بررسی ‌ارتباط ‌ویژگی¬های ‌فیزیکی و شیمیایی خاک با شادابی‌گونۀ تاغ در تاغ¬زارهای طبیعی و دست‌کاشت (مطالعۀ موردی: دشت حسین¬آباد، استان خراسان جنوبی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

هدف این تحقیق بررسی وجود ارتباط بین شادابی گونۀ تاغ و خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک و مقایسۀ آن در رویشگاه‌های طبیعی و دست‌کاشت تاغ است. پس از بازدید صحرایی، دو منطقه شامل توده‌های تاغ طبیعی و دست‌کاشت (مساحت هر منطقه حدود 200 هکتار) در مجاورت یکدیگر انتخاب شد. در هر منطقه به‌طور تصادفی و با روش ترانسکت از خاک و پوشش گیاهی نمونه‌برداری شد، به‌نحوی‌که در هر منطقه پنج ترانسکت با طول 60 متر پیاده شد. بر روی هر ترانسکت به فاصلۀ هر 10 متر، یک پروفیل به عمق  50 سانتی‌متر حفر و از دو عمق 10 -0 و 50-10 سانتی‌متر نمونه‌‌برداری انجام گرفت و در مجموع 120 نمونه‌ خاک برداشت شد. همچنین در هر نقطه، درجۀ شادابی نزدیک‌ترین درختچۀ تاغ به ترانسکت، بررسی شد. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی نمونه‌های خاک شامل بافت، وزن مخصوص ظاهری،  رطوبت، مادۀ آلی، کربن آلی، ازت کل، پتاسیم، آهک، سدیم، EC و pH در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی نشان داد که بین شادابی گونۀ تاغ و مقدار مادۀ آلی، کربن آلی، ازت کل و رطوبت خاک ارتباط معنی‌داری وجود دارد و این ارتباط در افق سطحی خاک محسوس‌تر است. از طرف دیگر، بین مقدار سدیم، پتاسیم و شوری با شادابی درختچه‌های تاغ رابطۀ معکوس وجود دارد، ولی این رابطه معنی‌دار نیست. ارتباط بین مقدار آهک، pH و وزن مخصوص ظاهری با شادابی گونۀ تاغ نیز معنی‌دار نیست. نتایج این تحقیق نشان داد که خواص شیمیایی و فیزیکی خاک به‌ویژه ویژگی‌های حاصلخیزی آن از مهم‌ترین شاخص‌های مؤثر در شادابی گونۀ تاغ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The investigation on the relationship between soil physical and chemical properties and succulence of natural and planted saxaul (Haloxylon spp) (Case study: Hosseinabad plain, Southern Khorasan province)

چکیده [English]

Success in rehabilitation activities using particular species in desert areas rely on knowing the relationships between soil and vegetation.  The study area is located in eastern part of Sarbisheh, Southern Khorasan Province. The main objective of this research was to find out the relationships between soil physical and chemical properties and succulence of natural and planted Saxaul (Haloxylon spp). After field inspection, two sites including natural and planted Saxaual (Haloxylon spp) close together were selected in which the area of each site was about 200 ha. Soil and vegetation were sampled as randomized circular sample plot or transect. In each above mentioned site, five 60 m transects were established. On the longitudinal direction of each transect six soil profiles were dug and soil samples from two different depths (0-10 cm and 10-50 cm) were taken. Also, succulence degree for the nearest Saxual shrub to transect was determined. Soil samples were physically and chemically analyzed in the laboratory for texture, bulk density, humidity, organic matter, C, N, K, Caco3, Na, EC, and pH. Results of the principal component analysis (PCA) indicated that there is a significant difference between succulence of Saxual shrubs and some of soil properties. For example, increasing organic matters and Carbon content improved the succulence and this reality is more sensible in soil surface horizons. On the other hand, increasing the content of Na, K and salinity in the soil, decreased the succulence of Saxual shrubs. Also, there was not any correlation between Caco3, pH and bulk density and succulence of Saxual shrubs. Thus, soil physical and chemical characteristics were the most important factors affecting on the succulence of Saxual shrubs. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Natural and planted Haloxylon Spp
  • Plant succulence
  • Soil physical and chemical properties
  • Sampling