جداسازی جمعیت‌های برودار (Quercus brantii) با استفاده از شاخص‌های کلان‌شکلی برگ

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

در این تحقیق ٣٧ جمعیت درختان برودار (Quercus brantii) در استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و چهارمحال و بختیاری انتخاب شدند. سپس نمونه‌های برگ از جهات مختلف تاج درختان تک‌تنه (با ریخت دانه‌زاد) برداشت شدند. ابعاد نسبی و شاخص‌های مختلفی از برگ شامل نسبت طول به عرض پهنک برگ، نسبت طول پهنک به طول دمبرگ، تعداد دندانه‌ها، تعداد رگبرگ‌ها، زاویة بیرونی‌ترین دندانة پهنک برگ، و نیز شاخص ابداعی جدیدی به نام شاخص دندانه‌ای محاسبه شدند. نتایج تحلیل واریانس آشیانه‌ای، مؤید الگوی یکسان تغییر شکل برگ‌های گونة برودار در دامنة‌ مطالعات این تحقیق از تفاوت‌ بیشتر در گروه‌های بزرگ‌تر (اجتماعات مختلف) به‌سمت تفاوت کمتر در گروه‌های کوچک‌تر (جمعیت درخت و محل ‌قرارگیری برگ داخل تاج) است. خوشه‌بندی جمعیت‌ها با استفاده از شاخص‌های برگی، نشان داد که اجتماع بلوط زاگرس جنوبی، کاملاً از سه اجتماع دیگر این گونه متمایز است (درصد تفاوت تا 50 درصد) و شاخص‌های متمایزکننده به‌خصوص شاخص تعداد و شکل دندانه‌های حاشیة برگ، عامل اصلی این تمایز هستند. روش تحقیق و استفاده از شاخص‌های برگی مناسب به‌کاررفته در این تحقیق، با در نظر داشتن دو عامل شکل‌پذیری فنوتیپی و ارث‌پذیری، نیاز به بازنگری دوباره در رده‌بندی کمپلکس این گونه با درنظر گرفتن تئوری جدایی جغرافیایی را مطرح می‌کند. عامل اصلی این جدایی به‌جز تغییرات عرض جغرافیایی (بیش از ٨٠ درصد توضیح‌‌داده‌شده توسط شاخص دندانه‌ای)، تغییرات ارتفاع از سطح دریاست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Separation of Brant`s oak (Quercus brantii) populations using macro-morphologic leaf indices

چکیده [English]

Leaf samples were collected from 37 populations of Brant`s oak (Quercus brantii) high forests across Zagros in five provinces of Iran. The samples were subsequently labeled based on their maternal trees’ communities and populations, and the crown position, which leaves were located. For each leaf, lamina length to width and lamina to petiole length ratios as well as the number of veins and marginal teeth, a new invented leaf index called “serration index” and the angle between the outmost marginal tooth direction and leaf blade edge were measured. A fully nested ANOVA analysis showed that a steady pattern of decline exists in all leaf indices from community (high differences) to crown position (no difference). Sharp differences detected based on the leaf indices related to marginal teeth and veins. Using the leaf indices following clustering the populations, the results showed an up to 50% variation between southern and northern Brant`s oak populations. Considering two factors of heritability and phenotypic plasticity through proper research methodology, the results suggest a revising in botanical classification of the Brant`s oak taxa based on the samples collected in agreement with latitude as well as altitude alterations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Brant`s oak
  • Leaf morphology
  • Phenotypic plasticity
  • Within species variation
  • Zagros