بررسی اثربخشی دوره‌های آموزشی-ترویجی بر کاهش تخلفات مرتبط با منابع طبیعی و عوامل مؤثر برآن (مطالعۀ موردی: شهرستان¬های اردل و کیار در استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی اثربخشی دوره‌های آموزشی- ترویجی منابع طبیعی بر کاهش تعداد تخلفات مرتبط با منابع طبیعی شامل قطع جنگل، شخم و شیار و چرای خارج از فصل و مازاد دام و تعیین عوامل آنها است. به‌این منظور، اطلاعات دوره‌های آموزشی- ترویجی و تخلفات بهره‌برداران در یک دورۀ شش ساله (1382 تا 1388) در سطح 17 روستا از توابع شهرستان اردل و کیار استان چهارمحال و بختیاری از ادارۀ کل منابع طبیعی استان گردآوری شد. همچنین اطلاعات اقتصادی و اجتماعی روستا از طریق پرسشنامه از 20 سرپرست خانوار در هر روستا جمع‌آوری و برای هر روستا میانگین‌گیری شد. سپس تعداد افراد آموزش‌دیده که قبلاً مرتکب تخلف شده بودند به تفکیک هر روستا به دو گروه تقسیم شدند: افرادی که بعد از دورۀ آموزشی مرتکب تخلف شدند و افرادی که تخلف نداشتند. با استفاده از آزمون ویلکاکسون مشخص شد که آیا تفاوت معنی‌داری در تعداد تخلفات قبل و بعد از دوره‌های آموزشی وجود دارد یا خیر؟ برای بررسی اثر عوامل اقتصادی و اجتماعی، ابتدا روستاها بر اساس خصوصیات اقتصادی و اجتماعی، خوشه‌بندی شدند. در نهایت معنی‌داری ارتباط بین خوشه‌های فوق و تعداد تخلفات آنها با استفاده از آزمون کای‌اسکور بررسی شد. نتایج نشان داد که اختلاف معنی‌داری در تعداد تخلفات، قبل و بعد از دوره‌های آموزشی وجود دارد. تعداد تخلفات افراد آموزش‌دیده‌ بعد از شرکت در دوره‌های آموزشی به‌طور معنی‌داری کاهش یافته است. با وجود این، کاهش تخلفات در همۀ شرایط یکسان نبوده و عوامل فردی، اقتصادی و اجتماعی در آن دخیل بوده است. با تغییر خصوصیات فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی بهره‌‌برداران و امکانات و خدمات رفاهی روستاها، موفقیت دوره‌های آموزشی- ترویجی تحت تاثیر قرار می‌گیرد. نتایج مبین این است که توجه به خصوصیات اقتصادی و اجتماعی بهره‌بردان در طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی- ترویجی می‌تواند موجب افزایش کارایی دوره‌ها شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An investigation on the effectiveness of extension and education programs on the reduction of illegal activities crimes related to natural resources and related factors (Case study: Ardal and Kiar in Chaharmahal-o-Bakhtiari province)

چکیده [English]

The primary purpose of this study was to evaluate the effectiveness of extension and educations programs in natural management and related factors. To do so, information on extension and educations programs and criminal records related to natural resources were gathered from 17 villages in Ardal and Kiar counties in a time period of 2004-2010. Soico-economic information was also recorded in a field survey using a proposed questionnaire in order to gather this information from 20 local people whom were randomly selected in each village. Local people who were participated in extension and educations programs also with illegal activities recorded before extension and educations programs were divided into groups of 1- those with recorded illegal activities related to natural resources after passing these programs and 2- those without them after passing these programs. Afterwards, a Wilcoxon test was used so as to reveal any significant difference in the number of illegal activities before and after extension and educations programs. In order to investigate soico-econmoic effects on effectiveness of extension and educations programs, at first, the villages were clustered based on soico-econmoic characteristics. Finally, chi-square test was used to evaluate the relationship between extracted clusters and the numbers of recorded illegal activities in each cluster.
The results showed that there is a significant difference in the numbers of recorded illegal activities before and after the extension and educations programs. The numbers of recorded illegal activities significantly reduced after passing extension and educations programs.  However, reducing in the numbers of illegal activities was not the same in every condition, and individual and socio-economic factors. Facilities and services provided by government had significant effects on success in extension and educations programs. The results indicate that socio-economic factors should be considered when designing and performing extension and educations programs. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Illegal activities related to natural resources
  • Law office
  • Soico-econmoic characteristics
  • Clustering