آیا بهره‌برداری از جنگل، کیفیت رواناب را تغییر می‌دهد؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

2 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

3 دانشیار گروه مهندسی احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

4 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

چکیده

بهره‌برداری از جنگل با تاثیر بر فرایند چرخۀ مواد مغذی، بر کیفیت آب تأثیر می‌گذارد و سبب می‌شود که مواد مغذی محلول در گیاه شسته شود و از طریق خاک به جریان‌های رودخانه‌ای برسد. نوع و شیوۀ عملیات بهره‌برداری، عاملی مهم در مقدار مواد مغذی خارج‌شده از منطقه است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر تغییر پوشش گیاهی در پی بهره‌برداری از جنگل بر پارامترهای کیفیت رواناب، در بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود است. برای این تحقیق، در مقیاس پلات‌های دو متر مربعی و در قالب چهار تکرار مبتنی بر بارندگی‌های طبیعی از آذر 1393 تا آذر 1394 (در طی یک سال) نمونه‌های آب جمع‌آوری و پارامترهای هدایت الکتریکی، غلظت املاح محلول در آب، اسیدیته و مقدار کاتیون‌ها و آنیون‌ها آزمایش شد. نتایج نشان داد که به‌جز اسیدیته، بین تمام پارامترهای کیفیت رواناب ذکرشده و چهار منطقه (شاهد، منطقۀ بهره‌برداری‌شده به روش تک‌گزینی، منطقۀ بدون پوشش تاجی و مسیر چوبکشی) بررسی‌شده در دو کلاسۀ شیب (0 تا 20 درصد و 20 تا 40 درصد)، اختلاف معنی‌داری در سطح 01/0 وجود دارد. همچنین ضرایب همبستگی اسپیرمن بین کاتیون‌ها و آنیون‌ها نشان داد که همبستگی مثبت در سطح 01/0 درصد بین کلسیم و منیزیم و همبستگی مثبت در سطح 05/0 درصد بین سدیم و پتاسیم، در بین چهار منطقۀ بررسی‌شده وجود دارد. با کاهش پوشش تاجی و گیاهی در اثر بهره‌برداری، مقدار پارامترهای هدایت الکتریکی، غلظت املاح محلول در آب و مقدار کاتیون‌ها و آنیون‌ها افزایش می‌یابد؛ بنابراین بهره‌برداری از جنگل با افزایش کاتیون‌ها و آنیون‌های رواناب تولیدشده، سبب کاهش کیفیت رواناب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Does forest harvesting change the runoff quality?

نویسندگان [English]

  • maryam etehadi abari 1
  • baris majnounian 2
  • arash malekian 3
  • meghdad jourgholami 4
1 PhD Student of Forest Engineering, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
2 Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
3 Associate Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
4 Associate Prof., Faculty of Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
چکیده [English]

Forest harvesting by cutting off the nutrient cycling processes affects the water quality causes the soluble nutrients in the plant to be washed out and flowing through the soil to the river. The type and method of harvesting are important factors in the amount of nutrients get out from the area. The present study aims at investigating the effect of forest harvesting on runoff quality components in plot scale (2m*1m) with four replicates in tow slope scale (0-20%, 20-40%) in the northern forests of Iran during December 2014, December 2015. The rain depth was measured by using a rain gauge installed in the study area. Statistical analysis was conducted to evaluate the effect of forest harvesting on water quality. Samples were analyzed for EC, TDS, pH, anions (Chlorine, sulfate, bicarbonate) and cations (Calcium, magnesium, sodium, and potassium). Kruskal- Wallis Test at 0.01 significance levels was used. The results of the study showed that there was significant effects of forest cover and slope (P <0.01) on EC, TDS, anions and cations among four sites (without logging, under logging selective cutting, without canopy cover and skid trail). Spearman correlation coefficients between anions and cations were determined. There was significant correlation between Calcium, magnesium at 0.01 levels and sodium, potassium at 0.05 levels of four sites. An attempt has been made to develop the linear equations among cations parameters. The usefulness of these linear regression equations in predicting the water quality is an approach, which can be applied in any other locations. The main disturbance features of forest harvesting are the changes in vegetation characteristics that reduce the rainfall and protect soil and water. Management approaches such as application of precise harvesting can effectively protect the soil and stream water quality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • canopy covers
  • forest harvesting
  • Kheyrud Forest
  • Water Quality