بررسی بازیابی خصوصیات فیزیکی خاک و استقرار تجدید¬حیات طبیعی در مسیرهای چوبکشی (مطالعۀ موردی: جنگل¬های حوضۀ ناو اسالم)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

خصوصیات خاکی متأثر از حرکت ماشین‌آلات در مسیرهای چوبکشی و استقرار تجدید‌حیات و گونه‌های علفی در این مسیرها پس از اتمام عملیات بهره‌برداری، فرصت مناسبی برای بررسی عکس‌العمل استقرار گونه‌های مختلف گیاهی در برابر شرایط خاکی است. این تحقیق در سری یک جنگل ناو اسالم انجام شده است. از میان مسیرهای چوبکشی موجود، مسیرهایی که از زمان استفاده آنها به‌عنوان مسیر چوبکشی حدود 10 سال می‌گذشت، مورد بررسی قرار گرفت. در هر یک از این مسیرها و در جنگل‌های هم‌جوار این مسیرها (جنگل طبیعی)، نمونه‌های خاک و همین‌طور نوع و تعداد تجدید‌حیات استقراریافته برداشت شد. نتایج نشان داد که بین مسیرهای چوبکشی و جنگل طبیعی از نظر خصوصیات فیزیکی خاک مانند وزن مخصوص ظاهری، تخلخل، درصد رطوبت اشباع و بافت خاک، اختلاف معنی‌داری وجود دارد. همچنین از نظر تجدیدحیات طبیعی گونه‌های افرا شیردار، ممرز و توسکا، اختلاف معنی‌داری بین مسیرهای چوبکشی و جنگل طبیعی وجود دارد، در حالی که تجدید‌حیات گونه‌های راش و افرا پلت در دو مکان مورد بررسی تفاوت معنی‌داری را نشان ندادند. تجدیدحیات توسکا به‌طور معنی‌دار در مسیرهای چوبکشی بیشتر از جنگل طبیعی است و تجدید‌حیات گونۀ افرا شیردار و ممرز در جنگل طبیعی بیش از مسیر چوبکشی است. از بین خصوصیات فیزیکی اندازه‌گیری‌شدۀ خاک، وزن مخصوص ظاهری، تخلخل و بافت خاک ارتباط معنی‌داری با نوع و تعداد تجدید‌حیات مستقرشده در مسیرهای چوبکشی و جنگل طبیعی دارند و از بین گونه‌های موجود نیز افرا شیردار بیشترین همبستگی را با خصوصیات فیزیکی خاک نشان داد. این تحقیق نشان داد که سرشت برخی از گونه‌های جنگلی به شکلی است که تجدید‌حیات آنها به‌شدت تحت تاثیر خصوصیات فیزیکی خاک‌هاست و برخی دیگر در این ارتباط بی‌تفاوت هستند. این موضوع می‌تواند در کنار تعیین چگونگی عکس‌العمل گونه‌های جنگلی نسبت به خصوصیات فیزیکی خاک، در جنگل‌شناسی و مدیریت توده‌های جنگلی، استفاده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the recovery soil physical properties and establishment of natural regeneration in skid trails (case study: Nav-e Asalem forests)

چکیده [English]

Soil properties affected by passing the machines in skid trails and establishment of natural regeneration and herbaceous palnts in these routes after the harvesting operation could be a suitable opportunity to study the reaction of different plant species to soil conditions. This study has been done in district 1 of Nav forest, Guilan/Iran. The skid trails where have been abandoned without traffic for 10 years were chosen among the available skid trail routes. Soil samples were taken and type and the number of natural regeneration in skid trials and adjacent forests (natural forests) wre recorded. The results showed that among soil physical properties, soil bulk density, porosity, saturation moisture percentage and soil texture differed significantly between skid trail routes and natural forest. The natural regeneration of cappadocia maple, hornbeam and alder showed significant difference between natural forest and skid trails routs, while natural regeneration of beech and Velvet maple did not show any significant differences. The regeneration of alder was significantly higher in skid trail routes compared to natural forests, but for hornbeam and maple this regeneration was better in natural forest. Among soil physical properties, bulk density, porosity and soil texture showed significant correlation with amount of natural regeneration and among tree species, cappadocia maple showed the higher correlation with soil physical properties. This study showed that the natural regeneration of some species is affected by soil physical properties. In addition to the determination of natural regeneration responses to soil physical properties, the results of this study could be used in silviculture and forest management. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Skid trails
  • Soil compaction
  • Soil physical properties
  • Natural regeneration