خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک‌های جنگلی بلوط در اقلیم‌های مختلف استان ایلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد علوم خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام

2 استادیار گروه مهندسی آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام

3 دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام

چکیده

در بین عامل­های خاک‌سازی، اقلیم از مهم‌ترین عواملی است که می­تواند خصوصیات شیمیایی و فیزیکی خاک­های هر منطقه را تعیین ‌‌کند. این پژوهش با هدف بررسی اثر اقلیم‌های‌ مختلف در استان ایلام بر برخی خصوصیات شیمیایی و فیزیکی خاک‌های جنگلی بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) با دو فرم رویشی دانه­زاد و شاخه­زاد انجام گرفت. نمونه‌برداری از عمق 20-0 سانتی‌متری خاک به­صورت تصادفی از هر منطقه و برای هر فرم رویشی از زیر پایه­های درختان شاخه­زاد و دانه­زاد انجام گرفت. بر اساس نتایج، تأثیر اقلیم بر همۀ خصوصیات شیمیایی و فیزیکی خاک در سطح احتمال 1 درصد معنی­دار شد که بیانگر تأثیر­گذاری و اهمیت آب‌و‌هوا بر خصوصیات خاک در سه منطقۀ بررسی‌شده در استان ایلام است. درحالی ­که فرم رویشی به‌جز مقدار پتاسیم (01/0 < p)، تأثیر معنی­داری بر دیگر خصوصیات خاک نشان نداد که نشانۀ تأثیرگذاری کمتر پوشش جنگلی نسبت به اقلیم بر خصوصیات خاک است. بیشترین pH خاک در سیروان با مقدار 4/7 و کمترین آن در ایلام و ایوان با مقدار 1/7 مشاهده شد. همچنین ایلام با بارندگی متوسط 556 میلی­متر، بیشترین مقدار کربن آلی (1/3 درصد) را نسبت به دو منطقۀ ایوان و سیروان داشت. همبستگی ساده بین متغیرهای اندازه­گیری‌شده برای دو فرم رویشی درختان بلوط از روند یکنواختی تبعیت می­کرد و اغلب خصوصیات خاک با یکدیگر همبستگی قوی و معنی­داری (01/0α =) نشان دادند. به­طور کلی آب‌و‌هوا نسبت به فرم رویشی، خصوصیات خاک را بیشتر تحت تأثیر قرار داد که بیانگر اهمیت اقلیم در فرایندهای خاک‌سازی است. بررسی خصوصیات فرم رویشی نشان داد که ایلام بهترین شرایط را از نظر اقلیم، خاک و ارتفاع از سطح دریا برای رشد درختان بلوط دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Chemical and physical characteristics of oak forest soils in different climates in Ilam Province

نویسندگان [English]

  • Tahereh Menati 1
  • M. Bazgir 2
  • Mahmood Rostaminya 2
  • Ali Mahdavi 3
1 M.Sc. Graduate, Dept. of Water and Soil Engineering, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, I. R. Iran
2 Assistant Prof., Dept. of Water and Soil Engineering, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, I. R. Iran
3 Associate Prof., Dept. of Forest Science, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, I. R. Iran
چکیده [English]

Among the soil forming factors, climate is one of the most important factors that determines the soil physical and chemical properties. This research aims at studying the effect of different climates in Ilam Province on soil chemical and physical characteristics of Iranian oak forest (Quercus brantii Lindl.) including high and coppice growth types. Soil samples were randomly taken at 0-20 cm depth under each growth types. According to the results, the climate significantly affected all soil chemical and physical characteristics (p < 0.01) which indicates the importance of climate effect in three study areas of Ilam province. While, except for soil’s K (p < 0.01), growth type had no significant effect on soil properties which indicates that climate effectiveness is more important than growth type on soil properties. The highest and lowest pH was found in Syrvan with 7.4, and in Ilam and Eyvan with 7.1, respectively. Ilam region with 556 mm rainfall had the most amount of OC=31% compared to Eyvan and Syrvan regions. Simple correlation for two growth types showed steady trends between variables and most soil variables had strong and significant correlation (α=0.01). Generally, climate had more influence than growth type on soil properties which indicates the importance of climate on soil forming processes. Based on growth type characteristics, Ilam has the best conditions for oak tree growth in terms of soil and climate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate
  • Growth type
  • Oak tree
  • Soil properties