مجله جنگل ایران

مجله جنگل ایران

اثرهای جنگلکاری در افزایش ترسیب کربن و بهبود برخی ویژگی‌های خاک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده
افزایش نگرانی‌ها در زمینة گرمایش جهانی و تغییر اقلیم موجب شده است که به خاک و توانایی آن در ترسیب کربن به‌صورت پایدار توجه ویژه‌ای شود. جنگلکاری در اراضی بایر و مدیریت بهینة آن اثر زیادی‌ بر افزایش ترسیب کربن خاک دارد، به‌طوری ‌که خاک اکوسیستم جنگل در تعادل با پوشش درختی و گیاهی مخزن اصلی کربن آلی است. این تحقیق بر اساس طرح پایة کاملاً تصادفی در قالب آزمایش فاکتوریل در توده‌های کاج تهران و اقاقیا همراه با اراضی بایر اطراف (شاهد) در پارک جنگلی چیتگر تهران انجام گرفت و مقادیر کربن ترسیب‌شده در خاک اندازه‌گیری شد. رابطة بین برخی از فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی خاک با کربن آلی خاک نیز بررسی شد. نتایج نشان داد ترسیب کربن در خاک تودة اقاقیا (19/78 تن در هکتار) به‌طور معنی‌داری (P<0.01) بیشتر از تودة کاج تهران (57 تن در هکتار) و اراضی بایر (8/10 تن در هکتار) اطراف است و ارزش اقتصادی آن برای گونه‌های مذکور به‌ترتیب، 790/2 و 741/3 میلیون دلار محاسبه شد. کربن آلی خاک در عمق 15-0 سانتی‌متری توده‌های جنگلکاری شده بیشتر از عمق 30-15 سانتی‌متری بود، ولی در اراضی بایر، عکس این قضیه مشاهده شد. نتیجة رگرسیون گام به گام نیز نشان داد که درصد رس و نیتروژن به‌ترتیب از مهم‌ترین اجزای تأثیرگذار بر مقدار کربن آلی خاک است. به‌طور کلی می‌توان گفت فرایند ترسیب کربن، به بهبود کیفیت آب و خاک، افزایش حاصلخیزی، بهبود سیستم هیدرولوژی خاک و نیز جلوگیری از فرسایش و کاهش هدررفت عناصر غذایی می‌انجامد، بنابراین مدیریت بهینة اکوسیستم‌های مختلف باید در جهت افزایش پتانسیل ترسیب کربن باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Increment of soil carbon sequestration due to forestation and its relation with some physical and chemical factors of soil