تغییرپذیری فصلی و دوره‌ای ساقاب، تاج‌بارش و اتلاف تاجی تودۀ راش شرقی در جنگل آموزشی پژوهشی شصت‌کلاته

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، جهاد دانشگاهی، تهران

2 دانشیار گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان

چکیده

تغییرات فنولوژی برگ، مشخصه‌های بارش و شرایط آب‌وهوا موجب تغییر فصلی در کمیت و کیفیت توزیع اجزای بارش (ساقاب، تاج‌بارش و اتلاف تاجی) در توده‌های پهن‌برگ خزان‌کننده می‌شوند. این پژوهش در تودۀ راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) واقع در جنگل شصت‌کلاته با اقلیم نیمه‌مرطوب اجرا شد. برای تعیین مقدار اتلاف تاجی، 31 درخت راش به‌طور تصادفی انتخاب شدند. بارش، ساقاب و تاج‌بارش به مدت یک سال، از 22 آبان 1384 تا 22 آبان 1385، اندازه‌گیری شدند. مقدار بارش 1/827 میلی‌متر بود. میانگین سهم اتلاف تاجی بهار 4/52 درصد، تابستان 1/66 درصد، پاییز 2/58 درصد، زمستان 5/53 درصد، دورۀ برگ‌دار 5/56 درصد و دورۀ بی‌برگی 7/56 درصد به‌دست آمدند. نتایج تجزیۀ واریانس نشان می‌دهد که بین سهم اجزای بارش در فصل‌های سال تفاوت وجود دارد، ولی سهم اجزای بارش در دوره‌های برگ‌دار و بی‌برگی مشابه بود‌ (05/0p <). تغییرات فصلی سبب تفاوت در سهم توزیع اجزای باران در فصل‌های سال شده است، به‌طوری‌که بیشینۀ سهم ساقاب و تاج‌بارش در بهار و کمینۀ آنها در تابستان حاصل شد. علاوه‌بر این، بیشینه و کمینۀ سهم اتلاف تاجی به‌ترتیب در تابستان و بهار به‌دست آمد. کمینۀ مقدار آب واردشده به کف جنگل در تابستان و بیشینۀ آن در بهار و زمستان بود. با توجه به نتایج این پژوهش، اجرای عملیات پرورشی برای افزایش ورودی آب به کف جنگل در فصل تابستان ضروری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Seasonal and periodic variability of stemflow, throughfall, and interception loss of Oriental beech stands in Shast-Kalate forest

نویسندگان [English]

  • Somayeh Ghorbani 1
  • Ramin Rahmani 2
1 Assistant Prof., Academic Center for Education, Culture and Research, Tehran, I. R. Iran
2 Associate Prof., Faculty of Forest Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, I. R. Iran
چکیده [English]

Variations in leaf phenology, precipitation characteristics, and meteorological conditions may cause the seasonal change in the quantity and quality of precipitation components (including stemflow, SF; throughfall, TF; and interception loss, I) of deciduous stands. This study was conducted in an Oriental beech stand located at Shast-Kalate forest, with semi-humid climate. In order to measure I, a total of 31 trees were randomly selected. Field measurements of gross precipitation (PG), SF, and TF were made over a period of one year from November 2005 to November 2006. Total PG was 827.1 mm. Mean proportion of I (I:PG) were obtained during spring (52.4%), summer (66.1%), autumn (58.2%), winter (53.5%), and the leafed (56.5%) and leafless (56.7%) periods. ANOVA revealed an significant difference of SF:PG, TF:PG, and, I:PG (p < 0.05) across different seasons. These proportions were statistically identical (p < 0.05) during the leafed and leafless periods. Because of seasonal variations, the proportion of the precipitation components has been altered across different seasons. Therefore, maximum of SF:PG and TF:PG were in spring and their minimum were in summer. Besides, the maximum and minimum of I:PG were in summer and spring, respectively. The minimum amount of water input to the forest floor was in summer and its maximum was in spring and winter. It was concluded that silvicultural practices are required to increase the water input to the forest floor during summer.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Forest ecohydrology
  • Hyrcanian region
  • leaf phenology
  • net precipitation
  • precipitation components