تأثیر عوامل اقلیمی دما و بارش بر الگوی رویش شعاعی راش و بلند‌مازو در ارتفاعات رشته‌کوه البرز مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

2 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

3 استادیار، گروه مهندسی چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

4 کارشناس ارشد پژوهش، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، ساری

چکیده

درختان در طول زندگی‌ به تغییرات محیطی واکنش نشان می‌دهند. یکی از روش‌های بررسی واکنش درختان به متغیرهای محیطی، بررسی تغییرات حلقه‌های رویش درختان با استفاده از علم گاه‌شناسی درختی است. دما و بارندگی مهم‌ترین عوامل اقلیمی تأثیرگذار و محدودکننده در رشد درختان هستند. در تحقیق حاضر، اثر دما و بارندگی بر رویش سالانۀ گونه‌های راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) و بلندمازو (Querscus castaneifolia C.A. Mey) بررسی شد. جمع‌آوری نمونه‌های رویشی از جنگل‌های بخش2 نکا و هفت‌خال 2، واقع در بخش مرکزی دامنۀ شمالی رشته‌کوه البرز، از سه طبقۀ ارتفاعی (450، 900 و 1380 متر از سطح دریا) توسط متۀ سال‌سنج از دو جهت تنه درخت انجام شد. اندازه‌گیری پهنای حلقه‌های رویشی، با دقت 1/0 میلی‌متر، توسط بینوکولار و میز اندازه‌گیریLINTAB6  انجام گرفت و سپس سری‌های زمانی حاصل تحلیل شد. نتایج نشان داد که ارتفاع تأثیر معنی‌داری در تعیین میانگین رویش بلندمازو و راش دارد. درختان در سه ارتفاع واکنش‌های متفاوتی به دما و بارندگی سالیانه داشتند. بلندمازو بیشتر از راش به تغییرات اقلیمی حساسیت نشان داد. دما در ماه‌های پیش از شروع فصل رشد اثر منفی بر رویش درختان بلندمازو در ارتفاع بالابند و اثر مثبت بر رویش این درختان در ارتفاع میان‌بند و پایین‌بند داشت. در هر سه ارتفاع، بارندگی خرداد همبستگی مثبتی با رویش بلندمازو نشان داد. درختان راش در ارتفاع بالابند رابطۀ مثبتی با بارندگی اسفند پیش از رویش و بارندگی فصل تابستان نشان دادند، اما در ارتفاع پایین‌بند همبستگی معنی‌داری بین رویش راش و اقلیم مشاهده نشد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effect of climatic factors, temperature and precipitation, on radial growth patterns of beech and oak in of central Alborz Mountains altitudes

نویسندگان [English]

  • Narges Kanani 1
  • Asghar FALLAH 2
  • Raoufeh ABEDINI 3
  • Seifollah Khorankeh 4
1 M.Sc., Dept. of Forestry, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Science and Natural Resources University, Sari, I. R. Iran
2 Associate Professor, Dept. of Forestry, Sari Agricultural Science and Natural Resources University, Sari, I. R. Iran
3 Assistant professor, Dept. of Wood and Paper Engineering, Sari Agricultural Science and Natural Resources University, Sari, I. R. Iran
4 Senior Research Expert, Agricultural and Natural Resources Research Center of Mazandaran province, Sari, Iran
چکیده [English]

Trees respond to environmental and climatic changes during their biological life. Tree rings study is one way to discover these responses called dendrochronology. The most effective climatic factors which affect tree rings are temperature and precipitation. Present study aimed at investigating the influence of temperature and precipitation on annual growth of oriental beach (Fagus orientalis Lipsky) and oak (Querscus castaneifolia C.A. Mey), which clearly illustrate climatic factors on their tree rings. Trees were selected in three altitudes (450, 900 and 1380 a.s.l), from forest part 2 of Neka and Haft Khal in central Alborz mountains of Iran. Core samples were extracted from two sides of trees with an increment borer. Growth rings widths were measured by using LINTAB6 table with accuracy of 0.1 mm. The measurement results were analyzed using time series analysis software TSAPWin. Results showed that growth pattern of oak and beech in three altitudes were not similar. Altitudes affect mean growth of these species significantly. In each altitude, oak and beech have shown different responses to temperature and annual precipitation. These differences could be depending on species’ nature. In response to climatic factors, oak was more sensitive than beech. In high altitude, previous growth season temperature of affect oak chronology negatively while had positive effect on mid and low altitudes. In all altitudes, oak positively affected by precipitation of June (of current growth year). Beech of high altitude showed positive correlation with March and summer precipitation. However, no significand correlation was detected in beech in low altitude. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Altitude
  • Dendrochronology
  • time series
  • Tree rings
  • Precipitation