مقایسۀ مدیریت‌های غالب جنگل – چرایی از نظر ساختار اندازه‌ای در جنگل‌های زاگرس شمالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج

2 استادیار، گروه جنگلداری و مرکز پژوهش و توسعۀ جنگلداری زاگرس شمالی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج

چکیده

جنگلداری سنتی در جنگل‌های زاگرس به شکل‌های مختلف و با ریشه در دانش بوم‌شناسی سنتی مردم محلی برای تأمین نیازهای معیشتی انجام می‌گیرد. در این مطالعه سه الگوی جنگل-چرایی شاخه‌زاد جوان، شاخه‌زاد کهنسال و الگوی بینابینی به‌علاوه یک تودۀ حفاظت‌شده با هم مقایسه شد. مشخصه‌های درختان در قطعه نمونه‌های با مساحت‌های مختلف اندازه‌گیری و ساختار توده‌های هر الگو با استفاده از شاخص‌های تنوع ساختاری مارگالف، برگرپارکر، تنوع شانون، سیمپسون و یکنواختی شانون ارزیابی شد. نتایج نشان داد که میانگین قطر و ارتفاع تودۀ کهنسال و حفاظت‌شده به‌طور معنی‌داری بیشتر از دو تودۀ دیگر بود. بیشترین تراکم توده، کمترین مقدار رویۀ زمینی، زادآوری قابل قبول و توزیع قطری نمایی وارون با دامنۀ پراکنش قطری محدود، از ویژگی‌های شاخه‌زاد جوان بود. در الگوی کهنسال و میانسال پراکنش قطری به‌صورت زنگوله‌ای با چولگی مثبت، اما با دامنۀ پراکنش به‌نسبت زیاد و ضعف زادآوری مشاهده شد. بر پایۀ شاخص‌ها، بیشترین تنوع اندازه‌ای در تودۀ حفاظت‌شده آرامگاه و کمترین آن در الگوی بینابینی وجود دارد و در میان توده‌های بهره‌برداری‌شده نیز الگوی کهنسال بهترین وضعیت را داشت. الگوی شاخه‌زاد جوان با توجه به ضعف‌هایی مانند محدودیت دامنۀ پراکنش قطری، اتکای زیاد به پایه‌های جوان و موجودی کم، تنوع ساختاری ضعیف‌تری نسبت به الگوی کهنسال دارد. در ساختار تودۀ کهنسال، با وجود ضعف‌هایی مانند نبود زادآوری کافی و کمبود درختان جوان، نقاط قوتی وجود دارد که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد. اندوخته‌گیری و افزایش موجودی در جست‌گروه‌های جوان و کمک به استقرار زادآوری در الگوی کهنسال مهم‌ترین اقدام‌های اجرایی پیشنهادی هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparison of the size structure of prevalent silvopastoral management in northern Zagros forests

نویسندگان [English]

  • Seyed Amin Hosseini 1
  • Ahmad Valipour 2
  • Zahed Shakeri 2
1 M.Sc., Faculty of Natural Resources, University of Kurdistan, Sanandaj, I. R. Iran.
2 Assistance prof., Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, The Center for Research and Development of Northern Zagros Forestry, University of Kurdistan, Sanandaj, I. R. Iran.
چکیده [English]

Traditional forest management in Zagros forests is rooted in traditional ecological knowledge for livelihood needs. In this study, three prevalent models of silvopastoral management including young coppices (YC), old-age coppices (OC) and transitional structure (TS) as well as a preserved stand (PS) were compared. Trees were measured in the variable-area sample plots and stand structure of each management model was evaluated using structural diversity indices including Margalef, Berger-Parker, Shannon diversity, Simpson, and Shannon evenness. Results showed that average diameter and height of trees in OC and PS were significantly greater than both younger stands. The YC was characterized by maximum stand density, lowest basal area, an acceptable rate of regeneration, and negative exponential diameter distribution with a considerably limited size span. Positively skewed bell-shaped diameter distribution was observed in OC and TS which conversely to the YC have significantly wider size span and lower regeneration rates. Based on the indices, the maximum and minimum size diversity were observed in PS and TS, respectively while OC had the most diverse structure among the harvested stands. Due to weaknesses like limited diameter range, abundance of young individuals and low stocking level, YC structural diversity was lower than OC. Despite the lack of adequate regeneration and young stems, structural diversity of OC model was interesting. Finally, stocking in the YC stands as well as improvement of regeneration in the OC stands were suggested in order to regulate the forest structure. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Silvopastoral Models
  • Structural Diversity
  • Traditional Forest Management
  • Zagros forests