طرح هندسی جاده و تأثیر آن بر برخی شاخص‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک توده‌های جنگلی مجاور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان

2 دانشیار گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان

3 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

4 دانشیار گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان

5 دانشیار گروه بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان

چکیده

جاده‌های جنگلی مهم‌ترین زیرساخت برای دسترسی و انجام فعالیت‌های مدیریتی جنگل به حساب می‌آیند و می‌توانند بر توده‌های حاشیه‌ای تأثیر بسزایی داشته باشند. هدف این پژوهش بررسی میزان برد اثر طرح هندسی جاده‌های جنگلی (پیچ، قوس و جادۀ مستقیم) بر برخی شاخص‌های شیمیایی و بیوشیمیایی خاک در توده‌های مجاور آن بود. با در نظر گرفتن سه طرح مختلف هندسی جاده، از کنارۀ جاده تا عمق 100 متری از آن به‌سمت درون جنگل اقدام به اندازه‌گیری فاکتورهای کربن آلی خاک، ازت و حد فعالیت دو آنزیم دهیدروژناز و اوره‌آز در خاک جنگل در دو عمق 10-0 و 20-10 سانتی‌متری در دو تیپ مختلف جنگلی شد. به‌کمک تجزیة واریانس، مقایسۀ میانگین‌ها و مدل رگرسیون خط شکسته، اطلاعات به‌دست‌آمده تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج تجزیة واریانس نشان‌دهندۀ تأثیر معنی‌دار تیپ جنگلی و طرح هندسی جاده بر متغیرهای اندازه‌گیری‌شده بود. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش عمق خاک، تأثیر جاده بر برخی شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده معنی‌دار نبود. نتایج مدل رگرسیون خط شکسته نشان داد که کمترین برد (فاصله) اثر جاده مربوط به حالت مستقیم جاده به میزان 13 متر و بیشترین آن مربوط به داخل پیچ به میزان 42 متر بود. نتایج این تحقیق می‌تواند راهنمایی برای طراحان و ارزیابان جاده‌های جنگلی برای ترسیم بافر اثر جاده در مرحلۀ طراحی شبکۀ جاده‌های جنگلی به حداقل رساندن تأثیر جادة جنگلی بر تودۀ کناری خود باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Road geometric design and its effect on some chemical and biochemical indicators of soil of adjacent forest stands

نویسندگان [English]

  • Saeed Rahbari Sisakht 1
  • M. H. Moayeri 2
  • Ehsan Abdi 3
  • Ramin Rahmani 4
  • . . 5
1 PhD candidate of forest sciences, Gorgan University of agricultural sciences and natural resources, I. R. Iran.
2 Associated prof., of forestry, Gorgan University of agricultural sciences and natural recourses, I. R. Iran
3 Associated prof., of forest engineering, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
4 Associated prof., of forest ecology, Gorgan University of agricultural sciences and natural recourses, I. R. Iran
5 .
چکیده [English]

Forest roads are the most important infrastructure to access and apply the forest management activities, which they can impose a significant impact on adjacent stands. The objective of this study was to investigate the effect of the forest road geometric plan (switchback, curve, and straight road) on some chemical and biochemical indicators of soil in adjacent stands for forest road planning. Considering three different road geometric plans, from the edge of the road up to 100 meters toward the forest interior, the rate of organic carbon, nitrogen, and dehydrogenase and urease enzymes activity in forest soil at the depth of 0-10 and 10-20 cm in two forest types was measured. Data were analyzed by using t-test, ANOVA, and broken-line regression model. The results of ANOVA showed significant effect of forest type and geometric plans of the road on measured variables. In addition, results indicated that by increasing the depth of soil, the impact of the road on some measured indicators was not significant. The results of broken line regression model showed that the lowest range of road effect was related to the straight road (13 m) and its highest range was related to switchback road (42 m). Results of this study can provide guidelines for forest road planners and evaluators to design the road effect buffer at the stage of forest roads network planning and to minimize the effect of forest road on its adjacent stands.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Forest Roads
  • Road Geometric plan
  • Broken-line Regression
  • Soil Biochemistry