بررسی حریم جاده های جنگلی بر اساس عرض عملیات خاکی، شیب دامنه و مشخصات رویشی توده های اطراف (مطالعۀ موردی در سری لت تالار حوضۀ آبخیز رودخانۀ تجن)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

شرایط حاکم بر جنگل‌های هیرکانی به‌نحوی است که اتکا به اعدادی ثابت برای تعیین عرض حریم جاده‌های جنگلی راهگشا نیست، زیرا این اعداد اغلب از سوی مجریان نادیده گرفته می‌شوند و نشانه‌گذار به‌منظور حفظ موجودی جنگل و گونه‌های با ارزش، از برداشت درختان در نقاط حساسی چون رأس شیروانی خاکبرداری و شیروانی خاکریزی اجتناب می‌کند. در مواردی هم که عرض حریم منطبق با ارقام استاندارد در نظر گرفته می‌شود، مشخصات رویشی توده‌های اطراف جاده، تعیین‌کنندۀ سیمای واقعی حریم خواهد بود. در این تحقیق وضعیت عرض حریم در ارتباط با شیب دامنه، عرض عملیات خاکی و مشخصات رویشی توده‌های اطراف جاده‌ در جنگل‌های سری لت‌تالار مورد ارزیابی قرار گرفته است. بر پایۀ نتایج، که با افزایش شیب دامنه بر عرض حریم واقعی جاده‌های جنگلی افزوده ‌شد (05/0P<). میانگین عرض حریم واقعی در تیپ A (راش- ممرز با تعداد در هکتار 155 اصله و 75 درصد تاج‌پوشش) برابر10/15 متر و در تیپ B (راش- ممرز با تعداد در هکتار 175 اصله و 85 درصد تاج‌پوشش) برابر 21/14 متر به‌دست آمد. در کلاسه‌های شیب 40-30 و 50-40 درصد هر دو تیپ، بیشترین سطح تداخل بین حریم واقعی و خاکریز جاده‌ و در کلاسه‌های شیب60-50 و 70-60 درصد، کمترین تداخل وجود داشت. در نهایت به کمک مدل‌ چارتی، حریم بهینۀ جاده‌های جنگلی در سمت شیروانی خاکبرداری و خاکریزی دامنه‌های پرشیب منطقۀ مورد بررسی تعیین شد تا ضمن کاهش برداشت درختان، بیشترین ایمنی و دوام برای جاده‌ها حاصل شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation on the forest roads right-of-way based on earthworking limit, hillside gradient and vegetative characteristics of edge stands (case study in Lat Talar forest - watershed of Tejen river)

چکیده [English]

According to forest ecosystem conditions in Hyrcanian forests, the fixed numbers can not be useful for determining forest roads right-of-way. Also, these numbers are frequently ignored by the executives and road constructors in order to preserve valuable trees and avoid cutting these trees on sensitive points such as cut slopes and fill slopes. In some cases that roads right-of-way is considered based on standard numbers, the vegetative characteristics of edge stands is determinant of real forest roads right-of-way. In this study the status of real right-of-way was evaluated based on earth working limit, vegetative characteristics of edge stands and different slope classes of hillside in Lat Talar forests. Results showed that the forest roads right-of-way increased with raising hillside gradient (P<0.05). The mean width of real right-of-way in type A (Fageto-carpinetum with 155 stem per hectare and crown cover 75 percent) and B (Fageto-carpinetum with 175 stem per hectare and crown cover 85 percent) were 15.10 and 14.21, respectively. The most overlapped area between real right-of-way and fill slope of roads was observed in slope classes 30-40 and 40-50 percent in both types and the lowest overlapped area were seen in slope classes 50-60 and 60-70 percent. Finally, the optimum right-of-way of forest roads was separately determined for cut and fill slope in steep slopes of Hyrcanian forests using chart models. This method decreases the rate of tree felling and increases the safety and permanency of forest roads.         

کلیدواژه‌ها [English]

  • Right-of-way
  • Forest Road
  • Cut slope
  • Fill slope
  • Chart model