تأثیر عوامل فیزیوگرافی و ادافیک بر برخی ویژگی¬های کمی و کیفی درختان اُرس (مطالعۀ موردی: منطقۀ لاین- خراسان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

به‌منظور بررسی اثر مشخصه‌های محیطی شیب، جهت دامنه، ارتفاع از سطح دریا و شکل زمین بر وضعیت کمی و کیفی توده‌های جنگلی اُرس در دامنه‌های هزارمسجد واقع در شمال خراسان رضوی، نقشه‌های این مشخصه‌ها تهیه و پس از تلفیق آنها، واحد‌های همگن مشخص شد. از روش استراتیفیکاسیون (مونه‌بندی) برای نمونه‌برداری استفاده شد. در هر واحد همگن، سه قطعه نمونۀ دایره‌ای به مساحت 1000 متر مربع برداشت شد. در هر قطعه نمونه، پس از برداشت نمونه‌ای از خاک سطحی و اندازه‌گیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، نتایج با استفاده از تحلیل چندمتغیرۀ PCA تجزیه‌وتحلیل شد. در هر قطعه نمونه، مشخصه‌های تعداد، رویۀ زمینی، ضریب قدکشیدگی، متوسط قطر برابرسینه، متوسط قطر تاج، درصد تاج‌پوشش، مقدار زادآوری، درصد درختان سالم و شاداب و درصد درختان آفت‌زده تعیین شد. نتایج نشان داد که ارتفاع از سطح دریا بر مشخصه‌های تعداد در هکتار، رویۀ زمینی، ضریب قدکشیدگی، سطح تاج‌پوشش و زادآوری و درصد درختان با شادابی متوسط پایه‌های اُرس تأثیر دارد. عامل شیب بر مشخصه‌های متوسط قطر برابرسینه، رویۀ زمینی در هکتار، میانگین قطر تاج، میانگین ارتفاع، درصد درختان با شادابی متوسط و نیز درصد درختان آفت‌زدۀ اُرس تأثیرگذار است. جهت جغرافیایی بر مشخصه‌های میانگین قطر برابرسینه، ارتفاع، ضریب قدکشیدگی، متوسط قطر تاج، درصد درختان شاداب و درصد درختان آفت‌زده مؤثر است. شکل زمین با مشخصه‌های ارتفاع کل، ضریب قدکشیدگی، متوسط قطر تاج و درصد درختان شاداب ارتباط معنی‌داری دارد. بر اساس نتایج تحلیل  PCAمی‌توان گفت فسفر، رس، pH و لای، بیشترین تأثیر؛ و درصد رطوبت اشباع کمترین تأثیر را بر اُرس دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Impact of some physiographic and edaphic factors on quantitative and qualitative characteristics of Juniper forest (Case study: Layen region –Khorasan)

چکیده [English]

In order to investigate the effect of environmental factors including slope, aspect and elevation on quantitative and qualitative characteristics of Juniperus excelsa subsp. polycarpus, Juniper stands were selected in Hezar Masjed mountains in northern Khorasan Razavi province, north-east of Iran. Maps of slope, aspect, elevation and landform were used and combined together to prepare homogenous polygons of land units. The stratified sampling was performed and three sample plots, each 1000 m2, were laid out in the land units. One sample from surface soil was taken in each plot in order to study the physico-chemical properties. Soil data were analyzed with Principle Component Analysis (PCA). Some parameters including number of trees, diameter at breast height, total height, crown diameter, crown cover, tress health and vigority and proportion of trees damaged by pest were measured. The results showed that elevation has significant effect on number of trees per plot, basal area per plot, and slenderness ratio, and mean crown diameter, number of regeneration per plot and tree's health. Slope gradient showed significant effect on some parameters including mean diameter at breast height, basal area in per plot mean crown diameter, total height and tree's health. The geographic aspect showed significant relationship with some parameters such as mean diameter at breast height, total height, slenderness ratio, mean crown diameter, crown cover, tree's health and proportion of trees damaged by pest. Landform had significant effect on total height, slenderness ratio, mean crown diameter and tree's health. Principle Component Analysis (PCA) showed that Phosphorus, clay, silts and pH are the most important factors on distribution of Juniperus excelsa subsp.  polycarpus trees and moisture saturation had the least effect on this species. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Juniper stand
  • Elevation
  • Slope
  • Geographic aspect
  • Land form
  • Khorasan