همزیستی با جنگل: دانش سنتی اکولوژیکی جنگل‌نشینان ارسباران در استفاده از درختان جنگلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتر رشته جنگلداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استاد بازنشته دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

دانش سنتی اکولوژیک دانش انباشته‌شده، مهارت‌ها و تکنیک‌های جامعۀ خاص است که از تعامل مستقیم با محیط زنده منتج شده است. این پژوهش با هدف بررسی دانش سنتی اکولوژیک روستاییان جنگل‌های ارسباران در مورد استفاده‌های چوبی، علوفه‌ای و دارویی از درختان جنگلی محیط آنها انجام گرفته است. جامعۀ انسانی مورد مطالعه در تحقیق حاضر اهالی روستاهای کلاثور، خریل، خوینه‌رود و بالان از شهرستان کلیبر و روستای وایقان از شهرستان خداآفرین بودند. روش پژوهش مردم‌نگاری است و ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل مصاحبۀ ساختارنیافته، نیمه‌ساختاریافته و مشاهدۀ مشارکتی است. نتایج نشان داد که دانش محلی استفاده‌ از اندام‌های مختلف درختان در پنج بخش استفاده‌های سوختی، علوفه‌ای، دارویی، ساخت ابزار و مصالح ساختمانی است. در کل جامعۀ محلی مورد بررسی از بیست گونۀ چوبی استفاده می‌کنند. هشت گونۀ چوبی دارای اندام‌هایی برای استفاده‌های دارویی‌اند. تیرۀ رز بیشترین گونه‌های مورد استفاده و گونۀ بلوط بیشترین مجموع استفاده‌ها را دارند. غنای دانش موجود برای استفاده‌های محلی، به‌دلیل در دسترس بودن منابع جایگزین برای برخی استفاده‌ها و همچنین راحتی دسترسی به انواع درختان برای استفاده‌های مختلف، متفاوت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Symbiosis with forest: Traditional ecological knowledge of Arasbaran forest dwellers in using the trees

نویسندگان [English]

  • Mohamad A. Hemmat 2
  • A Shirvani 2
2 University of Tehran
چکیده [English]

Indigenous knowledge is an accumulated knowledge, skills and techniques of a specific communities derived from the direct involvement with the given environment. This study aimed to evaluate the knowledge of local communities on the use of forest trees in Arasbaran forests. The study areas were villages of Kalasour, Kharil, Khoinarud, and Balan located in Kaleybar city and Vayghan village located in Khoda-afrin city. The study was conducted by using ethnography methods and data was collected using semi-structured and un-structured interviews and participatory observation techniques. The results showed that the local knowledge in relation to the use of various parts of the forest trees was categorized in five types including fuel, fodder, medicinal, instruments, and construction materials. This knowledge used for making agricultural, animal husbandry and household instruments facilitated the villagers’ subsistence. The local people use 20 woody species for all categories and 8 woody species for medicinal uses. Rosaceae family and oak species have the highest uses in the communities. The knowledge available for mentioned practices are rich and diverse which is due to the availability of alternative sources for some applications and also the level of easy access to the different kinds of trees for different uses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arasbaran Forest
  • Indigenous knowledge
  • Kalasur
  • Khoinarud
  • Non timber forest products
  • Turkish language