ارزیابی مدل Gash Sparse در برآورد باران‌ربایی تودة کاج تهران (Pinus eldarica) در منطقة نیمه‌خشک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

آگاهی از اندازة باران‌ربایی توسط تاج‌پوشش درختان در مدیریت منابع آبی جنگلکاری‌های مناطق خشک و نیمه‏خشک حائز اهمیت است. هدف از اجرای تحقیق حاضر، ارزیابی مدل Sparse Gash در برآورد باران‌ربایی جنگلکاری توده خالص کاج تهران (Pinus eldarica Medw.) در پارک جنگلی چیتگر در منطقة نیمه‌خشک، بود. اندازه‌گیری بارندگی کل در هر بارش (PG) و تاج‌بارش (TF) از مهر 1388 تا اردیبهشت 1389 انجام گرفت. باران‏ربایی از تفاوت بین بارندگی کل در هر بارش و تاج‌بارش محاسبه شد. برآورد باران‌ربایی با استفاده از مدل Sparse Gash، که مدلی کارآمد برای برآورد باران‌ربایی است و در آن از داده‌های در دسترس‌تر‌ی مانند ظرفیت نگهداری آب تاج‌پوشش (S)، تاج‌بارش مستقیم (p) و نسبت تبخیر در زمان بارندگی به شدت باران () استفاده می‌شود، انجام گرفت. در طول دورة بررسی، در مجموع 8/164 میلی‌متر بارندگی طی 30 بارش اندازه‌گیری شد که 2/61 میلی‌متر آن به باران‌ربایی اختصاص یافت. نتایج نشان داد مقدار باران‌ربایی برآوردشده با مدل Sparse Gash (19/62 میلی‌متر) نسبت به باران‌ربایی اندازه‌گیری‌شده در توده، 99/0 میلی‌متر تفاوت دارد. رابطه‌ای خطی قوی بین باران‌ربایی برآوردشده با مدل Sparse Gash و باران‌ربایی اندازه‌گیری‌شده در توده به‌دست آمد (8772/0=R2). ریشه میانگین مربعات خطای (RMSE) باران‌ربایی برآوردشده با استفاده از مدل، 49/0 میلی‌متر در هر بارش محاسبه شد که 7/23 درصد خطا را در برآورد باران‌ربایی طی هر بارش نشان داد. ارزیابی مدل Sparse Gash در برآورد باران‌ربایی تودة جنگلکاری شدة کاج تهران واقع در منطقة مورد بررسی نتایج قابل قبولی را نشان داد بطوری که می‌توان از آن در مناطقی از جنگلکاری کاج تهران با تاج‌پوشش مشابه با منطقة تحقیق حاضر که اندازه‌گیری باران‌ربایی مشکل و زمان‌بر است، استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the Sparse Gash interception model in a Pinus eldarica plantation located in a semi-arid climate zone

چکیده [English]

Research of the rainfall intercepted by trees is crucial in the management of water resources of afforestation in arid and semi-arid regions. The goal of this study was to evaluate the Sparse Gash model for estimation of rainfall interception (I) in a mature Pinus eldarica afforestation located in the Chitgar Forest Park in a semi-arid climate zone. Measurements of gross precipitation (PG) and throughfall (TF) were recorded on an event basis from 2009, September to 2010, April. I was calculated as the difference between PG and TF. Estimation of I was made by the Sparse Gash model, a powerful tool for estimating I, which uses canopy water storage capacity (S), free throghfall (p), and the ratio between evaporation rate from the wet canopy to the mean rainfall intensity (). For the measurement period, PG totaled 164.8 mm during 30 rainfall events and rainfall interception loss totaled 61.2 mm. The model predicted I to be 62.19 mm for all the storms analyzed. This only differed from the measured I (61.2 mm) by 0.99 mm. A linear significant relationship (r2 = 0.8772) was found between estimated I by the model and the measured I. Root mean square error (RMSE) of the estimation was 0.49 mm in a storm scale corresponds to 23.7% error. We concluded that the Sparse Gash model successfully predicted I for P. eldarica afforested regions of the semi-arid climate zone of Iran where a field measurement of rainfall interception is time-consuming and laborious.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Afforestation
  • Interception
  • Pinus eldarica
  • Sparse Gash model