تأثیر عوامل اقلیمی مختلف بر گسترش تیپ های جنگلی استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از روش های آماری چندمتغیره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر عوامل اقلیمی بر گسترش تیپ‌های جنگلی استان چهارمحال و بختیاری، 71 متغیر اقلیمی که از نظر شرایط اکولوژیک گونه‌های جنگلی، اهمیت بیشتری داشتند، انتخاب  و با روش تحلیل عاملی، عوامل مؤثر بر پراکنش این گونه‌ها شناسایی شد. این عوامل که 82/91 درصد از واریانس متغیرها را بازگو می‌کنند، عبارتند از: دمای گرمایشی، بارش و تابش. تأثیر هر یک از این عوامل و نیز متغیرهای اولیۀ اقلیمی بر پراکنش تیپ‌های شاخص جنگلی استان، بررسی شد. همچنین متوسط ارتفاع پراکنش هر یک از تیپ‌ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که عامل دمای گرمایشی و بارش، از مهم‌ترین عوامل اقلیمی مؤثر بر پراکنش تیپ‌های جنگلی در استان چهارمحال و بختیاری هستند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی و بررسی امتیازهای عاملی نشان داد که مکان مناسب برای پراکنش تیپ Quercus brantii (برودار) و گونه‌های همراه آن که تیپ غالب در استان چهارمحال و بختیاری است، رویشگاه‌های معتدل و نیمه‌مرطوب است. همچنین نتایج این بررسی نشان داد عاملی که سبب محدودیت پراکنش این تیپ و حضور تیپ‌هایی مانند  Lonicera nummularrifolia (شن) و Amygdalus sp. (بادام) شده، افزایش ارتفاع و در پی آن کاهش دما است به‌نحوی که این دو تیپ را می‌توان در نواحی خشک سرد و کوهستانی مشاهده کرد. نتایج همچنین نشان می‌دهد استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره و انتخاب متغیرهای اقلیمی متناسب با شرایط و ویژگی‌های اکولوژیک گونه‌های گیاهی استان، نقش بسیار مهمی در شناسایی اثر عوامل اقلیمی مهم بر پراکنش تیپ‌ها و گونه‌های جنگلی استان داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of climatic factors on distribution of forest types using multivariate statistical methods

چکیده [English]

In order to determine the effect of climatic factors on the distribution of forest types in one of the western provinces of Iran, Charmahal, among 71 climatic elements effective in ecological conditions of forest species, 3 factors were selected using factor analysis method.The factors covering 91.82 percent of total variance included thermal temperature, rainfall and radiation. Finally, the effect of each factor as well as the primary climatic varieties on distribution of these species and the mean elevation of the plant types in each distribution class was determined. The results of factor analysis indicate that thermal temperature and rainfall are the most important factors in relation to distribution of forest species. Moreover it can be concluded that semi humid and moderate climatic zones are the best habitats for distribution of Quercus brantii and its associated species, which are the dominant forest types in Charmahal province. This study also suggests that the distribution of Quercus brantii and the appearance of Lonicera nummularrifolia and Amygdalus spp. have been controlled by increasing altitude and decreasing temperature. On the other hand, these two types are found in cold and dry mountainous regions. In conclusion, the selection of climatic variables related to ecological condition of species is important in determining the effects of climatic factors on the distribution of forest types in Charmahal province.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bioclimatic classification
  • Forest types
  • multivariate statistical methods
  • Factor analysis