باران ربایی تاج پوشش تودۀ راش (Fagus orientalis Lipsky) خالص در فصل تابستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

باران‌ربایی تاج‌پوشش سهم زیادی از تراز آبی را در اکوسیستم‌های جنگلی به خود اختصاص می‌دهد. این تحقیق به‌منظور برآورد مقدار باران‌ربایی تابستانه در یک تودۀ راش خالص به مساحت 5625 متر مربع در بخش میان‌بند جنگل خیرود نوشهر صورت پذیرفت. به‌این منظور، بارندگی کل با استفاده از سه جمع‌آوری‌کنندۀ باران در منطقه‌ای باز در فاصلۀ 160 متری تودۀ مورد بررسی جمع‌آوری شد. به‌منظور جمع‌آوری تاج بارش، 36 جمع‌آوری‌کنندۀ تاج بارش به‌صورت تصادفی در سطح توده نصب شد. همچنین ساقاب تولیدی شش اصله درخت راش از قطرهای مختلف با استفاده از جمع‌آوری‌کننده‌های مارپیچی ساقاب در ارتفاع برابر سینه، جمع‌آوری شد. مقدار بارندگی کل، ساقاب و تاج بارش بعد از هر بارندگی با استفاده از استوانۀ مدرج اندازه‌گیری شد. مقدار باران‌ربایی از تفاوت میان بارندگی کل و بارندگی خالص (مجموع تاج بارش و ساقاب) مورد محاسبه قرار گرفت. در طی فصل تابستان مجموع بارندگی کل 8/206 میلی‌متر بود که 5/135 و 2/4 میلی‌متر از این مقدار به‌ترتیب به تاج بارش و ساقاب اختصاص یافت و 1/67 میلی‌متر از آن، به‌صورت باران‌ربایی تبخیر شد. متوسط تاج بارش، ساقاب و باران‌ربایی به‌ترتیب 7/64، 6/1 و 7/33 درصد از بارندگی کل برآورد شد. همچنین با افزایش مقدار بارندگی کل، مقدار بارندگی خالص، باران‌ربایی و نسبت بارندگی خالص به بارندگی کل افزایش یافت، اما نسبت باران‌ربایی به بارندگی کل، روند کاهشی ضعیفی را نشان داد. به‌طور کلی، این بررسی نشان داد که سهم زیادی از بارندگی تابستانه در تودۀ راش به‌صورت باران‌ربایی از دسترس تودۀ جنگلی خارج می‌شود، بنابراین ضرورت دارد که در محاسبۀ تراز آبی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Canopy interception loss in a pure oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) stand during the summer season

چکیده [English]

At forest ecosystems, gross rainfall (GR) is partitioned into throughfall (TF), stemflow (SF) and results in canopy interception loss (CIL). In the present research, CIL, which is considered a major component of the water balance, was measured at the midland of the central Caspian forests, Kheyrud forest research station of University of Tehran. Measurements were carried out in a sample plot of pure oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) stand with an area of 5625 m2. GR was collected using three manual collectors in an open area approximately 160 m apart from the study plot. Thirty six TF manual gauges were randomly placed beneath the beech canopies and SF was collected from six beech trees with different diameters by means of the spiral type SF collection collars installed at diameter at breast height. GR, TF and SF were collected on an event basis using a graduated cylinder during the summer season of 2008. The amount of cumulative GR depth of 19 events was 206.8 mm allocated to TF, SF and CIL, 135.5, 4.2 and 67.1 mm, respectively. At the event scale, the mean values of TF, SF and CIL were accounted 64.7, 1.6 and 33.7% of GR, respectively. Regression analysis suggested a strong positive relationship between CIL and GR. There was also observed a fairly weak negative relationship between CIL/GR and GR. We concluded that CIL contributes a remarkable amount of incident rainfall in the pure oriental beech forest of the study site and therefore should be considered in assessment of water balance.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interception loss
  • Throughfall
  • Stemflow
  • Oriental beech stand