الگوی پراکنش مکانی درختچۀ قره‌تاج (Anagyris foetida L.) در جنگل‌های زاگرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر

2 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر

3 استادیار، گروه منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

چکیده

این پژوهش به‌منظور شناسایی الگوی پراکنش مکانی و برهم‌کنش درون‌گونه‌ای درختچۀ قره‌تاج (Anagyris foetida L.) در رویشگاه انحصاری آن در بخشی از جنگل‌های زاگرس انجام گرفت. یک قطعه ‌نمونۀ به‌نسبت خالص از گونۀ قره‌تاج با مساحت 1 هکتار در نظر گرفته شد و موقعیت مکانی درختچه‌ها و ویژگی‌های زیست‌سنجی آنها اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از تابع‌های فاصله‌های نزدیک‌ترین (G، F و J) همسایه و تابع همبستگی جفتی (g) الگوی پراکنش مکانی درختچه‌های قره‌تاج محاسبه شد. همچنین با به‌کارگیری توابع همبستگی نشاندار (Kmm(r)) و واریوگرام نشاندار (γ(r)) وابستگی مکانی اندازۀ درختچه‌ها بررسی شد. اندازه‌گیری ویژگی‌های زیست‌سنجی نشان ‌داد که میانگین قطر یقه، ارتفاع، سطح تاج و تعداد جست درختچه‌های قره‌تاج به‌ترتیب، 15/5 سانتی‌متر، 36/2 متر، 6/5 متر مربع و 59/12 پایه بود. تراکم درختچه‌های قره‌تاج نیز 231 پایه در هکتار بود. برپایۀ یافته‌ها، درختچه‌های قره‌تاج در فواصل کوتاه به‌صورت کپه‌ای و در فواصل بیشتر از الگوی کاملاً تصادفی پیروی می‌کنند. البته یافته‌های تابع همبستگی جفتی (g) نشان داد که در فاصلۀ 17-13 متری، الگوی پراکنش درختچه‌ها دوباره به‌صورت کپه‌ای تغییر می‌کند. همچنین برپایۀ یافته‌های تابع‌های همبستگی نشاندار و واریوگرام نشاندار هیچ‌گونه همبستگی مکانی برای ویژگی‌های زیست‌سنجی مشاهده نشد و چینش درختچه‌های قره‌تاج با اندازه‌های گوناگون در کنار یکدیگر کاملاً تصادفی بود. نتیجه‌گیری شد که اگرچه درختچه‌های قره‌تاج در فواصل کوتاه برهم‌کنش مثبت و تمایل به کپه‌ای شدن نشان دادند، ساختار مکانی مشخصی از نظر ویژگی‌های زیست‌سنجی ندارند و چگونگی چینش آنها از نظر اندازۀ افراد تصادفی است و اندازه‌های مشابه در کنار یکدیگر نیستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Spatial pattern of Anagyris foetida L. shrubs in the Zagros forests

نویسندگان [English]

  • Armin Salimi 1
  • Farhad ghasemi aghbash 2
  • Morteza Pourreza 3
1 MSc Candidate of Forestry, Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, I. R. Iran
2 Assistant Prof., Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University, Malayer, I. R. Iran
3 Assistant Prof., Department of Natural Resources, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Razi University, Kermanshah, I. R. Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to determine the spatial pattern and intra-specific interactions of Anagyris foetida shrubs in its unique habitat in the Zagros forests. For this purpose, 1-ha sample plot which is covered by relatively pure Anagyris foetida was established. The spatial location of each individual was calculated using azimuth and distance measurement. Furthermore, the biometric characteristics of the individuals were measured. Then, the spatial pattern of the shrubs were determined using the nearest-neighbor and pair correlation functions. In addition, the spatial correlation of shrubs size was determined using Mark correlation and Mark variogram functions. The measurement of biometric characteristics of shrubs showed that the mean collar diameter, height, crown area and number of sprouts were 5.15cm, 2.36m, 5.6m2 and 12.59, respectively. The density was 231 shrubs per hectare. Based on the results of the spatial pattern analysis, the shrubs were aggregated at small spatial scales and tend to follow random distribution pattern at larger distances although the results of the pair correlation function (g) showed an aggregation at distances 13-17m. The results of the Mark correlation and Mark variogram functions showed no spatial correlation among shrubs for the biometrics characteristics implying that the shrubs arrangement by their size follows complete randomness. It was concluded that although there is a positive interaction (aggregation) in small spatial scales, no specific spatial structure was observed. The size of the shrubs was not spatially correlated and the neighboring shrubs were randomly distributed with different sizes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nearest-neighbor function
  • Pair correlation function
  • Mark variogram
  • Mark correlation