش دارند، بزرگ‌تر از آندوکارپ گونه‌های متعلق به رویشگاه‌های خشک است. صفت رنگ و شکل آندوکارپ را به‌عنوان بهترین صفت شناسایی، می‌توان در نظر گرفت. همچنین به‌منظور تفکیک بذر گونه‌های داغداغان ایرانی، می‌توان کلید شناسایی تهیه کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying seed of Celtis genus by means of endocarp morphology

نویسندگان [English]

  • M. Zarafshar 1
  • M. Akbarinia 2
  • A. Satarian 3
چکیده [English]

Nettle tree (Celtis) is one of the ecologically valuable trees distributed in Elborz and Zagros mountains. Fruits are drupe and become yellow or black when ripen. Seed identification is difficult because of their various colors. In order to identify the characteristic traits for Celtis seed identification in Iran, numerous traits were evaluated, of which fruit endocarp was the most suitable one. In the current research for identification of seeds, four species from different floristic regions were studied. The characters evaluated included color, dimension, shape, amount and the ornaments on the endocarp's surface and surrounding ring(Rim). The results show that C.glabrata can be identified by means of its two rims and smooth surface; also C.australis due to its endocarp and an acute tip. There are lots of similarities between C. caucasica and C. tournefortii. so, more characteristics should be considered for identifying them. The general results show that in Celtis genus, seed and endocarp of species having been distributed in suitable sites are bigger than those in drought sites. The endocarp's color and shape are the best features to identify the Celtis. Also in order to identify the Iranian nettle tree's seed, identification key can be prepared.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Celtis
  • Seed
  • Endocarp
  • Iranian
  • Identification key