تأثیر عوامل فیزیوگرافی بر خصوصیات کمی و کیفی توده‌های طبیعی سماق (L. Rhus coriaria) در منطقه ارسباران (شهرستان هوراند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

گونة سماق به‌طور طبیعی در جنگل‌های ارسباران و به‌ویژه در منطقة هوراند گسترش دارد و سالانه مقادیر زیادی میوه از پایه‌های آن به روش‌های سنتی استحصال می‌شود. در این پژوهش تأثیر مهم‌ترین عوامل فیزیوگرافی مؤثر بر پراکنش این گونه در منطقه مورد تحقیق بررسی شد. به ‌این منظور 36  قطعه نمونة دایره‌ای به مساحت یک آر در جهت‌های شمالی، شرقی و غربی (12 قطعه نمونه در هر جهت) با ابعاد شبکه 100×100 متر به‌صورت منظم تصادفی در توده‌های طبیعی سماق پیاده شد. بر اساس نتایج این بررسی در رویشگاه‌های سماق  میانگین قطر برابر سینه، قطر یقه پایه اصلی، ارتفاع، متوسط قطر تاج و درصد تاج‌ پوشش در دامنة شمالی به‌طور معنی‌داری بیشتر از دیگر جهت‌ها است و سماق در توده‌های مورد بررسی بیش از 98 درصد  پایه‌های قرارگرفته در قطعة نمونه را به خود اختصاص داده ‌است. درصد دانه‌زادی پایه‌های سماق در دامنه‌های شمالی به‌طور معنی‌داری بیشتر از دامنه‌های  شرقی و غربی است. شیب زمین و ارتفاع از سطح دریا بر مشخصه‌های کمی و رویشی پایه‌های سماق تاثیر معنی‌داری دارد اما  بر درصد دانه‌زادی و شاخه‌زادی و سلامت توده‌های سماق بی‌تأثیر است. متوسط وزن میوه تولید شده در هر پایه در دامنه شمالی به‌طور معنی‌داری بیشتر از جهت‌های شرقی و غربی است. به‌طور کلی نتایج نشان داد که گونة سماق در دامنة شمالی، طبقه ارتفاع از سطح دریای 1200-1000 متر و طبقه شیب 60-40 درصد  وضعیت مناسب‌تری دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effect of physiographical factors on qualitative and quantitative characteristics of Rhus coriaria L. natural stands in Arasbaran region (Horand Township)

چکیده [English]

Sumac (Rhus coriaria L.) has been naturally spread in Arasbaran forest (especially Horand region) and a remarkable amount of its fruits are exploited traditionally every year. This research tried to recognizing the habitat requirements of Rhus coriaria and the most important effective factors on its distribution. For this purpose, 36 circular samples (100 m2) in north, east and west aspects (each, 12 samples) were conducted using 100 × 100 m grid by systematic sample method in natural sumac stands. The results showed that DBH, main collar diameter, height, crown diameter and crown cover means in the north aspect were significantly more than those of other aspects. Rhus coriaria included about 98% of individuals recorded in the samples. Seed origin individual’s percentage of sumac in North aspect was significantly more than east and west aspect. Slope and altitude have significant effects on quantitative and vegetative characteristics of Rhus coriaria but they don’t any effects on origin and healthy. The average fruit weight per tree in the north aspect was significantly more than those of other aspects. Generally the results showed that northern aspect, class of height above sea level 1000-1200 m and class of slope 40-60% present better conditions to Rhus coriaria growth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arasbaran forests
  • Horand
  • Physiographic factors
  • Sumac (Rhus coriaria L.)