اندازه‌گیری تاج‏بارش و اتلاف تاجی جنگلکاری‌های زربین و کاج بروسیا و تودة طبیعی بلندمازو در کوهمیان آزادشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

مقدار تاج‏بارش و اتلاف تاجی گونه‌های درختی که برای جنگلکاری استفاده می‌شوند، به‌اندازة سازگاری با رویشگاه اهمیت دارند. در شرق ناحیة رویشی هیرکانی، از گونه‌های زربین، کاج بروسیا و بلندمازو در طرح‌های جنگلکاری زیاد استفاده شده است. تأثیر این جنگلکاری‌ها بر اجزای بارش و بیلان آب منطقه ناشناخته است. این پژوهش با هدف اندازه‌گیری تاج‏بارش و اتلاف تاجی جنگلکاری‌های زربین و کاج بروسیا و تودة طبیعی بلندمازو به‌مدت یک سال (از اردیبهشت 1391) انجام شد. یک دستگاه باران‌سنج و چهار جمع‌آوری‌کننده در محیط باز نزدیک به منطقه مورد بررسی نصب و برای اندازه‌گیری بارش استفاده شد. برای نمونه‌برداری از تاج‏بارش، 35 جمع‌آوری‌کننده به‌طور تصادفی در زیر تاج‎پوشش هر یک از توده‌ها نصب شد. در طول مدت بررسی مقدار بارش 1135 میلی‌متر بود. مقدار تاج‏بارش در جنگلکاری‌های زربین و کاج بروسیا و تودة طبیعی بلندمازو به‌ترتیب 4/439، 7/642 و 7/614 میلی‌متر به‌دست آمد. مقدار اتلاف تاجی سالانه در توده‌های بررسی‌شده به‌ترتیب 3/61، 4/43 و 8/45 درصد از بارش برآورد شد. بین تاج‏بارش توده‌های بررسی‌شده و بارش، همبستگی مثبت و معنی‌دار به‌دست آمد و به‌وسیلة معادلة توانی، مدل‌سازی شد. مدل‌سازی ارتباط بین اتلاف تاجی و بارش نیز با همین روش انجام شد. در جنگلکاری‌های زربین و کاج بروسیا و تودة طبیعی بلندمازو، بخش زیادی از بارش روی تاج‎پوشش باقی می‌ماند و پس از تبخیر شدن به جو باز می‌گردد. با توجه به اینکه گونة استفاده‌شده در جنگلکاری‌ بر مقدار ورود آب به زیر تاج‎پوشش تأثیر دارد، لازم است در فرایند انتخاب گونه به مقدار تاج‏بارش و اتلاف تاجی توجه شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring throughfall and interception loss in Horizontal cypress and Turkish pine afforestations and a natural stand of chestnut-leaved oak at Kohmian of Azadshahr, Iran

چکیده [English]

The amounts of throughfall and interception loss are as significant as habitat suitability regarding to the tree selection for afforestation. Horizontal cypress (Cupressus horizontalis Mill.), Turkish pine (Pinus brutia Ten.), and chestnut-leaved oak (Quercus castaneifolia C.A. Mey.) have been mainly used in afforestation projects in the East of the Hyrcanian region. How these afforestations affect the precipitation components and water balance of the region, however, is obscure. The main objective of this study was to measure throughfall and interception loss of Horizontal cypress and Turkish pine afforestation as well as of a natural stand of chestnut-leaved oak, over a period of 12 months starting from May 2012. One rain gauge and four rain collectors were placed in an open area adjacent to the study area in order to measure precipitation. To measure throughfall, thirty five throughfall collectors were randomly installed under the canopy of each stand. The amount of gross precipitation was 1135 mm over the study period. Throughfall measurements for planted Horizontal cypress and Turkish pine, and for natural stand of chestnut-leaved oak, were 439.4, 642.7, and 614.7 mm, respectively. Interception loss estimated to be about 61%, 43%, and 46% of gross precipitation in the above mentioned species, respectively. The positive and statistically significant relationships were found between throughfall and gross precipitation for the investigated stands, and then were parameterized with the power regression model. The identical procedure was applied as well for interception loss and gross precipitation for the stands. The analysis showed that considerable amounts of gross precipitation were intercepted by the canopy cover of the study stands and subsequently evaporated into the atmosphere. Since the species used for afforestation has significant influences on the amount of water reached to the ground, throughfall and interception loss should be considered in the process of choosing the species.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Canopy cover
  • evaporation
  • Interception loss
  • modelling
  • Throughfall