ارزیابی روند بازیابی خاک و استقرار تجدید حیات طبیعی در مسیر چوبکشی پس از گذشت 20 سال از اجرای چوبکشی زمینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

 عملیات چوبکشی زمینی به‌عنوان مهم‌ترین عامل آسیب زدن به تودة سرپا و خاک عرصة جنگلی شناخته شده است. مطالعة حاضر به بررسی کوبیدگی خاک و تجدیدحیات استقراریافته در یک مسیر چوبکشی که حدود 20 سال پیش، عملیات چوبکشی زمینی در آن متوقف شده بود می‌پردازد. بدین منظور پس از مطالعات صحرایی، یک مسیر چوبکشی رهاشده به طول یک کیلومتر در جنگل‌های حوزة نکا ظالمرود انتخاب شد. برای بررسی روند تغییرات وزن مخصوص ظاهری در طول مسیر چوبکشی، بر اساس فاصله از دپو، سه طبقة ترافیک (کم، متوسط و شدید) و در هر طبقة ترافیک دو طبقة شیب (0 تا 20 و بیشتر از 20 درصد) جدا شد. سپس در هر تیمار پنج قطعه نمونه با ابعاد 10×4 متر مستقر و سه قطعه نمونه به‌طور تصادفی برای برداشت نمونه‌های خاک انتخاب شد. تأثیر کوبیدگی خاک بر تجدیدحیات استقرار یافته، در داخل قطعات نمونه که نمونه‌های خاک در آن برداشت شد، بررسی شد و تمام نهال‌های موجود در آن شمارش شد. نتایج نشان داد که در مسیرهای پر ترافیک با شیب طولی بیشتر از 20 درصد، وزن مخصوص ظاهری در مقایسه با ناحیة شاهد به‌طور معنی‌داری کاهش پیدا نکرده،. به‌طوری‌که این عامل در شیب زیر 20 و بالای 20 درصد در سه طبقة ترافیک کم، متوسط و شدید به‌ترتیب 12/6، 83/41 و 38/40 درصد و 75/37، 34/17 و 90/45 درصد هنوز باقی مانده بود. این مطالعه نشان داد که گونة راش مقاوم‌ترین، و گونه‌های افرا و توسکا حساس‌ترین گونه‌ها در برابر کوبیدگی در تردد شدید پس از گذشت 20 سال هستند. به‌منظور کاهش آثار کوبیدگی در جنگل، دائمی نمودن مسیرهای چوبکشی و پرهیز از ترددهای نابجا در عرصه‌های جنگلی به‌ویژه در شیب‌های بیشتر از 20 درصد توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessment of soil recovery and establishment of natural regeneration 20 years after stopping from ground-based skidding

چکیده [English]

Ground-based skidding operations are known as an important source of damages to the residual stands and surface soil of forests. This research aims at studying the soil compaction and establishment of natural regeneration in an abandoned skid trail 20-year after cessation of timber harvest operations. For this purpose, an abandoned skid trail about 1 Km in length was chosen by field inspection at Neka-Zalemrud forest catchments. Before sampling, the skid trail was divided into three traffic intensities (low, medium and high) based on distance to log-landing. Two slope categories were then delineated for each traffic intensity. Treatments include three traffic intensities and two slope classes with three replicates for each category. Three sample plots (4×10 m) out of five ones were randomly selected for taking soil samples. The effect of soil compaction on all established regenerations was studied in same plots.  Results showed that with increasing the traffic intensity and slope gradients, soil bulk density did not decrease compared to controlled areas. Soil bulk density values remained by about 6.12, 41.38 and 40.38 and 37.75, 17.34, and 45.91% for slope class 0-20% and over 20% within three traffic intensity including low, medium and high, respectively. Furthermore, results confirmed that the most tolerant and intolerant species to the compaction were beech and maple and alder in high traffic intensity, 20- year since stopping timber operations, respectively. To minimize the negative impacts of skidding operations on forest soils, permanent skid trail is required and ground-based skidding operations should be limited to areas where slope gradients do not exceed 20%. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • forest harvesting
  • Necka-Zalemrood forest
  • Skid trail slope
  • Soil recovery