مشخصه‌های ساختاری جنگل‌های اوری در ارسباران (مطالعۀ موردی: حاتم مشه‌سی، مشگین‌شهر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی ، دانشگاه محقق اردیبیلی،اردبیل

2 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشگاه تهران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‌های ساختاری اوری در جنگل‌های طبیعی ارسباران در حاتم مشه‌سی مشگین‌شهر انجام گرفت. برای این منظور، سه قطعه‌ نمونۀ یک‌هکتاری انتخاب و مشخصه‌های ساختاری توده براساس برداشت کامل همۀ پایه‌های درختی و درختچه‌ای و روش فاصله‌ای (مبتنی بر نزدیک‌ترین همسایه) اندازه‌گیری شد. به‌منظور بررسی تراکم درختان از شاخص فاصله تا نزدیک‌ترین همسایه‌ها، برای بررسی تنوع الگوی مکانی از دو شاخص زاویۀ یکنواخت و کلارک و اوانز، برای بررسی آمیختگی گونه‌ای از شاخص‌های مینگلینگ و شانون-وینر، برای اندازه‌گیری اختلاف ابعاد درختان از شاخص‌های تمایز قطری و ارتفاعی درختان و برای محاسبۀ تنوع درختی از شاخص ترکیبی تنوع ساختاری بهره گرفته شد. نتایج نشان داد اوری در رویشگاه اصلی خود دارای ساختار به‌نسبت همگن بوده و میانگین فاصله تا نزدیک‌ترین همسایه‌ها 59/2 متر است. نتایج حاصل از شاخص زاویه یکنواخت و شاخص کلارک و اوانز نشان‌دهندۀ الگوی یکنواخت درختان اوری بود. براساس دو شاخص مینگلینگ و شانون- وینر، توده‌های تحت بررسی از آمیختگی اندکی برخوردارند و غالب درختان، اوری هستند. نتایج شاخص تمایز قطری و ارتفاعی درختان نشان داد که ابعاد درختان دارای اختلاف اندک بود. براساس شاخص ترکیبی تنوع ساختار،تنوع درختان در قطعه‌های نمونه بررسی‌شده در سطح متوسط حاصل شد. بر این اساس می‌توان گفت جوامع درختی اوری در منطقه دارای ساختاری همگن با آمیختگی کم و یک‌اشکوبه است. اطلاعات به‌دست‌آمده امکان پایش تغییرات آتی جوامع درختی اوری در منطقه را فراهم می‌آورد. همچنین به‌منظور افزایش پایداری اکوسیستمی، برنامه‌ریزی برای ایجاد ناهمگنی در ساختار توده و حمایت از دیگر گونه‌های درختی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural characteristics of Quercus macranthera forests in Arasbaran region, North west of Iran (Hatam Mashe Si, Meshgin-Shahr)

نویسندگان [English]

  • Kiomars Sefidi 1
  • Moein Sadeghi 2
1 ddd
2 Forestry and Forest Economics Department, University of Tehran
چکیده [English]

This study aimed to evaluate the structural characteristics of Quercus macranthera forests in the Arasbaran region, Hatam Mashe Si, Meshgin-Shahr. To achieve this, all trees and shrubs were full calipered in three one-hectare plots. Additionally, the structural characteristics were measured using the nearest neighbor’s method. To measure intensity of trees, several indices like nearest neighbor distance index (density of trees), uniform angle index and Clark and Evans index (variety of location), Mingling index and Shannon-Wiener index (tree diversity in diameter classes), diameter and height differentiation indices (dimensional differences of trees), and complex structural diversity index (tree diversity) were used. The results showed that Q. macranthera represented a relatively homogeneous structure in its main site, and the mean of distance to the neighbors was 2.59 m. The results of uniform angle and Clark and Evans indices showed that the spatial pattern of trees was regular. Mingling and Shannon-Wiener indices showed a low tendency of Q. macranthera to mix with other tree species so that the majority of trees were Q. macranthera. The height and diameter differentiation indices illustrated that the dimensions of the trees had a slight difference. According to complex structural diversity index, tree diversity was at the medium level. It can be concluded that the Q. macranthera communities have a homogeneous structure in a study region with a low mixture and single canopy layer. The information can provide the opportunity to monitor future changes in Q. macranthera communities in this region. To promote ecosystem stability, it is suggested to create heterogeneity of stand structure and support other tree species in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Forest structure
  • Nearest neighbors index
  • Uniform angle index
  • Spatial Pattern