اثر متقابل درختان بالغ سرخدار(Taxus Baccata L.) و تجدید حیات آن در ذخیره‌گاه افراتختۀ استان گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت جنگل، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران

2 استادیار گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران

چکیده

درک سازوکارهای زیربنایی برای تجدید حیات گونه‌های درختی و همچنین اثر متقابل مثبت و منفی بین گونه‌های درختی و تجدید حیات می‌تواند اثربخشی مدیریت جنگل و فعالیت‌های احیایی را بهبود بخشد. گونۀ سرخدار از گونه‌های بومی جنگل‌های هیرکانی است که به دلایل متعدد از جمله نبود تجدید حیات رو به زوال رفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط درون‌گونه‌ای درختان بالغ سرخدار و تجدید حیات آنها در ذخیره‌گاه افراتخته در استان گلستان انجام گرفت. پس از جنگل‌گردشی، عرصه‌ای به مساحت حدود 2 هکتار انتخاب شد و موقعیـت مکـانی همۀ درختان و تجدید حیات سرخدار در آنها به روش فاصله-آزیموت با استفاده از دستگاه TP360B ثبت شد. در مجموع 417 درخت سرخدار و 59 تجدید حیات در منطقۀ تحقیق ثبت شد. حداقل و حداکثر قطر درختان سرخدار به‌ترتیب 6 و 124 سانتی‌متر بود. نتایج تابع تک‌متغیرۀ O-ring نشان داد که الگوی پراکنش درختان سرخدار کاملاً تصادفی و الگوی پراکنش تجدید حیات نیز تا فاصلۀ 5 متری کپه‌ای و بعد از آن تصادفی است. نتایج تابع دومتغیرۀ O-ring نیز نشان داد که رقابت شدید و برهمکنش منفی (دفع) بین درخت بالغ سرخدار و تجدید حیات آن وجود دارد. به نظر می‌رسد تراکم درختان بالغ در جنگل و سایه‌اندازی زیاد در طول سال توسط سرخدارهای بالغ با نبود تجدید حیات در این ذخیره‌گاه ارتباط مستقیم دارد. همچنین آللوپاتی درختان مادری سرخدار می‌تواند بر تراکم نهال‌ها و نونهال‌ها در زیر تاج درختان مادری تأثیر منفی داشته باشد. نواحی خارج سایۀ درختان بالغ گونۀ سرخدار به احتمال زیاد نمایانگر مکان‌های بهینه برای تجدید حیات است. از این‌رو برای حفاظت توده‌های موجود سرخدار، فعالیت‌های مدیریتی روی تجدید حیات باید در این نواحی تمرکز یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the interaction between English yew (Taxus baccata L.) adult trees and its regeneration in Afratakhteh Forest Reserve, Golestan province

نویسندگان [English]

  • aref hesabi 1
  • Jalil Alavi 2
  • Omid Esmailzadeh 2
1 MSc. Student of Forest Management, Dept. of Forest Science, Faculty of Natural Resources, University of Tarbiat Modares, Nur, Mazandaran, I. R. Iran
2 Assistant Prof., Dept. of Forest Science, Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University, Nur, Mazandaran, I. R. Iran
چکیده [English]

Understanding the underlying mechanisms for tree species regeneration, as well as the positive and negative interaction between tree species and regeneration can improve the effectiveness of forest management and restoration activities. English yew, as one of the rare and valuable native species in Hyrcanian forests, Iran, has declined over the past several decades for many reasons such as lack of regeneration in existing populations. This research aims at studying the spatial pattern of English yew regeneration and its interaction with adult trees. For this purpose, the location of all English yew trees and its regeneration was recorded using TP360 device and distance-azimuth method in the Afratakhteh Forest Reserve, Golestan province. Totally, 417 English yew trees and 59 regenerations were recorded in the research area. The minimum and maximum diameter of the English yew trees was 6 and 124 cm, respectively. The results of the univariate analysis O-ring function showed that the spatial pattern of English yew trees is completely random and spatial pattern of regeneration were clustered in < 5 m, and then it is random. The results of the bivariate O-ring function showed that there is strong competition and negative interaction between the yew tree and its regeneration. It seems the density of the mother trees in the forest and a large shadow over the length of the year by yew trees is linked directly to the absence of regeneration in this forest reserve. Also allelopathic influence of parent yew trees could negatively impact on seedling density beneath a conspecific canopy. The areas out of existing English yew canopies are most likely to represent optimal sites for regeneration. Therefore, in order to protect the existing English yew stands, management activities on regeneration should focus on these areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Competition
  • O-ring
  • Regeneration
  • Spatial Pattern
  • Taxus baccata