تأثیر آتش‌سوزی بر تنوع گونه‌ای ماکروفون خاک (بررسی موردی: جنگل‌های سردشت، آذربایجان‌غربی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

2 استادیارگروه جنگلداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

3 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

4 استادیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

چکیده

در میان جوامع اکولوژیکی، حشرات با توجه به حساسیتشان به تغییرات محیطی و نیازهای زیستگاهی به‌عنوان شاخص زیستی اختلال حاصل از آتش‌سوزی درنظر گرفته می‌شوند. در این تحقیق ارتباط بین فراوانی و تنوع زیستی ماکروفون خاک و گذشت زمان از وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌های بلوط شهرستان سردشت استان آذربایجان‌غربی بررسی شد. به ‌این ‌منظور سه منطقۀ سوخته‌شده در سال‌های
93-1391 و سه منطقۀ کنترل انتخاب شد. از هر یک از تیمارهای مورد بررسی تعداد 15 نمونه خاک با ابعاد 50 ×50 سانتی‌متر از عمق صفر تا 30 سانتی‌متر برداشت و از بررسی آنها در مجموع 210 ماکروفون متعلق به 18 راسته و 27 خانواده جمع‌آوری شد. در تجزیه‌وتحلیل آماری برای داده‌های پیوسته از تجزیۀ واریانس و مقایسۀ میانگین‌های دانکن و برای داده‌های گسسته یا فراوانی از آزمون مربع کای استفاده شد. نتایج نشان داد آتش‌سوزی سبب کاهش غنای گونه‌ای ماکروفون خاک شده، ولی با گذشت زمان، دوباره غنا افزایش یافته‌است. همچنین راسته‌های Coleoptera و Diplura در تمامی مناطق مورد بررسی حضور داشتند و آتش‌سوزی بر راستۀ Diplura تأثیری نداشته است. تأثیر زمانی آتش‌سوزی بر راستۀ Coleoptera کاملاً مشهود بوده و با گذشت زمان از وقوع آتش‌سوزی بر فراوانی این راسته افزوده شده است. راسته‌های Diptera و مورچه‌ها (راستۀ Hymenoptera) نیز با گذشت زمان به مناطق سوخته‌شده برگشته‌اند و فراوانی آنها افزایش یافته است. بنابر نتایج حاضر بازگشت دوبارۀ حشرات به زیستگاهشان به مدت زمانی حدود یک تا دو سال به‌واسطۀ بهبود شرایط میکروکلیمایی محیط و رویش دوبارۀ گیاهان نیاز دارد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of Wildfire on the Species Diversity of Soil Macro fauna (Case Study: Sardasht Forests, West Azerbaijan)

نویسندگان [English]

  • Maryam Bakhshandeh Savadroodbari 1
  • Rahim Maleknia 2
  • Abbas Banj Shafiei 3
  • MohammadReza Zargaran 4
  • Ziaodin Badehian 2
1 PhD student of forestry, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Lorestan University, I. R. Iran
2 Assistant Prof., Department of Forestry, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Lorestan University, I. R. Iran
3 Associate Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, I. R. Iran
4 Assistant Prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, I. R. Iran
چکیده [English]

Among ecological communities, insects are important bio-indicators of wildfire disturbance due to their sensitivity to environmental changes and habitat requirements. In this research, we studied the relationship between the temporal effect of wildfire and macro-fauna abundance and biodiversity in an oak forest located in Sardasht, West Azerbaijan. We compared three sites differing in fire history as well as three control sites. Fifteen samples (0.5× 0.5× 0.3 m) were selected for each above-mentioned treatment along transects in both burned and control plots. Totally, 210 insect specimens belonging to 18 orders and 27 families were collected. We applied analysis of variance and Duncan test for the analysis of normal continuous data and chi-square test for the analysis of discrete data or abundance. Results indicated that the occurrence of fire reduced the richness of macro-fauna in the burned areas compared to the control areas, but the temporal effect of fire on the macro-fauna resulted in increasing of the richness of the macro-fauna in years after fire occurrence. Both Coleoptera and Diplura were also present in all study area and wildfire had no effect on Diplura. But the temporal effect of fire on Coleoptera was evident and the abundance of this order was added by passing the time of the fire. Diptera and Ants (Hymenoptera) also, over time, had been returned to the burned areas and their frequency has been increased. So the return of insects to their habitat needs over a period of time about 1 to 2 years by improving the microclimatic environment and the regrowth of plants.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coleoptera
  • Diversity
  • Insects orders
  • Quercus brantii