تغییرات ترکیب و تنوع گونه‌ای گیاهان زیراشکوب در توده‌های خالص و آمیختة راش شرقی (مطالعة موردی: جنگل خیرود- نوشهر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

هدف از این تحقیق، مقایسة ترکیب و تنوع گونه‌ای علفی در توده‌های خالص و آمیختة راش در جنگل خیرود نوشهر است. 9 تودة خالص و 15 تودة آمیخته راش انتخاب شدند. در هر توده یک قطعه نمونه 400 متر مربعی (20×20متر) برای تعیین نوع و فراوانی- پوشش گونه‌های زیراشکوب با استفاده از جدول ترکیبی برآون- بلانکه پیاده شد. همچنین در هر پلات، نسبت راش در لایة درختی به‌عنوان یک پارامتر محیطی محاسبه شد. در مرکز قطعات نمونه از دو عمق 10-0 و 30-10 سانتی‌متری افق معدنی نمونه‌های خاک برداشت شد و متغیرهای اسیدیتة خاک، درصد مواد آلی، آهک، درصد نیتروژن کل، فسفر قابل جذب و پتاسیم تبادلی اندازه‌گیری شدند. به منظور ارزیابی تنوع گونه‌ای در قطعات نمونه، از شاخص‌های غنای گونه‌ای، تنوع گونه‌ای شانون، یکنواختی شانون و تنوع گونه‌ای سیمپسون استفاده شد. از روش رسته‌بندی مقیاس‌بندی چندبعدی غیرمتریک برای بررسی گرادیان تغییرات پوشش زیراشکوب در توده‌های مختلف، و از آزمون آماری  t-studentبرای معنی‌دار بودن اختلاف بین میانگین شاخص‌های تنوع گونه‌ای در توده‌های خالص و آمیختة راش استفاده‌ شد. نتایج آنالیز رسته‌بندی مقیاس‌بندی چندبعدی غیرمتریک نشان داد پوشش زیراشکوب تودة خالص با تودة آمیخته راش تفاوت دارد و در گروه‌های مجزا قرار می‌گیرند. گرادیان عمدة این تغییرات در درجة اول، نسبت راش در اشکوب درختی و سپس مقدار مواد آلی و نیتروژن در عمق اول (افق سطحی) خاک هستند. همة شاخص‌های تنوع گونه‌ای و فراوانی بسیاری از گونه‌های زیراشکوب در توده‌های آمیخته نسبت به توده خالص راش بیشتر است. درصد فراوانی بسیاری از گونه‌ها مانند Carex divulsa، Calystegia sylvestrisو  Brachypodium sylvaticumبا افزایش نسبت راش در اشکوب درختی کاهش یافته است، اما گونه‌های سایه‌پسند مانند Cardamine bulbifera، Mercurialis perennis در تودة خالص راش با درصد فراوانی بیشتری نسبت به تودة آمیخته مشاهده شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Variations of understory vegetation composition and diversity in pure and mixed beech stands (Case Study: Kheyrud Forest- Noshahr)

چکیده [English]

This study aims at comparing the understory vegetation composition and diversity in pure and mixed beech stands in the Hyrcanian forests. Nine pure beech and 15 mixed beech stands were selected. In each stand, 400 square meter (20×20 m) sample plots were established to determine the cover and abundance of all understory plants using Braun-Blanquet scale. As a biotic environmental parameter, beech tree-layer proportion of each sample plot was determined. At the center of each releve, two soil samples were taken from 0-10 and10-30 cm depths to analyze pH, organic matter, lime, available phosphorous, total nitrogen and exchangeable potassium. For measuring plant diversity within each sample,species richness, Evenness, Shannon and Simpson diversity indices were calculated. Non-metric multidimensional scaling (NMS) was applied to assess the rate and direction of changes on the understory vegetation in the different stands and t-test was used to test the differences in the species diversity indices between pure and mixed beech stands. The NMS result showed that the understory vegetation differed in pure and mixed beech stands and were categorized in distinct groups. The main variation gradient was firstly associated with beech proportion in the tree layer and then related to organic matter and total nitrogen in the first soil depth. All diversity indices and understory species frequency were higher in mixed beech stands than pure ones. Frequency of many species such as Carex divulsa,Calystegia sylvestris and Brachypodium sylvaticum decreased while increasing the proportion of beech in the tree layer. However, shade tolerant species such as Cardamine bulbifera and Mercurialis perennis were observed with higher frequency in pure beech stands than mixed ones.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Beech stands
  • Diversity
  • The Hyrcanian Forests
  • Understory species