تأثیر فرم ‌زمین و ویژگی‌های خاک بر صفات‌ رویشی سیاه‌گیله (Vaccinium arctostaphylos L.) در جنگل‌های فندقلوی اردبیل (مطالعۀ موردی: جنگل سوها)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

2 مربی پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

چکیده

سیاه‌گیله (Vaccinium arctostaphylos L.) از درختچه‌های باارزش دارویی در جنگل‌های راش است. پژوهش پیش رو به‌منظور بررسی ارتباط بین صفات رویشی این گونه با برخی از خصوصیات خاک و شاخص شکل زمین در جنگل فندقلوی اردبیل انجام گرفت. در داخل هر یک از شکل‌های مختلف زمین (یال، دامنه و دره) در چهار جهت جغرافیایی (شمال، جنـوب، شرق و غرب) از حد ارتفاعی پایین تا بالا به‌صورت انتخابی، قطعات نمونة دایره‌ای به مساحت 500 متر مربع انتخاب شد. در مجموع 24 قطعه ‌نمونه برای اندازه‌گیری مشخصه‌های رویشی به‌کار گرفته شد و در 12 قطعه ‌نمونه مشخصه‌های خاک شامل بافت (درصد رس، سیلت و شن)، اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد ازت، درصد کربن آلی و درصد کربنات کلسیم اندازه‌گیری‌ شد. نتایج نشان‌ داد که پراکنش این گونه در منطقۀ تحقیق از ارتفاع1570 تا 1940­ متر از سطح دریا متغیر است. به‌طور کلی جهت‌های شمالی و شرقی در فرم‌های دامنه و دره، رویشگاه‌های مناسبی از نظر ویژگی‌های‌ کمّی هستند. به‌طوری‌ که بیشترین میانگین ارتفاع (12/2 متر)، قطر یقه (7/8 سانتی‌متر) و قطر تاج (92/1 متر) درختچه‌ها در فرم دامنه به‌دست آمد. خاک رویشگاه‌های سیاه‌گیله، نیمه‌سطحی تا عمیق با اسیدیتۀ 32/5 تا 1/6، هدایت الکتریکی 481/0 تا 809/0دسی‌زیمنس ‌بر متر و بافت خاک لومی تا شنی لومی است. تجزیۀ‌ مؤلفه‌های ‌اصلی نیز نشان داد که بافت خاک، اسیدیته و درصد کربن آلی از عوامل مهم در پراکنش این گونه در منطقۀ تحقیق مطالعه هستند.از برایند یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه‌ گرفت که رویشگاه‌های سیاه‌گیله با شکل ‌دره و دامنه و جهت ‌شمالی و شرقی با بافت خاک سبک، شرایط مطلوب‌تری را برای رشد این‌ گونه در منطقۀ تحقیق ایجاد کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effects of land form and soil properties on growth Characteristics of Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos) in Fandoglou forest of Ardabil (Case study: Soha forest)

نویسندگان [English]

  • younes rostamikia 1
  • Maryam Teimouri 2
1 Assistant Prof. Forests and Rangelands Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Center, Education and Extension Organization (AREEO), Ardabil, Iran.
2 Scientific board, Forest Research Department, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, I.R. Iran.
چکیده [English]

Caucasian whortleberry (Vaccinium arctostaphylos) is one of the most valuable medicinal shrubs in beech Forests. This study aimed at determining the relationship between vegetation properties of whortleberry with soil and landform index in Soha forest. Sample plots, each 500 m2, were selectively established in three land forms (ridge, valley and hillside) and in four geographical directions (north, south, east and west) from lower to higher distribution areas. Overall, 24 sample plots were used to measure the vegetative characteristics. Soil characteristics including soil texture (clay, silt and sand), pH, Ec, total nitrogen, soil organic carbon and calcium carbonate were also studied in 12 sample plots. The results showed that Caucasian whortleberry distribution varies from 1570 to 1940 meter above sea level. In general, hillsides and ridge forms with south and west-facing hillsides are suitable sites for this species. The highest mean of height (2.19 m), collar diameter (8.7 cm) and crown diameter (1.92 m) were observed on slope land form.  The soil of whortleberry habitats is deep to semi-shallow with pH (5.32 to 6.01), electrical conductivity (0.481 to 0.809 ds/m) and with soil texture loam to sandy- loam. The PCA analysis showed that the physical properties of soil (sand, clay and silt), pH, and soil organic carbon content have important impacts on the presence of this species. From the results of this study, it can be concluded that habitats of Caucasian whortleberry in land forms valley and hillside, and aspects of north and east with light soil texture have created favorable conditions for the growth of this species in the study area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caucasian whortleberry
  • Fandoglou forest
  • Habitat conditions
  • Soil factors