تأثیر تاج درخت بنه (Pistacia atlantica) بر پراکنش مکانی خصوصیات شیمیایی خاک (مطالعۀ موردی: منطقۀ سروآباد کردستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

در اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک، تک‌درختان تأثیر مهمی بر خصوصیات خاک داشته و تعیین‌کنندۀ ساختار جوامع میکروبی و علفی خاک در زیر تاج درخت بوده که عملکرد این نوع اکوسیستم‌ها را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر تاج درخت بنه (Pistacia atlantica Desf.var.Kurdica) بر ویژگی‌های عناصر غذایی خاک (کربن آلی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم)، لیتیم و سدیم است. در این تحقیق، نمونه‌های خاک در زیر و اطراف یک درخت بنه در منطقۀ سروآباد کردستان برداشت شد. نمونه‌ها در یک محدودۀ 20×20 متری به فواصل 2 متر و سپس در 5 محدودۀ 2×2 متری به فواصل 50 سانتی‌متر در زیر و اطراف یک درخت بنه و از 5 سانتی‌متر اول خاک برداشت شدند. به‌منظور تجزیه و تحلیل پراکنش و تغییرات مکانی متغیر‌های خاک از روش زمین‌آمار استفاده شد. نتایج نشان داد که مقدار کربن آلی و نیتروژن خاک در زیر تاج درخت نسبت به نواحی اطراف بیشتر است. مقدار فسفر نیز در زیر تاج درخت بیشتر از نواحی اطراف بود و سطحی فراتر از تاج درخت را پوشش می‌داد. پتاسیم با افزایش فاصله از پایۀ درخت کاهش یافت. سدیم الگوی پراکنش متوسطی در ارتباط با تاج درخت داشت، در حالی‌که لیتیم الگوی مکانی پراکنده‌ای را نشان داد. به‌نظر می‌رسد که پراکنش لیتیم مستقل از موقعیت درخت باشد. نتایج به‌دست‌آمده این فرضیه را تأیید می‌کند که تفاوت در خصوصیات شیمیایی عناصر غذایی خاک، منجر به پراکنش‌های مکانی متفاوتی در زیر تاج درخت و با توجه به نوع گونۀ درختی می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of Pistachio (Pistacia atlantica) canopy on the spatial distribution of soil chemical characteristics (Case study: Sarvabad, Kurdistan)

چکیده [English]

In arid and semi-arid ecosystems, isolated trees have an important effect on soil properties and could determine the structure of the soil fauna communities and herbaceous species under the tree which could influence these types of ecosystems. The aim of this study was to find out the effect of tree canopy on the spatial distribution of soil nutrients (OC, N, P, K, Na and Li) with varied chemical characteristics. In this research, soil samples were taken under and around a pistachio (Pistacia atlantica Desf.var.Kurdica) tree in Sarvabad region, West of Iran. The samples were taken every 2 m and then at 50 cm intervals in a regular grid of 20 m × 20 m around the tree for analyzing the spatial properties using geostatistical techniques. Total nitrogen (N) content similarly to soil organic carbon (OC) was higher under the tree. Phosphorus (P) content also was higher under the tree canopy. Potassium (K) decreased with distance from the tree base. Sodium (Na) had a medium spatial distribution related to tree canopy, while Lithium (Li) showed a sparse spatial pattern and its distribution seems to be independent of the tree position. These results support the hypothesis that the presence of a tree affects differently the spatial distribution of the various nutrients depending on their chemical characteristics. 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tree Canopy
  • Chemical characteristics
  • spatial distribution
  • Geostatistics
  • Pistachio